การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับ การควบคุมระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง
คำสำคัญ:
โรคความดันโลหิตสูง, การควบคุมความดันโลหิต, ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์, การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ดำเนินการตามแนวทางของสถาบันโจแอนนาบริกส์ สืบค้นงานวิจัยจากฐานข้อมูล PubMed, CINAHL, SCOPUS, Web of Science และ Thai-Journal Citation Index สำหรับงานวิจัยที่ตีพิมพ์ระหว่างปี พ.ศ. 2564-2568 คัดเลือกงานวิจัยโดยใช้กรอบ PECO ได้แก่ ประชากรคือผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงอายุ 18 ปีขึ้นไปที่อยู่ระหว่างการรักษา ปัจจัยที่ศึกษาครอบคลุมปัจจัยด้านประชากร ปัจจัยทางคลินิก ปัจจัยด้านพฤติกรรม ปัจจัยด้านการรักษา และปัจจัยด้านระบบบริการสุขภาพ ผลลัพธ์คือการควบคุมความดันโลหิตตามเกณฑ์เป้าหมาย การคัดเลือกและสกัดข้อมูลดำเนินการโดยผู้วิจัย 2 คนอย่างเป็นอิสระ ประเมินคุณภาพงานวิจัยด้วยแบบประเมินของเฮลเลอร์ กำหนดเกณฑ์ผ่านที่ร้อยละ 60 และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการสังเคราะห์เชิงพรรณนา
ผลการศึกษาจากการสืบค้นพบงานวิจัย 1,765 เรื่อง คัดเลือกงานวิจัยที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 27 เรื่อง ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวาง (ร้อยละ 74.07) ดำเนินการในทวีปเอเชียและแอฟริกา (ร้อยละ 70.37) มีคุณภาพระดับดีถึงดีเยี่ยม (ร้อยละ 63.64-100) ผลการสังเคราะห์พบปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับความดันโลหิต 5 กลุ่ม ได้แก่ ปัจจัยด้านประชากร (อายุ เพศ การศึกษา รายได้) ปัจจัยทางคลินิก (ดัชนีมวลกาย โรคร่วม ระยะเวลาการเป็นโรค) ปัจจัยด้านพฤติกรรม (การบริโภคเกลือ การออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ ความเครียด) ปัจจัยด้านการรักษา (ความร่วมมือในการใช้ยา การรับรู้ความสามารถตนเอง) และปัจจัยด้านระบบบริการสุขภาพ (การเข้าถึงบริการ คุณภาพบริการ การสนับสนุนทางสังคม)
การควบคุมความดันโลหิตมีความสัมพันธ์กับปัจจัยที่หลากหลายและซับซ้อน การพัฒนาแนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงควรใช้การจัดการแบบองค์รวมที่ครอบคลุมทุกมิติของปัจจัย การวิจัยในอนาคตควรเป็นการศึกษาแบบติดตามไปข้างหน้าหรือการทดลองเพื่อยืนยันความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ
เอกสารอ้างอิง
Akinyelure, O. P., Jaeger, B. C., Oparil, S., Carson, A. P., Safford, M. M., Howard, G., et al. (2023). Social determinants of health and uncontrolled blood pressure in a national cohort of Black and White US adults: The REGARDS Study. Hypertension, 80(7), 1403-1413. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.122.20219
Alhassan, Y., Kwakye, A. O., Dwomoh, A. K., Baah-Nyarkoh, E., Ganu, V. J., Appiah, B., & Kretchy, I. A. (2022). Determinants of blood pressure and blood glucose control in patients with co-morbid hypertension and type 2 diabetes mellitus in Ghana: A hospital-based cross-sectional study. PLOS Global Public Health, 2(12), e0001342. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0001342
Aromataris, E., Lockwood, C., Porritt, K., Pilla, B., & Jordan, Z. (Eds.). (2024). JBI Manual for Evidence Synthesis. JBI. Retrieved from https://synthesismanual.jbi.global
Bhattarai, S., Bajracharya, S., Shrestha, A., Skovlund, E., Åsvold, B. O., Mjolstad, B. P., & Sen, A. (2023). Facilitators and barriers to hypertension management in urban Nepal: Findings from a qualitative study. Open Heart, 10(1), e002394. https://doi.org/10.1136/openhrt-2023-002394
Byiringiro, S., Hinneh, T., Commodore-Mensah, Y., Masteller, J., Sarfo, F. S., Perrin, N., et al. (2024). Exploring patient-, provider-, and health facility-level determinants of blood pressure among patients with hypertension: A multicenter study in Ghana. PLOS Global Public Health, 4(7), e0002121. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0002121
Desta, F., Mengesha, S., Belayneh, F., Woldeyohannes, D., Tekalegn, Y., Zenbaba, D., et al. (2024). Blood pressure control and associated factors among hypertension comorbid type 2 diabetic patients in Southeast Ethiopia. International Journal of Hypertension, 2024(1), 6668436. https://doi.org/10.1155/2024/6668436
Ernawati, I., Lubada, E. I., Lusiyani, R., & Prasetya, R. A. (2022). Association of adherence measured by self-reported pill count with achieved blood pressure level in hypertension patients: A cross-sectional study. Clinical Hypertension, 28(1), 12. https://doi.org/10.1186/s40885-022-00195-5
Heller, R. F., Verma, A., Gemmell, I., Harrison, R., Hart, J., & Edwards, R. (2008). Critical appraisal for public health: A new checklist. Public Health, 122(1), 92-98. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2007.04.012
Hossain, A., Ahsan, G. U., Hossain, M. Z., Hossain, M. A., Sutradhar, P., Alam, S.-E., et al. (2025). Medication adherence and blood pressure control in treated hypertensive patients: First follow-up findings from the PREDICT-HTN study in Northern Bangladesh. BMC Public Health, 25, 250. https://doi.org/10.1186/s12889-025-21409-z
Kario, K., Okura, A., Hoshide, S., & Mogi, M. (2024). The WHO Global report 2023 on hypertension warning the emerging hypertension burden in globe and its treatment strategy. Hypertension Research, 47, 1099-1102. https://doi.org/10.1038/s41440-024-01622-w
Leszczak, J., Czenczek-Lewandowska, E., Asif, M., Baran, J., Mazur, A., & Wyszyńska, J. (2024). Risk factors and prevalence of hypertension in older adults from south-eastern Poland: An observational study. Scientific Reports, 14, 1450. https://doi.org/10.1038/s41598-024-52009-3
Lopes, S., Mesquita-Bastos, J., Garcia, C., Bertoquini, S., Ribau, V., Teixeira, M., et al. (2021). Effect of exercise training on ambulatory blood pressure among patients with resistant hypertension: A randomized clinical trial. JAMA Cardiology, 6(11), 1317-1323. https://doi.org/10.1001/jamacardio.2021.2735
Makukule, A., Modjadji, P., Thovhogi, N., Mokgalaboni, K., & Kengne, A. P. (2023). Uncontrolled hypertension, treatment, and predictors among hypertensive out-patients attending primary health facilities in Johannesburg, South Africa. Healthcare, 11(20), 2783. https://doi.org/10.3390/healthcare11202783
Mills, K. T., Bundy, J. D., Kelly, T. N., Reed, J. E., Kearney, P. M., Reynolds, K., et al. (2016). Global disparities of hypertension prevalence and control: A systematic analysis of population-based studies from 90 countries. Circulation, 134(6), 441-450. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.115.018912
Nehme, M., Uppal, A., Zimmerman, O., Lamour, J., Mechoullam, S., & Guessous, I. (2025). Twenty years population-based trends in prevalence, awareness, treatment, and control of hypertension in Geneva, Switzerland. Preventive Medicine Reports, 53, 103055. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2025.103055
Oseni, T. I., Emonriken, A., Ahmed, S. D., & Dic-Ijiewere, M. (2023). Determinants of blood pressure control among hypertensive patients attending a rural teaching hospital in Southern Nigeria. Nigerian Journal of Clinical Practice, 26(3), 260-266. https://doi.org/10.4103/njcp.njcp_1678_21
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., et al. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
Sakboonyarat, B., Poovieng, J., Srisawat, P., Hatthachote, P., Mungthin, M., Rangsin, R., & Jongcherdchootrakul, K. (2023). Prevalence, awareness, and control of hypertension and associated factors among Royal Thai Army personnel in Thailand from 2017 to 2021. Scientific Reports, 13(1), 6946. https://doi.org/10.1038/s41598-023-34023-z
Sarrafzadegan, N., Mansourian, M., Alikhassi, H., Sherafat, A., Khosravi, A., Eghbali, M., et al. (2021). Self-care behaviours and determinants associated with hypertension control in elderly patients. Journal of Patient Care, 7(3), 1-8. https://doi.org/10.35248/2573-4598.21.7.157
Satapon, S., & Wirasiri, W. (2024). Factors influencing self-management in prevention of complications among hypertensive patients in Khlong Lan District, Kamphaeng Phet Province. Mahachula Academic Journal, 15(1), 166-183. (in Thai)
Solomon, M., Negussie, Y. M., Bekele, N. T., Getahun, M. S., & Gurara, A. M. (2023). Uncontrolled blood pressure and associated factors in adult hypertensive patients undergoing follow-up at public health facility ambulatory clinics in Bishoftu town, Ethiopia: A multi-center study. BMC Cardiovascular Disorders, 23, 258. https://doi.org/10.1186/s12872-023-03290-z
Vichai, E., Hathaichanok, P., & Waraporn, S. (2021). The 6th Thai National Health Examination Survey 2019-2020. Health Systems Research Institute. (in Thai)
Wagaye, M., Kumar, P., Yimam, W., Seid, F., Anteneh, S., Girma, M., et al. (2024). Factors associated with uncontrolled blood pressure in adult hypertensive patients on follow-up at Enat General Hospital, Amhara, Ethiopia, 2021. International Journal of Africa Nursing Sciences, 20, 100641. https://doi.org/10.1016/j.ijans.2023.100641
Wang, J., Tan, F., Wang, Z., Yu, Y., Yang, J., Wang, Y., et al. (2024). Understanding gaps in the hypertension and diabetes care cascade: Systematic scoping review. JMIR Public Health and Surveillance, 10, e51802. https://doi.org/10.2196/51802
Wanida, W., Phakwee, N., & Thatree, B. (2021). Factors associated with blood pressure control in hypertensive patients. Journal of the Preventive Medicine Association of Thailand, 11(1), 128-143. (in Thai)
Wanthong, S., Chattranukulchai, P., Chotruangnapa, C., Kotruchin, P., Roubsanthisuk, W., Vathesatogkit, P., & Sukonthasarn, A. (2025). 2025 Thai Hypertension Society Guidance for Ambulatory Blood Pressure Monitoring in Adults. The Journal of Clinical Hypertension, 27(9). https://doi.org/10.1111/jch.70136
Whelton, P. K., Carey, R. M., Aronow, W. S., Casey Jr., D. E., Collins, K. J., Dennison Himmelfarb, C., et al. (2018). 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the prevention, detection, evaluation, and management of high blood pressure in adults: A report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. Journal of the American College of Cardiology, 71(19), e127-e248. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2017.11.006
Wichit, N. (2023). Factors affecting blood pressure control behavior of hypertensive patients at Chaiyumphon Health Promoting Hospital, Laplae District, Uttaradit Province. Northern Science and Technology Journal, 4(4), 87-99. (in Thai)
World Health Organization. (2023). Global report on hypertension: The race against a silent killer. World Health Organization.
Yeo, W.-J., Abraham, R., Surapaneni, A. L., Schlosser, P., Ballew, S. H., Ozkan, B., Flaherty, C. M., Yu, B., Bonventre, J. V., Parikh, C. R., Kimmel, P. L., Vasan, R. S., Coresh, J., & Grams, M. E. (2024). Sex Differences in Hypertension and Its Management Throughout Life. Hypertension, 81(11), 2263–2274. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.124.22980
Zatońska, K., Basiak-Rasała, A., Połtyn-Zaradna, K., Gaweł-Dąbrowska, D., Wołyniec, M., Karczewski, M., & Szuba, A. (2023). Sociodemographic and behavioral factors associated with controlled hypertension after 9 years of observation of a PURE Poland cohort study. Frontiers in Public Health, 11, 1167515. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1167515
Zhang, H., Li, Y., Yang, X., Zhou, T., Zhang, Y., & Yao, J. (2025). The clinical effects of continuous nursing intervention combined with chronic disease management center in patients with severe hypertension. Medicine, 104(2), e40819. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000040819
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครศรีธรรมราช
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครศรีธรรมราช
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครศรีธรรมราช และบุคคลากรท่านอื่น ๆ ในวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
