การพัฒนาทุนมนุษย์เด็กปฐมวัย 7 มิติกับมุมมองด้านการส่งเสริมสุขภาพเวลล์เนส แนวโน้มใหม่ในประเทศไทย: การทบทวนวรรณกรรมแบบบูรณาการ

นันทิยา ปรีชาเสถียร; วงศ์วิศว์ หมื่นเทพ; ชัชวาล วงค์สารี

ผู้แต่ง

นันทิยา ปรีชาเสถียร คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ วิทยาเขตรังสิต
วงศ์วิศว์ หมื่นเทพ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ วิทยาเขตรังสิต
ชัชวาล วงค์สารี คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ วิทยาเขตสะพานใหม่

คำสำคัญ:

ทุนมนุษย์เด็กปฐมวัย, สุขภาพเวลล์เนส, การพัฒนาเด็กปฐมวัย, นโยบายสาธารณะ

บทคัดย่อ

การพัฒนาทุนมนุษย์ในเด็กปฐมวัย (2-6 ปี) เป็นรากฐานสำคัญของความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจและสังคมในประเทศไทย บทความนี้วิเคราะห์การส่งเสริมสุขภาพเวลล์เนส (Health wellness) และทุนมนุษย์ โดยใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมแบบผสมผสานและการวิเคราะห์เอกสารนโยบาย การศึกษาคัดเลือกงานวิจัยที่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแพร่ระหว่างปี พ.ศ. 2563–2567 ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาเด็กปฐมวัย การส่งเสริมเวลล์เนส และการสร้างเสริมทุนมนุษย์ในบริบทของประเทศไทยหรือต่างประเทศที่มีโครงสร้างเศรษฐกิจและสังคมคล้ายกัน ข้อมูลที่ได้ถูกนำมาวิเคราะห์โดยใช้เทคนิค
การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงธีม (Thematic content analysis) และการสังเคราะห์แบบพรรณนาวิเคราะห์ (Narrative synthesis) เพื่อถอดบทเรียนและสร้างข้อเสนอเชิงนโยบาย

ผลการศึกษา พบว่า ประเทศไทยเผชิญความท้าทายด้านความไม่เท่าเทียมในการเข้าถึงบริการสุขภาพ โดยเฉพาะในครอบครัวรายได้น้อยและพื้นที่ห่างไกล ภาวะทุพโภชนาการในเด็กร้อยละ 18.6 (ครอบครัวรายได้น้อยกว่า 15,000 บาทต่อเดือน) และเด็กในเขตเมืองร้อยละ 24.3 มีภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน เด็กปฐมวัยร้อยละ 12.4 มีปัญหาพฤติกรรมและอารมณ์ที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ รวมถึงพฤติกรรมการใช้เวลากับหน้าจอสูงถึงเฉลี่ย 4.2 ชั่วโมงต่อวัน ซึ่งเกินคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก ถึง 4 เท่า พยาบาลมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมโภชนาการ สุขภาพจิต ทักษะสมอง และความเท่าเทียมด้านสุขภาพผ่านการใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ การมีส่วนร่วมของชุมชน และการเฝ้าระวังพัฒนาการ แนวคิดทุนมนุษย์เด็กปฐมวัย 7 มิติควรได้รับการบูรณาการในนโยบาย การอบรมครูและผู้ดูแลเด็ก การส่งเสริมบทบาทครอบครัว การพัฒนาเครื่องมือประเมิน และการใช้เทคโนโลยีอย่างรู้เท่าทัน

ประวัติผู้แต่ง

นันทิยา ปรีชาเสถียร, คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ วิทยาเขตรังสิต

นักศึกษา ปร.ด. การพัฒนาธุรกิจและทุนมนุษย์

วงศ์วิศว์ หมื่นเทพ, คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ วิทยาเขตรังสิต

ผู้ช่วยศาสตราจารย์

ชัชวาล วงค์สารี, คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ วิทยาเขตสะพานใหม่

อาจารย์

เอกสารอ้างอิง

Shonkoff JP, Phillips DA. From neurons to neighborhoods: The science of early childhood development. Washington, DC: National Academy Press; 2000.

National Statistical Office. Population Statistics Report 2024. Bangkok: National Statistical Office; 2024.

World Health Organization. Improving early childhood development: WHO guideline. Geneva Printed in Switzerland: WHO; 2022.1-80.

Bronfenbrenner U. The ecology of human development: Experiments by nature and design. Cambridge, MA: Harvard University Press; 1979.

Organisation for Economic Co-operation and Development. Starting strong V: Transitions from early childhood education and care to primary education. Paris: OECD Publishing; 2023.

กระทรวงศึกษาธิการ. รายงานสถิติการศึกษาปฐมวัย 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ; 2567.

Becker GS. Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. Chicago: University of Chicago Press; 1964.

Heckman JJ. Skill formation and the economics of investing in disadvantaged children. Science. 2006;312(5782):1900-2.

Heckman JJ, Moon SH, Pinto R, Savelyev PA, Yavitz A. The rate of return to the HighScope Perry Preschool Program. J Public Econ. 2010;94(1-2):114-28.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ; 2567.

วีระชาติ กิเลนทอง.ความพร้อมในการเข้าสู่ระบบการศึกษาของเด็กปฐมวัย (School Readiness). วารสารการจัดการทางการศึกษาปฐมวัย. 2563;2(1):93-120.

กัณตวรรณ มีสมสาร, กัญจนา ศิลปกิจยาน. การพัฒนาเด็กปฐมวัยในยุค 4.0. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์. 2561;8(1):171-8.

United Nations Children's Fund. Early childhood development in Southeast Asia: Progress and challenges. Bangkok: UNICEF East Asia and Pacific Regional Office; 2024.

Dunn HL. High-level wellness for man and society. Am J Public Health Nations Health. 1959;49(6):786-92.

National Institute of Mental Health. Early childhood brain development: From neurons to networks. Bethesda: NIMH; 2024.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานการสำรวจสุขภาพเด็กปฐมวัย 2567. กรุงเทพฯ: กรมอนามัย; 2567.

Beatty C, Egan S. Screen Time in Early Childhood: A Review of Prevalence, Evidence and Guidelines. 2020;13(1):17-31.

บำเพ็ญ พงศ์เพชรดิถ, บุษบา อรรถาวีร์. การศึกษาสถานการณ์พัฒนาการเด็กปฐมวัยไทย: ศูนย์อนามัยที่ 5 ปี 2564. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2566;33(1):102-17.

กรมสุขภาพจิต. แนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิตเด็กปฐมวัยสำหรับบุคลากรสาธารณสุข. กรุงเทพฯ: กรมสุขภาพจิต; 2565.

United Nations Children's Fund Thailand. Situation analysis of early childhood development in Thailand. Bangkok: UNICEF Thailand; 2023.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. รายงานการลงทุนด้านการศึกษาปฐมวัยในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สกศ.; 2567.

กระทรวงศึกษาธิการ. แผนพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2565-2569). กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ; 2567.

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน. สถานการณ์การศึกษาปฐมวัยเอกชนในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน; 2567.

Boonyasaquan S, Chantaros S, Phuengsamran D. Mixed-method approaches in early childhood research. Int J Qual Methods. 2023;22:78-92.

Chitkla S, Maneeprasert R, Wongkit M. Policy analysis for early childhood development in ASEAN. J Policy Anal. 2025;18(2):110-25.

Onkaew D, Silapacharanan S, Jongjaisuriya P. Comparative study of early childhood policies in Southeast Asia. Asian Educ Dev Stud. 2022;11(3):143-58.

Suwanwong P. Narrative synthesis in educational research. Educ Res Rev. 2021;16:65-79.

Holly C, Salmond SW, Saimbert M, editors. Comprehensive systematic review for advanced practice nursing. 3rd ed. New York, NY: Springer Publishing; 2022.

นันทิยา ปรีชาเสถียร. กรอบแนวคิดทุนมนุษย์เด็กปฐมวัย 7 มิติ ในบริบทการพัฒนาทุนมนุษย์ไทย. โครงร่างดุษฎีนิพนธ์, สาขาวิชาการพัฒนาธุรกิจและทุนมนุษย์, มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ; 2567.

ณัฐณิชา มณีพฤกษ์, อินทิรา พรมพันธุ์, พชร วงชัยวรรณ์, จิราพร พนมสวย. ชุดกิจกรรมการปั้นมันดาลา: กิจกรรมศิลปะเพื่อเสริมสร้างสุขภาวะทางจิตใจสำหรับเด็กปฐมวัย. วารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า. 2567; 11(1):145-56.

จิราภรณ์ แสงพารา, สุพัฒนา ศักดิษฐินนท์, พูลสุข ศิริพูล. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมพัฒนาการด้านภาษาของเด็กอายุ 2-3 ปี: การศึกษาเบื้องต้น. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 2561; 26(2):137-47.

Cheng TC, Lo CC. Testing the Multiple Disadvantage Model of Health with Ethnic Asian Children: A Secondary Data Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2023;20(1):483. https://doi.org/10.3390/ijerph20010483

Horiuchi Y, Kusama K, Kanha S, Yoshiike N; FIDR research team. Urban-Rural Differences in Nutritional Status and Dietary Intakes of School-Aged Children in Cambodia. Nutrients. 2018 Dec 20;11(1):14. doi: 10.3390/nu11010014.

Kaufman J, Bagot KL, Williams T, Jos C, Danchin M. Exploring the lived experience of families with a COVID-19 positive child: The journey from a critical grounded theory approach. PLoS One. 2023 Mar 1;18(3):e0282481. doi: 10.1371/journal.pone.0282481.

Damrongplasit K, Komonpaisarn T. Early childhood development, family structure, and electronic device usage: Evidence from Thailand. Research Square.2022.

Topothai T, Phisanbut N, Topothai C. What factors are associated with early childhood development in Thailand? A cross-sectional analysis using the 2022 Multiple Indicator Cluster Survey. BMJ Paediatrics Open. 2024;8(1):e002373.

Pholphirul P. Early childhood education and child development outcomes in developing countries: Empirical evidence from Thailand. International Journal of Early Years Education, 2022;30(3):392-410.

Panngam N, Nuntaboot K. Mothers and children’s rights and need for essential services accessibility in communities. Caring: Indonesian Journal of Nursing Science, 2020;2(1):1-9.