การประเมินผลกระทบทางสุขภาพของนโยบายสาธารณะการส่งเสริมการบริโภคผักของชุมชน

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อประเมินผลกระทบทางสุขภาพของนโยบายสาธารณะการส่งเสริมการบริโภคผักของชุมชน ตำบลเขาพระบาท จังหวัดนครศรีธรรมราช ใช้กรอบแนวคิดการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ กลุ่มเป้าหมายหลัก คือ ตัวแทนครัวเรือน 398 ครัวเรือน และกลุ่มเป้าหมายรอง 50 คน ได้แก่ นายกองค์กรการบริหารส่วนตำบล เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล แกนนำชุมชน กรรมการชุมชน และอาสาสมัครสาธารณสุข เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสำรวจสัมภาษณ์และสนทนากลุ่ม การศึกษาประกอบด้วย 2 ระยะ คือ 1) ระยะเตรียมการ และ 2) ระยะดำเนินการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสำรวจการบริโภคและปลูกผักของครัวเรือน แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษา 1) ระยะเตรียมการ จัดตั้งคณะทำงานเพื่อศึกษาการบริโภคและปลูกผัก จำนวน 45 คน และ 2) ระยะดำเนินการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ พบว่า ครัวเรือนนิยมปลูกผักประเภทเครื่องเทศเพื่อประกอบอาหาร ด้านนโยบายของตำบลพบว่าการสนับสนุนงบประมาณส่งเสริมการปลูกและบริโภคผักไม่ครอบคลุมทุกหมู่บ้าน จึงมีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายให้พัฒนาเมนูอาหารผักสำหรับเด็กวัยเรียน สร้างความเข้าใจการจำหน่ายอาหารและผักปลอดภัยแก่ร้านค้าชุมชน สนับสนุนชุมชนปลูกผักใช้น้ำน้อย ปลูกผักในภาชนะ และสนับสนุนงบประมาณการปลูกและบริโภคผักให้ครอบคลุมทุกหมู่บ้าน ดังนั้น บุคลากรสาธารณสุขควรประเมินผลกระทบทางสุขภาพของการส่งเสริมการบริโภคผักเพื่อพัฒนาแนวทางส่งเสริมการบริโภคผักของชุมชน ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ ในการประเมินและกำหนดนโยบายสาธารณะชุมชนเพื่อความยั่งยืนของสุขภาพชุมชน

คำสำคัญ : การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ นโยบายสาธารณะ การส่งเสริมการบริโภคผัก