ภาวะซึมเศร้าและปัจจัยที่สัมพันธ์ในผู้สูงอายุอำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

ภาวะซึมเศร้าเป็นปัญหาสุขภาพจิตสำคัญในผู้สูงอายุที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและการดำเนินชีวิต ประจำวัน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาวะซึมเศร้าและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร กลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คน ได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบคัดกรองสมรรถภาพการรู้คิด (6CIT) แบบประเมินกิจวัตรประจำวัน (Barthel ADL Index) แบบประเมินสัมพันธภาพในครอบครัว (SF-FRE-Thai) และแบบวัดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ (TGDS-15) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยโลจิสติก ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ไม่มีภาวะซึมเศร้าร้อยละ  84.80 ส่วนร้อยละ 15.20 มีภาวะซึมเศร้า ปัจจัยด้านชีวภาพที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ อายุและการมีโรคประจำตัว โดยอายุที่เพิ่มขึ้นสัมพันธ์กับโอกาสเกิดภาวะซึมเศร้าเพิ่มขึ้น 1.65 เท่า (AOR=1.646, 95%CI:1.04–2.60, p=.033) และการมีโรคประจำตัวเพิ่มความเสี่ยง 3.29 เท่า (AOR=3.288, 95%CI:1.50–7.19, p=.003)
ด้านสังคมและจิตสังคม พบว่าการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมช่วยลดความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าร้อยละ 58.00 (AOR=.421,95%CI:.29–.62, p<.001) และการมีสัมพันธภาพในครอบครัวที่ดีลดความเสี่ยงร้อยละ 52.00 (AOR=.484,95%CI:.26–.89, p=.019) ขณะที่ปัจจัยด้านจิตใจและพฤติกรรมสุขภาพไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการคัดกรองภาวะซึมเศร้า
การจัดการโรคเรื้อรัง และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางสังคมควบคู่กับการเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัว เพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ