การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชนเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเมี่ยง อำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบท สถานการณ์ 2) สร้างบุคคลต้นแบบปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ 3) ศึกษาประสิทธิผลการใช้โปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ 4) พัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานด้วยการมีส่วนร่วม 5) เพื่อศึกษาผลลัพธ์ทางสุขภาพจากการพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานโดยแบ่งเป็น 2 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 ศึกษาบริบท ระยะที่ 2 แนวทางการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ โดยผลการศึกษาในระยะที่ 1 เป็นชุมชนกึ่งเมือง ส่งผลให้วิถีชีวิตเปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะพฤติกรรมการบริโภคและการออกกำลังกาย ทำให้พบกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานร้อยละ 9.86  ระยะที่ 2 หลังการสร้างบุคคลต้นแบบ พบว่ามีการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นทั้งด้านความรู้ พฤติกรรมสุขภาพ และผลลัพธ์ทางสุขภาพ โดยคะแนนความรู้ และคะแนนพฤติกรรมสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 กลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวานพบการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกด้าน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 รูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นเตรียมการ ขั้นวางแผน ขั้นปฏิบัติการ ขั้นประเมินผล และขั้นปรับปรุง ผู้เข้าร่วมโครงการมีความพึงพอใจต่อรูปแบบที่พัฒนาขึ้นในระดับมากที่สุด ปัจจัยแห่งความสำเร็จที่สำคัญ ได้แก่ การมีส่วนร่วมของชุมชนในทุกขั้นตอน ความเข้มแข็งขององค์กรชุมชน และการสนับสนุนทางวิชาการจากหน่วยงานภายนอก