ปัจจัยทำนายภาระการดูแลในผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียง
คำสำคัญ:
ผู้สูงอายุติดเตียง, ภาระการดูแล, ระยะเวลาการดูแลในหนึ่งวัน, การสนับสนุนทางสังคม, ความเครียดบทคัดย่อ
การดูแลผู้สูงอายุติดเตียง เป็นการดูแลที่ยุ่งยากและใช้ระยะเวลาที่ยาวนาน ส่งผลกระทบให้ผู้ดูแลหลักเกิดปัญหาทางสุขภาพกายและสุขภาพจิต จนเกิดเป็นภาระการดูแล การวิจัยเชิงทำนายครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาระการดูแลในผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียง และศึกษาอำนาจการทำนายภาระการดูแลในผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงของการสนับสนุนทางสังคม ความเครียด และระยะเวลาการดูแล กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่เป็นสมาชิกครอบครัว ปฏิบัติหน้าที่หลักในการดูแลมาแล้วอย่างน้อย 3 เดือน ในจังหวัดนครสรรค์ โดยไม่ได้รับค่าตอบแทนในการดูแล จำนวน 120 คน ผู้วิจัยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินภาระการดูแล (ZBI) แบบประเมินการสนับสนุนทางสังคม (MSPSS) และแบบประเมินความเครียด (PSS) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติ multiple linear regression analysis
ผลการวิจัยพบว่า ผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงมีคะแนนเฉลี่ยภาระการดูแลอยู่ในระดับต่ำถึงปานกลาง (M = 24.89, SD = 15.27) การสนับสนุนทางสังคม ความเครียด และระยะเวลาในการดูแล สามารถร่วมกันทำนายภาระการดูแลได้ร้อยละ 29 โดยความเครียด สามารถทำนายภาระการดูแลได้มากที่สุด (β = 0.51, p < 0.01) รองลงมา คือ การสนับสนุนทางสังคมสามารถทำนายภาระการดูแลได้ (β = -0.17, p = 0.03) ในขณะที่ระยะเวลาการดูแลในหนึ่งวันไม่สามารถทำนายภาระการดูแลได้ (β = -0.05, p = 0.54)
ผลการศึกษาครั้งนี้ สามารถเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับพยาบาล บุคลากรทางการแพทย์ และผู้ออกแบบนโยบายสาธารณสุข เพื่อออกแบบและพัฒนาการให้บริการสุขภาพ ส่งเสริมให้ผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงเข้าถึงการสนับสนุนทางสังคม และสามารถจัดการกับความเครียด เพื่อลดภาระการดูแล ทำให้ผู้สูงอายุกลุ่มติดเตียงได้รับการดูแลที่มีประสิทธิภาพต่อไป
เอกสารอ้างอิง
Ahmad Zubaidi, Z. S., Ariffin, F., Oun, C. T. C., & Katiman, D. (2020). Caregiver burden among informal caregivers in the largest specialized palliative care unit in Malaysia: A cross sectional study. BMC Palliative Care, 19(1), 186. https://doi.org/10.1186/s12904-020-00691-1
Chaiyason, S., Sankong†, N., Saramunee, K., Kalapat, R., Malasai., Yutipan, N., Rattanapakorn, P., & Phuworakij, M. (2022). Social return on investment of long-term care for dependent older persons: A case study of Sa-Ard Subdistrict, Namphong, Khon Kaen. Journal of Health Systems Research, 16(1), 16-33.
Chawbol, M., Wirojratana, V., & Wattanakitkrileart, D. (2022). Factors predicting depressive symptoms among caregivers of dependent elderly. Nursing Science Journal of Thailand, 40(3), 90-104.
Cohen, S., & Williamson, G. (1988). Perceived stress in a probability sample of the United States. In S. Spacapan & S. Oskamp (Eds.), The social psychology of health: Claremont symposium on applied social psychology. (pp. 31–67). Sage.
Hertzog, M. A. (2008). Considerations in determining sample size for pilot studies. Research in Nursing & Health, 31(2), 180–191. https://doi.org/10.1002/nur.20247
Huertas-Domingo, C., Marquez-Gonzalez, M., Cabrera, I., Barrera-Caballero, S., Pedroso-Chaparro, M. D. S., Romero-Moreno, R., & Losada-Baltar, A. (2021). Sociocultural influences on the feeling of loneliness of family caregivers of people with dementia: The role of kinship. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(9), 4700. https://doi.org/10.3390/ijerph18094700
Institute for Population and Social Research, Mahidol University & Foundation of Thai Gerontology Research and Development institute. (2019). Situation of the Thai elderly 2017 (1st ed.). Deuan Tula Printing House. https://thaitgri.org/?wpdmpro=situation-of-the-thai-elderly-2017
Kaewpipob, P., Jirapornkul, C., & Maneenin, N. (2018). Factors related to mental health of caregiver in bed–bound elders in Wapipathum District, Mahasarakham Province. Journal of Health Education, 41(1), 76-89.
Khueansombat, T. (2017). Experiences of nurses as a family caregiver of elderly relatives with dementia [Master's thesis, Chulalongkorn University]. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/58397
Loo, Y. X., Yan, S., & Low, L. L. (2022). Caregiver burden and its prevalence, measurement scales, predictive factors and impact: A review with an Asian perspective. Singapore Medical Journal, 63(10), 593-603. https://doi.org/10.11622/smedj.2021033
Namlao, W. (2016). Factors affecting burden among caregivers of patients with schizophrenia in Sakaeoratchnakarinda Psychiatric Hospital [Master's thesis, Burapha University]. https://buuir.buu.ac.th/bitstream/1234567890/11628/1/53920654.pdf
Nemcikova, M., Katreniakova, Z., & Nagyova, I. (2023). Social support, positive caregiving experience, and caregiver burden in informal caregivers of older adults with dementia. Frontiers in Public Health, 11, 1104250. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1104250
Nimitphuwadon, S., Jullamate, P., & Pipatvanitcha, N. (2022). Factors related to burden among male caregivers of older adults with stroke, Samutsakhon Province. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University, 30(4), 1-12.
Okamura, T., Shimmei, M., Takase, A., Toishiba, S., Hayashida, K., Yumiyama, T., & Ogawa, Y. (2018). A positive attitude towards provision of end-of-life care may protect against burnout: Burnout and religion in a super-aging society. PLOS ONE, 13(8), e0202277. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0202277
Osborne, J. W. (2000). Prediction in Multiple Regression. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 7(1), 2. https://doi.org/10.7275/7j20-gg86
Pan, Y., Chen, R., & Yang, D. (2022). The relationship between filial piety and caregiver burden among adult children: A systematic review and meta-analysis. Geriatric Nursing, 43, 113-123. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2021.10.024
Phuphaibul, R., Jongudomkarn, D., Nieamsup, T., Tejagupta, C., Kumhom, R., Wacharasin, C., Thayansin, S., Patrayotin, N., Portawin, T., Deoisres, W., Patumwan, A., & Ityasuddhi, D. (2018). Structural change of Thai families, according to family life cycle: A preliminary study. Journal of Demography, 34(1), 58-71. https://digital.car.chula.ac.th/cgi/viewcontent.cgi?article=1303&context=jdm
Puangkam, A., Suwansri, D., Yamsri, T., Saengrueang-eak, M., & Towannang, R. (2020). The impact of patients and caregivers: Relevant factors and needs of relatives who care for chronic end-stage illnesses at home. Medical Journal of Srisaket Surin Buriram Hospitals, 35(2), 303-316. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MJSSBH/article/view/240063/166210
Puraya, A., Piyakong, D., Wongwiggan, S., & Boonpracom, R. (2021). Exploring the elderly care system: A view from community in Thailand. Journal Ners, 16(1), 89-95. https://doi.org/10.20473/jn.v16i1.24918
Songsri, C., & Chankeaw, J. (2019). Stress and needs among caregivers of chronic disease patients, Phon Phisai Hospital, Nong Khai Province. Udonthani Hospital Medical Journal, 27(1), 1-11. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/udhhosmj/article/view/186678/131196
Srinaphrom, S. (2024). The results of the program to promote self-efficacy and social support in caring for bed-ridden elderly people in Thung Khlong Subdistrict, Kham Muang District, Kalasin Province. Academic Journal for Primary Care and Public Health Development, 2(1), 117-128.
Suttasri, K., Nanasilp, P., & Pungchompoo, W. (2021). Caregiving burdens and quality of life among caregivers of older adults receiving continuous ambulatory peritoneal dialysis. Nursing Journal, 48(2), 119-131.
The Bureau of Registration Administration. (2022). Statistics of the Thai older persons 2022. https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/1159
Vespa, A., Spatuzzi, R., Fabbietti, P., Penna, M., & Giulietti, M. V. (2021). Association between care burden, depression and personality traits in Alzheimer's caregiver: A pilot study. PLOS ONE, 16(9), e0251813. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0251813
Watana, S. (2017). Care-giving for elder parents of Thai Buddhist families according to the six directions in Buddhism. Academic Journal of Humanities and Social Sciences Burapha University, 25(49), 147-164.
Wiseso, W., & Sarapat, P. (2019). Focused ethnographic research and understanding of Thai family caregiving in Thai sociocultural context. The Journal of Faculty of Nursing Burapha University, 28(2), 122-134.
Wongpakaran, N., & Wongpakaran, T. (2010). The Thai version of the PSS-10: An investigation of its psychometric properties. BioPsychoSocial Medicine, 4, 6. https://doi.org/10.1186/1751-0759-4-6
Wongpakaran, N., & Wongpakaran, T. (2012). A revised Thai multi-dimensional scale of perceived social support. The Spanish Journal of Psychology, 15(3), 1503-1509. https://doi.org/10.5209/rev_sjop.2012.v15.n3.39434
Zarit, S. H., Reever, K. E., & Peterson, J. B. (1980). Relatives of the impaired elderly: Correlates of feelings of burden. The Gerontology, 20(6), 649-655. https://doi.org/10.1093/geront/20.6.649
Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment, 51(1), 30-41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
