ประสิทธิผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความสามารถแห่งตน Self-Efficacy ด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิต Lifestyle Medicine ลดภาวะกลุ่มโรคเมตาบอลิกซินโดรม ( Metabolic syndrome) ในกลุ่มข้าราชการบำนาญ จังหวัดชลบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ เป็นการศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทอลอง ( Quasi-experimental research ) เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความสามารถแห่งตน Self-Efficacy ด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิต Lifestyle Medicine ลดภาวะกลุ่มโรคเมตาบอลิกซินโดรม (Metabolic syndrome) ในกลุ่มข้าราชการบำนาญ จังหวัดชลบุรี โดยกลุ่มตัวอย่างเป็นข้าราชการบำนาญ กระทรวงสาธารณสุขในอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี จำนวน 35 คน สมัครใจเข้าร่วมโปรแกรมทดลอง เป็นเวลา 3 เดือน โปรแกรมทดลองออกแบบตามแนวคิดทฤษฎี งานวิจัยที่เกี่ยวข้องความสามารถแห่งตน ( Self-Efficacy ) ด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิต( Lifestyle Medicine) และตามบริบทของพื้นที่ ประกอบด้วยกิจกรรม การประเมินพฤติกรรมความสามารถตนเอง( Self-Efficacy) ด้าน เวชศาสตร์วิถีชีวิต (Lifestyle Medicine) การตรวจห้องปฏิบัติการ และตรวจร่างกายพื้นฐาน บรรยายสถานการณ์ระบาดวิทยากลุ่มโรคเมตาบอลิกซินโดรม และสร้างฐานการเรียนรู้การสร้างเสริมความสามารถตนเอง (Self-Efficacy), เวชศาสตร์วิถีวิถีชีวิต (Lifestyle Medicine ) ตั้งเป้าหมายการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิต (Lifestyle Medicine ) จำแนกตามกลุ่มตัวอย่าง มีการตั้งกลุ่ม Line เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิต และติดตามกลุ่มเพื่อนจากวางแผนเป้าหมายในชีวิตจำนวน 3 ครั้ง สร้างคู่บัดดี้ (Buddy) . มอบรางวัลคนเก่ง ตัวอย่าง และขยายผลสร้างแกนนำผู้สูงอายุในรพ.สต. เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบวางแผนเป้าหมายในชีวิตในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเวชศาสตร์วิถีชีวิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย สถิติ t-test
ผลการศึกษา พบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้สมรรถนะแห่งตน การรับรู้
ความคาดหวังผลดีในการปรับพฤติกรรมตามแนวทางเวชศาสตร์วิถีวิถีชีวิต (Lifestyle Medicine) และพฤติกรรมการปฏิบัติตนด้านการเสริมสร้างความสามารถแห่งตนด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิต (Lifestyle Medicine) พบว่า สูงกว่าระยะก่อนการเข้าร่วมโปรแกรมทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ( P<0.001 ) ส่วนผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการและการตรวจสุขภาพเบื้องต้นพบเพียงค่าเฉลี่ยรอบเอว และ ความดันโลหิตตัวบน(Systolic) มีค่าเฉลี่ย ลดลงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ส่วนค่าเฉลี่ย ดัชนีมวลกาย (BMI) ระดับน้ำตาลปลายนิ้ว (FBS)และความดันโลหิตตัวล่าง(Diastolic) ไม่แตกต่างกัน มีคนเก่งตัวอย่างในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเวชศาสตร์วิถีชีวิต ( Lifestyle Medicine ) เกิดกลุ่มlineเพื่อนช่วยเพื่อน (Buddy) และเป็นโค้ชขยายผลสร้างแกนนำผู้สูงอายุที่สมัครใจในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตพบล (รพ.สต.) 7 แห่ง จำนวน 22 คน จากความสำเร็จในครั้งนี้ กลุ่มข้าราชการบำนาญ กระทรวงสาธารณสุข อำเภอพนัสนิคม ที่เป็นแบบอย่าง ไปเป็นโค้ช และขยายผลไปยังแกนนำผู้สูงอายุในระดับตำบล หมู่บ้าน เป็นแบบอย่างให้กับกลุ่มเสี่ยง กลุ่มป่วยกลุ่มโรคเมตาโบลิกซินโดรม (Metabolic syndrome) และโรคเรื้อรัง(NCDs) ที่เป็นวัยสูงอายุ และวัยทำงาน อันจะส่งต่อการลดต้นทุนค่าใช้จ่ายบริการทางการแพทย์ ลดอัตราอุบัติการณ์โรคเรื้อรัง(NCDs)และภาวะแทรกซ้อนของโรคและลดอัตราความชุกโรคเรื้อรัง(NCDsที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ในปีต่อไปจะขยายผลการสร้างแกนนำผู้สูงอายุ ให้ครอบคลุมโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ( รพ.สต )ทุกแห่ง และขยายไปทุกอำเภอในจังหวัดตามลำดับ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.(2566).รายงานภาวะสังคมไทย ไตรมาสที่ 4 ปี 2566.กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ.(2566) การประมาณประชากรของประเทศไทยพ.ศ.2563-2583.กรุงเทพฯ:สำนักงานสถิติแห่งชาติ
กลุ่มงานส่งเสริมสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดชลบุรี. รายงานการตรวจราชการระดับจังหวัดชลบุรี พ.ศ.2566.
กลุ่มงานส่งเสริมสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดชลบุรี. รายงานการตรวจราชการระดับจังหวัดชลบุรี พ.ศ.2566.
กรมอนามัย.(2566).รายงานสุขภาพคนไทยพ.ศ.2566: สถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ( NCDs ) และพฤติกรรมเสี่ยงสุขภาพ.นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.
Tariq MNM,Stojanovska L, Dhaheri ASA, Cheikh Ismail L, Apostolopoulos V, Ali HI. Lifestyle Interventions for prevention and Managememt of Diet-Linked Non-Communicable Diseases among Adults in Arab Countries. Healthcare. ( Internet) . 2022. ( Cited 3 jan 2025) AvailableFrom : http://dx.doi.org/10.3390/healthcare11010045
พรเทพ ศิริวนารังสรรค์ และภูดิท เตชาติวัฒน์. เวชศาสตร์วิถีชีวิต:เวชปฏิบัติแนวใหม่แบบสหวิชาชีพเพื่อขับเคลื่อนระบบสุขภาพไทยสู่การบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. สารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย. 2565;1(4):456-463.
Bandura A Self-Efficacy The Exercise of control-W.H. Freeman & Co.1997.
คณะผู้เชี่ยวชาญโครงการศึกษาเรื่องคอเลสเตอรอลแห่งชาติ ( NCEP ) ( 2548) . รายงานฉบับที่ 3 แนวทางการตรวจ ประเมิน และรักษาภาวะไขมันในเลือดในผู้ใหญ่ ( Adult Treatment Panel III ). วารสาร Circulation, 112 (17),/2735-2752.
สมฤดี สุขอุดมและคณะ.(2567) รูปแบบการประยุกต์ทฤษฎีความสามารถแห่งตนร่วมกับกระบวนการเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วมของกลุ่มเพื่อนในการทิ้งยาเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอเมืองชลบุรี.วราสารคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาม19(2),55-57.
Bandura A. Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. New York: Prentice-Hall,1986;391.
ศิริพร วัฒนกูล,จิตติมา นาคสกุลม และสุดารัตน์ ศรีนวล.(2564) ศึกษา ผลของโปรแกรมเวชศาสตร์วิถีชีวิตต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับความดันโลหิตของผู้สูงอายุที่มีโรคความดันโลหิตสูง.วราสารพยาบาลทหารบก ,42(2),112-124.
สุพัตรา แช่ตั้ง,สุดารัตน์ จันทรสุข,และคณะ (2561) ผลศึกษาผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความสามารถแห่งตนต่อการควบคุมพฤติกรรมสุขภาพในผู้สูงอายุที่มีภาวะก่อนเบาหวาน.วารสารพยาบาล,36 (3 ) ,45-59 .
นงลักษณ์ ศรีสมบัติ,วรรณภา พรหมทอง,และสุรีย์พร ทองประเสริฐ ( 2566 ). ศึกษา ผลของดปรแกรมการใช้ โค้ชเวชศาสตร์วิถีชีวิตต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะอ้วน.วารสารสุขศึกษาและพฤติกรรมสุขภาพ,40 (1),33-48.
