ประสบการณ์ชีวิตด้านสุขภาพองค์รวมของประชาชนไทยที่เข้าร่วมกลุ่มเต้าเต๋อออนไลน์ในช่วงสถานการณ์โรคระบาดโควิด-19

บทคัดย่อ

เทคนิคเต้าเต๋อซิ่นซีเป็นการดูแลสุขภาพองค์รวมที่ผสมผสานการเคลื่อนไหวอย่างอ่อนโยนและลื่นไหลคล้ายไทชี่กับหลักคำสอนจากคัมภีร์เต้าเต๋อจิงซึ่งเน้นการดำเนินชีวิตอย่างกลมกลืนผ่านหลักการอู๋เว่ย หรือการไม่ฝืนต้านธรรมชาติของชีวิต ไม่เพียงแค่ช่วยส่งเสริมสุขภาพกายและจิตใจเท่านั้น แต่ยังมีส่วนช่วยในการปลูกฝังจริยธรรมและคุณธรรมที่สนับสนุนการอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข ในตลอดระยะเวลากว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา เทคนิคเต้าเต๋อซิ่นซีได้รับการยอมรับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในสังคมไทย โดยมีงานวิจัยเชิงประจักษ์สนับสนุนถึงประโยชน์ต่อสุขภาวะและคุณภาพชีวิตของผู้ฝึก อย่างไรก็ตาม ในช่วงการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 รัฐบาลได้กำหนดมาตรการเว้นระยะห่างทางสังคม ส่งผลให้การจัดกิจกรรมเต้าเต๋อซิ่นซีแบบกลุ่มในสถานที่ต่าง ๆ ต้องหยุดชะงักชั่วคราว ภายใต้บริบทดังกล่าว ผู้ฝึกเต้าเต๋อซิ่นซีในประเทศไทยจึงได้ร่วมกันจัดตั้งกลุ่มฝึกออนไลน์ผ่านโปรแกรม Zoom ซึ่งนับเป็นครั้งแรกของการนำเทคนิคเต้าเต๋อซิ่นซีมาประยุกต์ใช้ในรูปแบบออนไลน์ภายในประเทศ การวิจัยเชิงคุณภาพครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจประสบการณ์ชีวิตด้านสุขภาพองค์รวมของผู้ฝึกเต้าเต๋อซิ่นซีผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ในช่วงการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยาตามแนวทางของมาร์ติน ไฮเดกเกอร์ การวิจัยนี้ตั้งอยู่บนมุมมองที่ว่าการฝึกปฏิบัติเต้าเต๋อซิ่นซีผ่านช่องทางออนไลน์ในช่วงเวลาดังกล่าว เป็นกระบวนการที่มีความหมาย ซึ่งช่วยให้บุคคลได้เผชิญหน้า ปรับตัว และเปลี่ยนแปลงประสบการณ์ด้านสุขภาพและการดำรงอยู่ของตนท่ามกลางภาวะวิกฤติ ผู้ให้ข้อมูลได้รับการคัดเลือกแบบเจาะจงเพื่อให้ได้ข้อมูลที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย และใช้วิธีการสุ่มแบบลูกโซ่เพิ่มเติมเพื่อให้ได้มุมมองจากกลุ่มอายุต่าง ๆ

กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ให้ข้อมูล 8 คน เป็นเพศหญิง 7 คน และเพศชาย 1 คน มีอายุระหว่าง 18 ถึง 71 ปี อายุเฉลี่ย 55.63 ปี โดยในจำนวนนี้เป็นผู้สูงอายุ 6 คน ผู้ใหญ่ 1 คน และวัยรุ่น 1 คน ผู้ให้ข้อมูลทั้งหมดฝึกปฏิบัติเทคนิคเต้าเต๋อซิ่นซีผ่านโปรแกรม Zoom ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2564 ถึงตุลาคม 2565 โดยส่วนใหญ่เข้าร่วมการฝึกออนไลน์เป็นประจำทุกวัน ร้อยละ 87.5 ขณะที่ร้อยละ 12.5 เข้าร่วมสัปดาห์ละ 5–6 วัน การเก็บข้อมูลดำเนินการผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกโดยใช้โปรแกรม Zoom โดยมีคำถามหลักสองข้อ คือ “กรุณาเล่าประสบการณ์ของคุณจากการเข้าร่วมกลุ่มเต้าเต๋อออนไลน์” และ “การเข้าร่วมกลุ่มเต้าเต๋อออนไลน์อย่างต่อเนื่องส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมของคุณอย่างไร?” การเก็บและการวิเคราะห์ข้อมูลดำเนินไปพร้อมกัน เพื่อให้ผู้วิจัยสามารถปรับแนวทางการสัมภาษณ์ตามข้อมูลใหม่ที่ปรากฏ หลังจากการสัมภาษณ์แต่ละครั้ง มีการถอดความตามคำพูดจริงอย่างละเอียด และตรวจสอบร่วมกับทีมวิจัยเพื่อปรับปรุงแนวทางการสัมภาษณ์ รวมทั้งเจาะลึกประสบการณ์ชีวิตของผู้ให้ข้อมูลมากยิ่งขึ้น

กระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลใช้การตีความตามแนวทางของโคเฮน คาน และสตีฟส์ ประกอบด้วยการอ่านถอดความซ้ำหลายครั้ง การตรวจสอบกับบันทึกสะท้อนตนเอง การเข้ารหัสทีละบรรทัด การจัดกลุ่มประเด็นย่อย และการสังเคราะห์ข้อมูลเป็นประเด็นหลักที่สะท้อนประสบการณ์ชีวิตของผู้ให้ข้อมูล ข้อมูลถึงจุดอิ่มตัวหลังการสัมภาษณ์จำนวน 8 คน ความน่าเชื่อถือของการวิจัยยึดตามแนวทางของอะเหม็ด (Ahmed) โดยตรวจสอบความถูกต้องจากผู้ให้ข้อมูล (member checking) และการอภิปรายร่วมกันระหว่างทีมวิจัย (peer debriefing) จากข้อมูลการสัมภาษณ์ประสบการณ์ชีวิตด้านสุขภาพองค์รวมของผู้ให้ข้อมูลสามารถแบ่งออกเป็นสองประเด็นหลัก ประเด็นแรก พบว่าการเข้าร่วมกลุ่มเต้าเต๋อซิ่นซีออนไลน์ช่วยรักษาสมดุลระหว่างกายและใจท่ามกลางความไม่แน่นอนของชีวิต การฝึกปฏิบัติไม่เพียงส่งเสริมการตระหนักรู้และความเชื่อมโยงระหว่างกายกับจิตใจ แต่ยังช่วยให้ผู้ฝึกเข้าถึงพลังชีวิตภายในได้แม้ว่าร่างกายจะมีการเสื่อมถอยตามวัยก็ตาม ประเด็นที่สอง พบว่าการเข้าร่วมกลุ่มออนไลน์มีส่วนช่วยในการฟื้นคืนสุขภาวะองค์รวมในมิติทางกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ ผู้ให้ข้อมูลรายงานว่ามีอาการป่วยทางกายที่บรรเทาลง สุขภาพจิตดีขึ้น รับรู้ถึงสายใยความสัมพันธ์และการสนับสนุนทางสังคมที่เปิดกว้าง และเกิดการเติบโตทางจิตวิญญาณ ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ผู้ฝึกได้รับประโยชน์ด้านสุขภาพอย่างแท้จริง คือความสม่ำเสมอและความตั้งใจในการฝึกอย่างมีสติ ซึ่งช่วยเสริมสร้างการบูรณาการระหว่างกาย ใจ และจิตวิญญาณ อันเป็นรากฐานสำคัญต่อการพัฒนาสุขภาพองค์รวม

กล่าวโดยสรุป งานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของแพลตฟอร์มออนไลน์ในการส่งเสริมสุขภาวะองค์รวมในกลุ่มคนหลากหลายวัย อีกทั้งยังเน้นย้ำถึงความสำคัญของการพัฒนาโปรแกรมสุขภาพที่มีความยืดหยุ่น เข้าถึงได้ง่าย และบูรณาการภูมิปัญญาดั้งเดิม เช่น เทคนิคเต้าเต๋อซิ่นซี เพื่อเป็นทางเลือกในการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค โปรแกรมดังกล่าวควรถูกออกแบบให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตสมัยใหม่ และสามารถรองรับความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตที่ซับซ้อน เช่น การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ เป็นต้น

คำสำคัญ : โรคระบาดโควิค 19 เต้าเต๋อซิ่นซี สุขภาพองค์รวม กลุ่มออนไลน์ การวิจัยเชิงปรากฏการณ์วิทยา