ปัจจัยชีวจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับภาวะเปราะบางของผู้สูงอายุในพื้นที่รับผิดชอบของสถานบริการปฐมภูมิแห่งหนึ่งในจังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

ภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุเพิ่มความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วย การพลัดตกหกล้ม ความพิการ และการเสียชีวิต โดยเฉพาะในบริบทของพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบทที่มีการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวิถีชีวิตอย่างต่อเนื่อง การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยชีวจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับภาวะเปราะบางของผู้สูงอายุในพื้นที่รับผิดชอบของสถานบริการปฐมภูมิแห่งหนึ่ง จังหวัดนนทบุรี รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุจำนวน 148 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบสะดวก จากผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในพื้นที่รับผิดชอบของสถานบริการปฐมภูมิแห่งหนึ่งในจังหวัดนนทบุรี เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินปัจจัยทางสังคม แบบประเมินภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ (GDS-15) และแบบประเมินภาวะเปราะบาง (FRAIL Scale) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบความสัมพันธ์ และการถดถอยโลจิสติก โดยกำหนดภาวะเปราะบางเป็นตัวแปรตามแบบทวิภาค คือ 0 = ไม่เปราะบาง/ก่อนเปราะบาง และ 1 = เปราะบาง ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 70.90) มีอายุระหว่าง 60–69 ปี (ร้อยละ 50.00) และส่วนใหญ่มีโรคประจำตัว (ร้อยละ 81.80) ผลการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพบว่า ภาวะซึมเศร้าและปัจจัยทางสังคมมีความสัมพันธ์กับภาวะเปราะบางอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ขณะที่อายุและดัชนีมวลกายไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญในแบบจำลองสุดท้าย ผลการศึกษาบ่งชี้ถึงความสำคัญของการคัดกรองภาวะซึมเศร้า และการประเมินปัจจัยทางสังคม เพื่อนำผลมาใช้ในวางแผนดูแลผู้สูงอายุที่อยู่ในภาวะเปราะบางได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น