ประสิทธิผลของการใช้ยาพอกสมุนไพรเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้สูงอายุ ที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านจำปาดง

ผู้แต่ง

  • กันธิมา เผือกเจริญ สาขาแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร
  • วรรณฤดี เพชรพิชัย สาขาแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร
  • ภานิชา พงศ์นราทร สาขาแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร
  • จุฑาทิพย์ ศิริศิลป์ สาขาแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร
  • รักษ์วริน วรรณศิลป์ สาขาแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร
  • อาริษา ศรีราช โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านจำปาดง จังหวัดสกลนคร
  • ศุภกร หีบทอง กลุ่มงานการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก โรงพยาบาลปากชม จังหวัดเลย
  • วิไลวรรณ ไขกะวิง กลุ่มงานการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก โรงพยาบาลปากชม จังหวัดเลย
  • เพ็ญศิริ จันทร์แอ สาขาแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร

คำสำคัญ:

ยาพอกสมุนไพร, โรคข้อเข่าเสื่อม, ความเจ็บปวด, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของการใช้ยาพอกสมุนไพรเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้สูงอายุที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านจำปาดง เป็นการวิจัยกึ่งทดลองโดยกลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุ จำนวน 32 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลประกอบด้วย ยาพอกสมุนไพร แบบสอบถามผู้ป่วยกลุ่มอาการปวดของโรคข้อเข่าเสื่อม และแบบประเมินระดับความรุนแรงของข้อเข่า Oxford Knee Score ซึ่งกลุ่มตัวอย่างที่ผ่านเกณฑ์คัดเข้าจะได้รับการพอกยาสมุนไพรบริเวณเข่า วิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วยโปรแกรมสถิติด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และใช้สถิติ Paired sample t-test เปรียบเทียบผลก่อนและหลังการทดลองของกลุ่มตัวอย่างในส่วนของค่าคะแนนระดับความเจ็บปวด ค่าคะแนนระดับของความรุนแรงของข้อเข่า

ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิง ร้อยละ 75 มีอายุส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 65-69 ปี ร้อยละ 46.8 กลุ่มทดลองมีอาชีพเกษตรกร ร้อยละ 81.25 ส่วนใหญ่มีพฤติกรรมที่ก่อให้เกิดอาการปวดจากอิริยาบถจากการทำงาน ร้อยละ 62.50 ก่อนการทดลองครั้งที่ 1 มีค่าเฉลี่ยคะแนนความเจ็บปวดของข้อเข่า เท่ากับ 6.72 คะแนน และหลังการทดลองครั้งที่ 3 มีค่าเฉลี่ยคะแนนของความเจ็บปวดของข้อเข่า เท่ากับ 0.91 คะแนน เมื่อเปรียบเทียบผลต่างของค่าเฉลี่ยคะแนนความเจ็บปวดของข้อเข่าลดลง เท่ากับ 5.81 คะแนน ผลต่างของค่าเฉลี่ยระดับความรุนแรงของข้อเข่า Oxford Knee Score เท่ากับ 12.03 คะแนน งานวิจัยนี้ยังสามารถบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้สูงอายุที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อมได้ และเพื่อเป็นหนึ่งในแนวทางการรักษาอาการปวดของโรคข้อเข่าเสื่อมได้อีกด้วย

เอกสารอ้างอิง

อณิษฐา หาญภักดีนิยม. นโยบายเกี่ยวกับผู้สูงอายุต่อการพัฒนาประเทศในอาเซียน. วารสารพุทธอาเซียนศึกษา. 2563;5(1):55-70.

ชวิศ เมธาบุตร. การพัฒนารูปแบบการจัดการโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2565;16(3):969-85.

ราชวิทยาลัยแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทย. แนวปฏิบัติบริการสาธารณสุขโรคข้อเข่าเสื่อม พ.ศ.2554. [อินเทอร์เน็ต]. 2554 [เข้าถึงเมื่อ 2568 สิงหาคม 3]. เข้าถึงได้จาก: https://www.slideshare.net/slideshow/cpg-osteoarthritis-or-osteoarthrosis-2554/33893854

วิโรจน์ กวินวงศ์โกวิท ภาควิชาออร์โธปิดิกส์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดีมหาวิทยาลัยมหิดล. โรคข้อเข่าเสื่อม [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2568 สิงหาคม 3]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/rama_hospital/th/services/knowledge/05272020-1112

ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. บรรเทาอาการเข่าเสื่อมด้วยการพอกยาสมุนไพร. [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 3 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.gj.mahidol.ac.th/main/ttm/oa/

ปิยะพล พูลสุข, สุชาดา ทรงผาสุข, เมริษา จันทา, เนตรยา นิ่มพิทักษ์พงศ์, กิตรวี จิรรัตน์สถิต. ประสิทธิผลของยาพอกสมุนไพรเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม. ธรรมศาสตร์เวชสาร. 2560;18(1):104-11.

ศิริพร แย้มมูล, เจษฎา อุดมพิทยาสรรพ์, อิศรา ศิรมณีรัตน์. ประสิทธิผลของการพอกเข่าด้วยตำรับสมุนไพรต่ออาการปวดเข่าในผู้ป่วยโรคจับโปงแห้งเข่า โรงพยาบาลบ้านโคก อำเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิทยาลัยบรมราชชนนี สุพรรณบุรี. 2561;1(1):16-27.

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. ดองดึง. [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 3 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://phar.ubu.ac.th/herb-DetailPhargarden/43

ชลิต พงศ์ศุภสมิทธิ์, เบญจวรรณ สมบูรณ์, สุภักตร์ ปัญญา และนงลักษ์ ชูพันธ์. ผลผลิตระหว่างหัวพันธุ์ที่แตกต่างกันของไพล (รายงานผลการวิจัย, มหาวิทยาลัยแม่โจ้). [อินเทอร์เน็ต]. 2554 [เข้าถึงเมื่อ 3 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://librae.mju.ac.th/goverment/20111119104834_librae/File20130417121416_22776.pdf

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. บอระเพ็ด. [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 3 สิงหาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://phar.ubu.ac.th/herb-DetailThaicrudedrug/76

Cohen, J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates; 1988.

กรมการแพทย์, กระทรวงสาธารณสุข คู่มือการคัดกรองและประเมินสุขภาพผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: บริษัท ณจันตา ครีเอชั่น จำกัด; 2564

ศุภกร หีบทอง, ปาณฐภรณ์ บุญขวาง, ภานิชา พงศ์นราทร, จุฑาทิพย์ ศิริศิลป์, เพ็ญศิริ จันทร์แอ. ประสิทธิผลของการใช้ยาพอกสมุนไพรร่วมกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยตามคัมภีร์เวชศึกษาเพื่อลดอาการปวดของโรคลมจับโปงแห้งเข่า โรงพยาบาลปากชม จังหวัดเลย. วารสารวิจัยสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2567;6(3):140-51.

Pereiralow L, Rwkabayiza S, Lécureux E, Jolles B.M. The knee smartphone-application goniometer is a more reliable tool than the standard goniometer in acute orthopaedic settings. Physiotherapy Journal. 2015;101(1):401-03.

Thomas L, David A, Victoria F, William S. Foye’s Principles of Medicinal Chemistry. [Internet]. 2020 [cited 2025 Aug 3]. Available from: https://uogqueensmcf.com/wpcontent/uploads/2020/BA%20Modules//Pharmacy/Year%20II%20(semester%202)/Medicinal%20Chemistry%20I/Reference%20books/Thomas%20Lemke_%20David%20A.%20Williams%20-%20Foye's%20Principles%20of%20Medicinal%20Chemistry-Lippincott%20Williams%20&%20Wilkins%20(2012).pdf

ปิยาภรณ์ พงษ์เกิดลาภ. ประสิทธิผลการรักษาอาการปวดข้อเข่าโดยใช้การนวดรักษาแบบราชสำนักร่วมกับการประคบและพอกเข่าด้วยสมุนไพร ในผู้ป่วยที่มีอาการปวดเข่าหรือข้อเข่าเสื่อม อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี. 2565;5(2):32-46.

อุมาพร เคนศิลา, อนันต์ศักดิ์ จันทรศรี. ผลของยาพอกสมุนไพรลดอาการปวดเข่าในผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อม. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2564;29(4):13-21.

วีรวัฒน์ ตันติบริรักษ์, ธัญญาวดี มูลรัตน์, ษิรวิภัคจ์ ธัญกัญจณธรณ์. ประสิทธิผลการบรรเทาอาการปวดของยาพอกสมุนไพรร่วมกับกายบริหารด้วยท่าฤาษีดัดตน 4 ท่า สำหรับผู้ป่วยปวดข้อเข่าหรือข้อเข่าเสื่อมในโรงพยาบาลสบปราบ จังหวัดลำปาง. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2566;32(4):636-644.

สุธินันท์ วิจิตร, ซากีมะห์ สะมาแล, ชวนชม ขุนเอียด, วิชชาดา สิมลา, ตั้ม บุญรอด, ศิริรัตน์ ศรีรักษา. ประสิทธิผลของยาพอกเข่าตำรับหลวงปู่ศุขวัดปากคลองมะขามเฒ่าต่อการบรรเทาอาการปวดและองศาการเคลื่อนไหวในผู้ป่วยโรคลมจับโปงแห้งเข่า. วารสารหมอยาไทยวิจัย. 2565;8(1):47-62.

สุนิสา อินทะเสย์, ภานิชา พงศ์นราทร, จุฑาทิพย์ ศิริศิลป์, อนรรฆอร จิตต์เจริญธรรม, เพ็ญศิริ จันทร์แอ. ประสิทธิผลการใช้สไลม์พอกเข่าเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้ป่วยโรคเข่าเสื่อมที่คลินิกแพทย์แผนไทย โรงพยาบาลพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต จังหวัดสกลนคร. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ, วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี. 2568;18(2):62-72

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

13-08-2026

รูปแบบการอ้างอิง

เผือกเจริญ ก., เพชรพิชัย ว., พงศ์นราทร ภ., ศิริศิลป์ จ., วรรณศิลป์ ร., ศรีราช อ., หีบทอง ศ., ไขกะวิง ว., & จันทร์แอ เ. (2026). ประสิทธิผลของการใช้ยาพอกสมุนไพรเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้สูงอายุ ที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านจำปาดง. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 20(3), 1163–1174. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/280896

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย