ผลของโปรแกรมการส่งเสริมและฟื้นฟูสมรรถภาพข้อเข่าร่วมกับการใช้นวัตกรรม ดินเหนียวประคบเย็นแบบใช้ซ้ำในผู้สูงอายุ

Main Article Content

ปาริชาติ ปากชำนิ
สุณัฐชา เผ่าพงษ์ศิลป์
ภาณุวัฒน์ ปากชำนิ
ธมวรรณ สวัสดิ์สิงห์

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมและฟื้นฟูสมรรถภาพข้อเข่าร่วมกับการใช้นวัตกรรมดินเหนียวประคบเย็นแบบใช้ซ้ำต่อความรู้ การรับรู้ พฤติกรรมการจัดการตนเอง และระดับความปวดข้อเข่าในผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุที่มีอาการปวดข้อเข่าในพื้นที่บ้านตาดโตน ตำบลนาฝาย อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ จำนวน 30 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองคือ โปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพข้อเข่าร่วมกับการใช้นวัตกรรมดินเหนียวประคบเย็น ดำเนินการจัดกิจกรรมกลุ่มและติดตามผลรายสัปดาห์รวมระยะเวลา 4 สัปดาห์ เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาจากผู้ทรงคุณวุฒิมีค่าดัชนีความสอดคล้องเท่ากับ 0.84 และมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.86 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิตินอนพาราเมตริก Wilcoxon Signed-Rank Test ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงร้อยละ 70.0 ประกอบอาชีพเกษตรกรร้อยละ 60.0 มีดัชนีมวลกายเฉลี่ยเท่ากับ 24.32 กก./ม.² ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนมัธยฐานด้านความรู้เกี่ยวกับโรคข้อเข่าเสื่อม การรับรู้ประโยชน์ การรับรู้ความสามารถตนเอง และพฤติกรรมการจัดการตนเองเพิ่มขึ้นกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และระดับความรุนแรงของความปวดข้อเข่ามีค่ามัธยฐานลดลงจากระดับปานกลาง (Median = 6.00, IQR = 2.00) สู่ระดับน้อย (Median = 2.00, IQR = 1.00) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สรุปได้ว่า โปรแกรมการจัดการตนเองร่วมกับการใช้นวัตกรรมดินเหนียววัสดุจากภูมิปัญญาท้องถิ่นมีประสิทธิผลในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและบรรเทาอาการเจ็บปวด จึงเป็นทางเลือกที่มีศักยภาพสำหรับบุคลากรสาธารณสุขในการนำไปประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาการดูแลผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อมในระดับชุมชนอย่างยั่งยืน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ปากชำนิ ป. ., เผ่าพงษ์ศิลป์ ส., ปากชำนิ ภ. ., & สวัสดิ์สิงห์ ธ. . (2026). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมและฟื้นฟูสมรรถภาพข้อเข่าร่วมกับการใช้นวัตกรรม ดินเหนียวประคบเย็นแบบใช้ซ้ำในผู้สูงอายุ. วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา, 21(1), 34–43. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/phjbuu/article/view/280155
ประเภทบทความ
นิพนธ์ต้นฉบับ (Original Articles)

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ; 2567.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. รายงานฉบับสมบูรณ์ การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2565.

ฉัตรสุดา กานกายันต์, อภิรดี เจริญนุกูล, วิทยา วาโย. การชะลอการเกิดข้อเข่าเสื่อมก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ. รามาธิบดีพยาบาลสาร. 2563;26(1):5-17.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ. ข้อมูล Health Data Center: รายงานกลุ่มโรคไม่ติดต่อและโรคระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ จังหวัดชัยภูมิ ปีงบประมาณ 2567 [อินเทอร์เน็ต]. ชัยภูมิ: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 11 พฤษภาคม 2568]. Available from: http://hdcservice.moph.go.th

World Health Organization. Integrated care for older people (ICOPE): guidance for person-centred assessment and pathways in primary care. Geneva: World Health Organization; 2019.

สมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม: Guideline for the Treatment of Osteoarthritis of Knee. กรุงเทพฯ: สมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย; 2553.

Lorig KR, Holman H. Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. Ann Behav Med. 2003;26(1):1-11.

Bleakley CM, Bieuzen F, Davison GW, Costello JT. Whole-body cryotherapy: empirical evidence and theoretical perspectives. Open Access J Sports Med. 2014;5:25-36.

Chodzko-Zajko WJ, Proctor DN, Fiatarone Singh MA, Minson CT, Nigg CR, Salem GJ, et al. American College of Sports Medicine position stand: exercise and physical activity for older adults. Med Sci Sports Exerc. 2009;41(7):1510-30.

อรพินท์ คะเชนทร์ภักดิ์. ผลของโปรแกรมการบริหารข้อเข่าและการพอกเข่าด้วยสมุนไพร ตามทฤษฎีการรับรู้ความสามารถของตนเองในการบรรเทาความปวดของโรคข้อเข่าเสื่อมของผู้สูงอายุ โรงพยาบาลทรายทองวัฒนา จังหวัดกำแพงเพชร [วิทยานิพนธ์]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2565.

จิตราภรณ์ โพธิ์อุ่น, จริยาวัตร คมพยัคฆ์, อรพินท์ สีขาว. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองเพื่อชะลอความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2563;13(1):393-403.

ศศิกัญญ์ ผ่องชมภู. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการมีส่วนร่วมในการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมตามรูปแบบโอเอนีลำปางในจังหวัดลำปาง [วิทยานิพนธ์]. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2562.

นฤมล ลำเจริญ, ชื่นจิตร โพธิศัพท์สุข, มุกดา หนุ่ยศรี. ผลของโปรแกรมการดูแลตนเองเพื่อลดอาการปวดข้อเข่าของผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อม ตำบลไชยสถาน อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2561;36(3):107-15.

ปฏิพงศ์ จงรู้ธรรม. ความรู้อุปสรรค และการปฏิบัติตนในการออกกำลังกายของผู้สูงอายุในจังหวัดสกลนคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม. 2566;29(2):147-58.

ปิยมน มัทธุจัด, อลิสา นิติธรรม. ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมเพื่อลดอาการปวดข้อเข่าในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่มารับการรักษา ณ คลินิกแพทย์แผนไทย โรงพยาบาลหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี. วารสารก้าวทันโลกวิทยาศาสตร์. 2563;20(1):70-89.

สุวิมลรัตน์ รอบรู้เจน. การพัฒนาโปรแกรมการป้องกันโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุโดยชุมชนมีส่วนร่วม ตำบลคูเมือง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. 2568;23(1):45-58.

ชุตินันท์ ขันทะยศ, กนกพร ปัญญาดี. ผลของถุงยาสมุนไพรประคบข้อเข่าในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม. วารสารสุขภาพภาคประชาชน. 2560;12(1):43-9.