ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2

วรรวิษา สำราญเนตร; นิตยา กออิสรานุภาพ; รัตนา เสนาหนอก

ผู้แต่ง

วรรวิษา สำราญเนตร วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
นิตยา กออิสรานุภาพ วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
รัตนา เสนาหนอก ศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองสามัคคี

คำสำคัญ:

โปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตน, ไตเสื่อม, เบาหวานชนิดที่ 2

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มารับบริการที่คลินิกโรคเรื้อรัง ศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองสามัคคี อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 30 คน ได้มาจากการสุ่มตัวอย่างอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองคือ โปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตน ประกอบด้วยกิจกรรมการให้ความรู้ การเรียนรู้จากการใช้ตัวแบบ การสาธิตและฝึกทักษะการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อม และการชักจูงด้วยวาจา เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบสอบถามการรับรู้สมรรถนะแห่งตน และแบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อม ซึ่งมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค เท่ากับ 0.77 และ 0.72 ตามลำดับ ทำการศึกษาทั้งหมด 12 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติทดสอบค่าที ผลการวิจัยพบว่า ค่าคะแนนเฉลี่ยการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อม ภายหลังได้รับโปรแกรมการการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตน ( $\bar{x}$ =38.86, SD=1.01) สูงกว่าก่อนก่อนเข้าร่วมโปรแกรม ( $\bar{x}$ =34.93, SD=3.42) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)

ประวัติผู้แต่ง

วรรวิษา สำราญเนตร, วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

อาจารย์

นิตยา กออิสรานุภาพ, วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

อาจารย์

รัตนา เสนาหนอก, ศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองสามัคคี

พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ

เอกสารอ้างอิง

Anastasi JK, Klug C. Diabetic peripheral neuropathy: Person-centered care. Nursing. 2021 Apr 1;51(4):34-40. doi: 10.1097/01.NURSE.0000736904.62783.68.

International Diabetes Federation. People with diabetes, in 1,000s [Internet]. 2026 [Cited: 2025 MAR 12]. Available from: https://diabetesatlas.org/data-by-indicator/diabetes-estimates-20-79-y/people-with-diabetes-in-1000s/

Clara H, Irawaty D, Dahlia D. Self-Efficacy as a Predictor of Self-Management Behavior Practice Among People with Type 2 Diabetes Mellitus (T2DM). KLS [Internet]. 2021 Mar. 15 [cited 2026 Mar. 8];6(1):440-53. Available from: https://kneopen.com/kne-life/article/view/8633/7924/

Liu WJ, Huang WF, Ye L, Chen RH, Yang C, Wu HL, et al. The activity and role of autophagy in the pathogenesis of diabetic nephropathy. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2018 May;22(10):3182-3189. doi: 10.26355/eurrev_201805_15079.

วรรวิษา สำราญเนตร, นิตยา กออิสรานุภาพ, วลัยนารี พรมลา. บทบาทพยาบาลในการชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2565;15(38):456-68.

วัชราพร สนิทผล, นันทิดา จาระธรรม, จันทร์เพ็ญ ประโยงค์. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการควบคุมโรคในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ระยะที่ 3 และ 4 ที่แผนกไตเทียม โรงพยาบาลลำพูน. วารสารสาธารณสุขล้านนา. 2560;13(2):48-63.

จันทร์เพ็ญ ประโยงค์, วัชราพร เนตรคำยวง, วินัย กล่อมแก้ว. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการควบคุมมโรคในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ในโรงพยาบาลบ้านธิ อำเภอบ้านธิ จังหวัดลำพูน. วารสารการพยาบาลสุขภาพและสาธารณสุข. 2567;3(1):11-25.

วนิดา อินรัสพงศ์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะตนเองของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่มีภาวะไตเรื้อรังระยะ 3 และ 4 ในอำเภอศรีรัตนะ จังหวัดศีรษะเกษ. วารสารการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ (Online). 2566;3(2):50-62.

วิจิตรา ชัยภักดี. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสมรรถนะแห่งตนต่อพฤติกรรมการปฏิบัติตัวเพื่อชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะไตแทรกซ้อนเรื้อรัง. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี. 2567;12(1):61-82.

Bandura A. Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychol Rev. 1977 Mar;84(2):191-215. doi: 10.1037//0033-295x.84.2.191.

Chindankutty NV, Devineni D. Self-efficacy and adherence to self-care among patients with type 2 diabetes: A systematic review. Journal of Population and Social Studies. 2022;31(2023):249-70. doi: 10.25133/jpssv312023.015.

Jiang X, Wang J, Lu Y, Jiang H, Li M. Self-efficacy-focused education in persons with diabetes: a systematic review and meta-analysis. Psychol Res Behav Manag. 2019 Jan 29;12:67-79. doi: 10.2147/PRBM.S192571.