ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะกรดคีโตนในเลือดสูงจากเบาหวานในผู้ป่วยเบาหวานในโรงพยาบาลเซกา

บทคัดย่อ

            การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective case-control study) วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะกรดคีโตนในเลือดสูงจากเบาหวาน (Diabetic ketoacidosis: DKA) ในผู้ป่วยเบาหวานที่เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลเซกา จังหวัดบึงกาฬ โดยศึกษาในกลุ่มประชากรผู้ป่วยเบาหวานที่อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไปที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูง(น้ำตาลในเลือด > 200 mg/dl) และเข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลเซกา ศึกษาเปรียบเทียบกันระหว่างกลุ่มผู้ป่วยที่เกิดภาวะ DKA และไม่เกิดภาวะ DKA (non-DKA)  เก็บรวบรวมข้อมูลย้อนหลังจากเวชระเบียน ในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2565 – 31 ตุลาคม 2568  วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์เปรียบเทียบ กรณีข้อมูลที่ไม่ต่อเนื่องใช้ Chi-Square test หรือ Fisher Exact test ข้อมูลต่อเนื่อง ใช้ Student’s T-Test หรือ Mann-Whitney U Test  และใช้ Binary logistic regression analysis ในการวิเคราะห์หาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA โดยกำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่  0.05

          ผลการศึกษา ผู้ป่วยที่นำมาวิเคราะห์ข้อมูลจำนวน 72 ราย มีกลุ่มผู้ป่วย DKA จำนวน 24 ราย และไม่เป็น DKA (non-DKA)   จำนวน 48 ราย พบว่า ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA  ได้แก่ อายุ กลุ่ม DKA อายุเฉลี่ย 50.4±9.6 ปี น้อยกว่ากลุ่ม non-DKA ซึ่งมีอายุเฉลี่ยเท่ากับ 61.1±12.1 ปี  (p < 0.001)  มีประวัติดื่มแอลกอฮอล์ (p = 0.003) และมีภาวะทางจิตเวช (p = 0.003) เมื่อวิเคราะห์แบบถดถอยพบว่า อายุเป็นปัจจัยเดียวในแบบจำลองพหุตัวแปรที่มีความสัมพันธ์ในทิศทางผกผัน โดยพบว่าอายุที่เพิ่มขึ้น 1 ปี ส่งผลให้ลดการเกิดภาวะ DKA ลงร้อยละ 7.4 (AOR = 0.926, 95% CI = 0.880–0.973; p = 0.003).

          สรุป ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วยอายุน้อย กลุ่มผู้ป่วยที่มีประวัติดื่มแอลกอฮอล์ และกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะทางจิตเวช โดยพบว่าปัจจัยเรื่องอายุน้อยกว่าสัมพันธ์กับการเกิดภาวะ DKA มากที่สุด