ผลของโปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ ต่อพฤติกรรมสุขภาพ และระดับน้ำตาลในเลือด ในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน

บทคัดย่อ

ความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นพื้นฐานสำคัญที่สร้างเสริมให้ผู้สูงอายุสามารถเข้าถึง เข้าใจ ไต่ถาม ตัดสินใจ และนำไปปฏิบัติด้านสุขภาพได้อย่างเหมาะสม การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมสุขภาพ และระดับน้ำตาลปลายนิ้วหลังอดอาหารในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุอายุ 60 ปีขึ้นไป มีระดับน้ำตาลปลายนิ้วขณะอดอาหารระหว่าง 100–125 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร และไม่เคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวาน จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 คน โดยใช้วิธีสุ่มอย่างง่ายร่วมกับการจับคู่ กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นเวลา 12 สัปดาห์ และกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ 3อ. 2ส. แบบประเมินพฤติกรรมสุขภาพ 3อ. 2ส. โปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ และสมุดประจำตัวสู่ความรอบรู้พิชิตโรคเบาหวาน ค่าความเชื่อมั่น (Cronbach’s alpha) ของแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ 3อ. 2ส.=.89 และแบบประเมินพฤติกรรมสุขภาพ 3อ. 2ส.=.87 เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม พ.ศ.2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ t-test และ ANOVA แบบวัดซ้ำ ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพหลังการทดลองสูงกว่าก่อนการทดลอง และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ระดับน้ำตาลปลายนิ้วลดลงอย่างต่อเนื่องและต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สรุปว่า โปรแกรมนี้มีประสิทธิผลในการส่งเสริมสุขภาพและสามารถใช้เป็นแนวทางป้องกันโรคเบาหวานในผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงได้