พิษวิทยาของสารกำจัดวัชพืช กลูโฟซิเนต แอมโมเนียม

บทคัดย่อ

กลูโฟซิเนต แอมโมเนียม เป็นสารกำจัดวัชพืชชนิดไม่เลือกทำลาย นิยมใช้ในภาคเกษตรกรรมของประเทศไทย มีรายงานการสัมผัสพิษทั้งแบบอุบัติเหตุและตั้งใจรับประทานเพื่อฆ่าตัวตายเพิ่มขึ้น กลไกการเกิดพิษที่สำคัญคือการยับยั้งเอนไซม์ glutamine synthetase นำไปสู่ภาวะแอมโมเนียในเลือดสูง และก่อให้เกิดพิษต่อระบบประสาทส่วนกลางอย่างรุนแรง ลักษณะทางคลินิกที่จำเพาะคือ “ระยะแฝง” ซึ่งผู้ป่วยอาจแสดงอาการทางระบบทางเดินอาหารที่ไม่รุนแรงในระยะแรก ก่อนจะเกิดอาการทางระบบประสาทที่รุนแรงตามมาอย่างรวดเร็ว ภายใน 8-32 ชั่วโมง ได้แก่ อาการชัก การสูญเสียความทรงจำ ภาวะหมดสติ และระบบหายใจล้มเหลว การส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ ควรตรวจระดับอิเล็กโทรไลต์ การทำงานของไต ตับ และระดับแอมโมเนียในซีรัมซึ่งสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาทและการเสียชีวิต ปัจจุบันยังไม่มียาต้านพิษจำเพาะ แนวทางการดูแลรักษายึดหลักการประคับประคอง รักษาตามอาการ หลีกเลี่ยงการทำให้อาเจียน พิจารณาให้ผงถ่านกัมมันต์ในรายที่เหมาะสม ดูแลทางเดินหายใจเมื่อจำเป็น ให้สารน้ำและยากระตุ้นความดันในภาวะความดันโลหิตต่ำ และให้ยากลุ่ม benzodiazepines เมื่อมีอาการชัก การทำ hemodialysis อาจพิจารณาในรายที่ได้รับพิษรุนแรง ดังนั้นการรับผู้ป่วยไว้ในโรงพยาบาลเพื่อเฝ้าระวังอาการทางระบบประสาทอย่างใกล้ชิดเป็นเวลาอย่างน้อย 24-48 ชั่วโมง จึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อการรักษาที่ทันท่วงทีและความปลอดภัยของผู้ป่วย