ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความตั้งใจของมารดาในการบริจาคนมแม่ที่ธนาคารนมแม่รามาธิบดี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
นมแม่เป็นสารอาหารที่สำคัญอย่างยิ่งสำหรับทารกแรกเกิด โดยเฉพาะทารกเกิดก่อนกำหนด เนื่องจากช่วยเสริมสร้างการเจริญเติบโตและพัฒนาการของทารก ช่วยป้องกันการติดเชื้อและลดความเสี่ยงของการเกิดภาวะลำไส้อักเสบ แต่ทารกกลุ่มนี้ยังมีพัฒนาการด้านการดูดกลืนไม่สมบูรณ์จึงไม่สามารถดูดนมแม่จากเต้าได้โดยตรง ส่งผลให้มารดามีปริมาณน้ำนมไม่เพียงพอในช่วงแรกหลังคลอด องค์การอนามัยโลก (World Health Organization) และสมาคมกุมารเวชศาสตร์แห่งสหรัฐอเมริกา(American Academy of Pediatrics) จึงแนะนำให้ใช้นมแม่บริจาค (donor human milk)จากธนาคารนมแม่ทดแทนสำหรับทารกเกิดก่อนกำหนดในช่วงแรกของชีวิต อย่างไรก็ตามจากสถิติของโรงพยาบาลรามาธิบดีพบว่าจำนวนทารกเกิดก่อนกำหนดเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องส่งผลให้ความต้องการนมแม่บริจาคสูงขึ้นตามไปด้วย และปริมาณน้ำนมที่ได้รับบริจาคในปัจจุบันยังไม่เพียงพอต่อความต้องการที่เพิ่มขึ้น ดังนั้น การเข้าใจถึงปัจจัยที่สัมพันธ์กับความตั้งใจของมารดาในการบริจาคนมแม่ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการสร้างข้อมูลพื้นฐานเพื่อนำไปสู่การส่งเสริมการบริจาคนมแม่ในอนาคต การวิจัยเชิงพรรณนาภาคตัดขวาง (descriptive cross-sectional study)นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับความตั้งใจของมารดาในการบริจาคนมแม่ที่ธนาคารนมแม่รามาธิบดี โดยใช้ทฤษฎีพฤติกรรมที่มีการวางแผน (Theory of Planned Behavior)เป็นกรอบแนวคิดในการศึกษา กลุ่มตัวอย่างเป็นมารดาที่มาบริจาคนมแม่ที่ธนาคารนมแม่รามาธิบดี ระหว่างเดือนมีนาคม พ.ศ. 2562 ถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2566 จำนวน 83 ราย
คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด เป็นมารดาที่กำลังให้นมบุตรโดยบุตรคนปัจจุบันอายุไม่เกิน 4 เดือน และผ่านเกณฑ์การคัดกรองจากคลินิกนมแม่ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามประกอบด้วย แบบสอบถามเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล ทัศนคติบรรทัดฐานกลุ่มอ้างอิง การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรมและความตั้งใจในการบริจาคนมแม่ วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของตัวแปรที่ศึกษาด้วยสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของสเปียร์แมนผลการศึกษาพบว่ามารดาส่วนใหญ่มาบริจาคนมแม่ในช่วงลาคลอด และปริมาณน้ำนมเฉลี่ยที่บริจาคเท่ากับ 16.43 ลิตรต่อคน มารดามีทัศนคติที่ดีต่อการบริจาคนมแม่ คะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 24.57 (SD = 1.16)บรรทัดฐานของกลุ่มอ้างอิงในการบริจาคนมแม่อยู่ในระดับมาก คะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 13.00 (SD = 2.54)การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรมอยู่ในระดับมาก คะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 33.40 (SD = 2.19)และความตั้งใจในการบริจาคนมแม่อยู่ในระดับมาก คะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 18.73 (SD = 1.51)และพบว่าการรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรมมีความสัมพันธ์ในระดับต่ำทางบวกกับความตั้งใจในการบริจาคนมแม่อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .26, p = .02)ส่วนทัศนคติและบรรทัดฐานของกลุ่มอ้างอิงไม่มีความสัมพันธ์กับความตั้งใจในการบริจาคนมแม่ ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเสริมสร้างความมั่นใจในการรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรมของมารดาในการบริจาคนมแม่ ดังนั้น พยาบาลควรให้ความรู้และคำแนะนำเกี่ยวกับนมแม่บริจาคและธนาคารนมแม่เพื่อเพิ่มความมั่นใจและความตั้งใจในการบริจาคนมแม่ให้แก่ธนาคารนมแม่ต่อไป
คำสำคัญ : นมแม่ นมแม่บริจาค ธนาคารนมแม่ ความตั้งใจของมารดา การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในรามาธิบดีพยาบาลสาร ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่หรือเพื่อกระทำการใด ใด จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากรามาธิบดีพยาบาลสารก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Volpe JJ, Inder TE, Darras BT, de Vries LS, du Plessis AJ, Neil JJ, Perlman JM. Volpe’s neurology of the newborn. 6th ed. Philadelphia: Elsevier; 2017.
Maria G, Daniela C, Javiera K. Development of feeding skills in preterm infants: a critical literature review. Rev CEFAC. 2017;19(4):539-50. doi:10.1590/1982-021620171946417.
Yuka W, Yuki T, Jun S, Masashi M, Motoichirou S,Shigeru N, Katsumi M. Survey of enteral feeding of preterm infants and the human milk bank in Japan. Pediatr Int. 2023;65(1): e15527. doi:10.1111/ped.15527.
Sunetra K, Siriluck T, Wannee J, Sukanya S, Suputar T.The development of breastfeeding support model for premature infants with a high risk of having critical condition at Queen Sirikit National Institute of Child Health. Thai Journal of Cardio-Thoracic Nursing. 2019;30 (2):141-58. (in Thai).
World Health Organization. Preterm birth [Internet].Geneva: World Health Organization; 2023 [cited 2026 Mar 8]. Available from: https://www.who.int/newsroom/fact-sheets/detail/preterm-birth
Kim EJ, Lee NM, Chung SH. A retrospective study on the effects of exclusive donor human milk feeding in a short period after birth on morbidity and growth of preterm infants during hospitalization. Medicine (Baltimore).2017;96(35):e7970. doi:10.1097/MD.00000000
Ramathibodi Human Milk Bank. Annual statistics report of human milk donation and utilization. Bangkok: Faculty of Medicine Ramathibodi Hospital, Mahidol University;2023. (in Thai)
Anitha M, Kamalarathnam C, Mangala S.Sociodemographic and clinical profile of human milk donors and their infants in a model human milk bank: a descriptive cross-sectional study. Int J Contemp Pediatr.2018;5(5):2349-53. doi:10.18203/2349-3291.ijcp20183368.
Meneses T, Oliveira M, Boccolini C. Prevalence and factors associated with breast milk donation in banks that receive human milk in primary healthcare units. J Pediatr(Rio J). 2017;93(4):382-8. doi:10.1016/j.jped.2016.09.004.
Ergin A, Uzun S. Turkish women’s knowledge, attitudes,and behaviors on wet-nursing, milk-sharing, and human milk banking. Matern Child Health J. 2018;22(4):454-60.doi:10.1007/s10995-018-2433-1.
Santos BG, Perrin MT. What is known about human milk bank donors around the world: a systematic scoping review. Public Health Nutr. 2021;25(2):312-22.doi:10.1017/S1368980021003979.
Senol DK, Aslan E. Women’s opinions about human milk donation and human milk banking. Biomed Res.2017;28(15):6866-71.
Smyk J, Pergol J, Danielecka Z, Kacperczyk-Bartnik J,Bartnik P, Dobrowolska-Redo A, et al. Knowledge,opinions, and attitudes of Polish women towards banking and donation of human breast milk. Ginekol Pol.2021;92(11):784-91. doi:10.5603/GP.a2021.0055.
Liu X, Han S, Wei Q, Zheng F, Zhang T, Mao M. The data and characteristics of the human milk banks in mainland China. World J Pediatr. 2019;15(2):190-7.doi:10.1007/s12519-019-00226-6.
Candelaria LM, Spatz DL, Giordano N. Experiences of women who donated human milk. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs. 2018;47(4):556-63. doi:10.1016/j.jogn.2017.12.007.
Kadi H, Lamireau D, Bouncer H, Madhkour I, Madden I, Lamireau T, et al. Satisfaction of mothers regarding human milk donation. Arch Pediatr. 2020;27(4):202-5.
Shepherd L, Lovell B. The role of psychosocial factors in predicting formalized human milk donation to nonprofit milk banks. J Appl Soc Psychol. 2020;50(6):327-36.doi:10.1111/jasp.12662.
Wambach K, Bateson T, Matheny P, Easter-Brown KA.A descriptive study of the attitudes, perceptions, and experiences of human milk donation. Adv Neonatal Care.2019;19(6):441-51. doi:10.1097/ANC.0000000000000659.
Ajzen I. The theory of planned behavior: reactions and reflections. Health Psychol. 2011;26(9):1113-27. doi: 10.1080/08870446.2011. 613995.
Peso JI, Vasquez SM, Gajardo KA. Experiences, beliefs,and attitude on human milk donation in women of Arauco province. Rev Chil Pediatr. 2018;89(5):592-9.doi:10.4067/S0370-41062018005000504.
Veena J, Kriangsak J. Strategies for successful breastfeeding. Bangkok: Thammada Press; 2020.(in Thai).
Olsson E, Diderholm B, Blomqvist YT. “Paying it forward”: Swedish women’s experiences of donating human milk. J Hum Lact. 2021;37(1):87-94.doi:10.1177/0890334420979245.
Faul F, Erdfelder E, Lang AG, Buchner A. G*Power 3:a flexible statistical power analysis program for the social,behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods.2007;39(2):175-91.
Paraszczuk AM, Candelaria LM, Hylton-McGuire K,Spatz DL. The voice of mothers who continue to express milk after their infant’s death for donation to a milk bank.Breastfeed Med. 2022;17(8):660-5. doi:10.1089/bfm.2021.0326.
