ความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อโรคลมแดดของผู้ประกอบอาชีพรถจักรยานสามล้อโบราณ จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, โรคลมแดด, ผู้ขับขี่รถจักรยานสามล้อโบราณบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีรูปแบบผสานวิธีด้วยเชิงพรรณนาภาคตัดขวางและเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินอาการเจ็บป่วย ระดับความเสี่ยงความรอบรู้ด้านสุขภาพ ปัจจัย และมาตรการป้องกันการเกิดโรคลมแดดของผู้ประกอบอาชีพรถจักรยานสามล้อโบราณ จังหวัดเชียงใหม่ ประชากรคือ ผู้ประกอบอาชีพรถจักรยานสามล้อโบราณ จำนวน 39 คน ที่มีอายุตั้งแต่ 34-83 ปี เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถามโดยมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.91 และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม จำนวน 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลงานวิจัยเชิงพรรณนาภาคตัดขวางพบว่า ผู้ประกอบอาชีพรถจักรยานสามล้อโบราณส่วนใหญ่ มีอายุ 60-83 ปี ร้อยละ 66.67 ไม่เคยรับการรักษาในสถานพยาบาลเนื่องจากโรคลมแดด ร้อยละ 94.87 โดยรวมมีอาการเจ็บป่วย ระดับความเสี่ยงอยู่ในระดับน้อยมีค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 3.02 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพอยู่ในระดับปานกลาง ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 6.08 จากปัจจัยทั้งหมด 10 ปัจจัย ทุกปัจจัยส่งผลต่อการเกิดโรคลมแดดที่มีความเสี่ยงในระดับน้อยที่สุด ส่วนงานวิจัยเชิงคุณภาพ พบว่าปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดโรคลมแดดได้แก่ 1) ปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ อายุและโรคประจำตัว และความเครียดสะสม 2) ปัจจัยลักษณะอาชีพ ได้แก่ ปริมาณน้ำหนักของผู้โดยสารต่างประเทศ ระยะทางและพื้นผิวถนนขึ้นเนิน และจำนวนคิวให้บริการทัวร์ซ้ำซ้อนกัน และ 3) ปัจจัยสิ่งแวดล้อมของฝุ่น PM 2.5 ส่วนมาตรการป้องกันการเกิดโรคลมแดด จำแนก 2 ระดับ คือ มาตรการระดับบุคคล มุ่งเน้นการป้องกันตนเอง และมาตรการระดับสังคม ประกอบด้วยการกำหนดจุดจอดให้บริการที่มีพื้นที่ปลอดภัยจากความร้อน และการส่งเสริมด้านเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและด้านสุขภาวะในมิติของปัจจัย 4 เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันชีวิตที่ดี
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางเฝ้าระวังและสื่อสารเตือนภัยด้านสุขภาพจากความร้อน ปี 2566. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์และผลการดำเนินงานการเฝ้าระวังและสื่อสารเตือนภัยสุขภาพจากความร้อน. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
โรงพยาบาลพญาไท. ฮีทสโตรก โรคลมแดด ดูแลตัวเองให้ห่างไกลเมื่อต้องอยู่ในที่โซนร้อน [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึง เมื่อ 2567 สิงหาคม 24]. เข้าถึงได้จาก: https://www.phyathai.com/th/article/3489-heatstroke?srsltid=AfmBOoouLvZhnTA1wgumjxhi69IXhYQWs8TxJi8zHZIXOvSXSYs0W1Bm
ประชาชาติธุรกิจ. กรมควบคุมโรค เผยปี 2567 พบคนไทยเสียชีวิตจากฮีตสโตรกแล้ว 30 ราย[อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2567 พฤษภาคม 25]. เข้าถึงได้จาก: https://www.prachachat.net/%20%20%20%20%20%20general/news-1549791
สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 ชลบุรี กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. โรคลมแดด หรือ ฮีทสโตรกภัยร้ายช่วงหน้าร้อน เดือนเมษายิ่งต้องระวัง! [อินเตอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 2568 สิงหาคม 24]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/odpc6/news.php?news=51404&deptcode=odpc6&news_views=893
เกษม เวชสุทธานนท์, กานดาวสี มาลีวงษ์, สุพิชชา วงค์จันทร์, ชุลีกร ลิ่งไธสง, กชนันท์ นาครัตน. Health Literacy [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 2568 สิงหาคม 25]. เข้าถึงได้จาก: https://mwi.anamai.moph.go.th/web-upload/migrated/files/mwi/n2341_a16fea4e7b74b3e0c2c4d02e679fc86d_article_20200205113605.pdf
กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. แบบสำรวจอนามัยโพล : ผลกระทบต่อสุขภาพและการป้องกันตัวเองจากความร้อน [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2567 พฤศจิกายน 12]. เข้าถึงได้จาก: https://hfd.anamai.moph.go.th/th/news-anamai-2/224626
กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. แบบประเมินความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพความร้อน [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2567 พฤศจิกายน 12]. เข้าถึงได้จาก: https://hia.anamai.moph.go.th/th/hl-knowledge3
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000;15(3):259-67.
กานต์ สุทธาพานิช. ฮีทสโตรก (Heat stroke) อันตรายจากอากาศร้อนที่ไม่ควรมองข้าม [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2567 ตุลาคม 8]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article
โรงพยาบาลเพชรเวช. โรคลมแดดหรือฮีทสโตรก โรคอันตรายที่สามารถป้องกันได้หากรู้ทัน[อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2568 พฤษภาคม 25]. เข้าถึงได้จาก: https://www.petcharavejhospital.com/th/Article/article_detail/heat-stroke-symptoms
ธัญญารัตน์ ทราบจังหรีด, อุไรวรรณ อินทร์ม่วง. การเจ็บป่วยที่สัมพันธ์กับความร้อนของเกษตรกร ตำบลตะขบ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2559;9(2):53-9.
Barker P. Study shows the benefits of cycling to work [serial online]. 2025 [cited 2025 July 6] Available from: https://restlessurban.com/news/study-shows-the-benefits-of-cycling-to-work/
Friel C, Walsh D, Whyte B, Dibben C, Feng Z, Baker G, Kelly P, Demou E, Dundas R. Health benefits of pedestrian and cyclist commuting: evidence from the Scottish Longitudinal Study. BMJ Public Health. 2024 May 15;2(1):e001295. doi: 10.1136/bmjph-2024-001295.
ชัญญา อนุเคราะห์, ปัญชลิกา นาคคงคํา, นุสรี ศิริพัฒน์. สถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชนไทย อายุ 15 ปี ขึ้นไป เขตสุขภาพที่ 1. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา. 2564;11(1):1-14.
Xu Y, Chen J, Du J, Jin Y. Knowledge, attitudes, and practices among the general community population toward heatstroke. Front Public Health. 2024 May 24;12:1373025. doi: 10.3389/fpubh.2024.1373025.
สิทธิชัย ตันติภาสวศิน, ภัททิรา ตันติภาสวศิน. ฮีทสโตรกและการเจ็บป่วยอื่นที่เกี่ยวเนื่องจากภาวะอากาศร้อน. วารสารโรงพยาบาลชลบุรี. 2566;48(1):79-96.
Lim MC, Lukman KA, Jeffree MS, Giloi NB, Jeffree MS. Risk factors and heat reduction intervention among outdoor workers: a narrative review. Malaysian Journal of Medicine and Health Sciences. 2023;19(Supp 20):205-23.
Rogerson S, Brearley M. Suspected exertional heat stroke: A case study of worker cooling in a hot and humid field environment. Work. 2024;79(4):2103-2108. doi: 10.3233/WOR-240060.
Reblin M, Uchino BN. Social and emotional support and its implication for health. Curr Opin Psychiatry. 2008 Mar;21(2):201-5. doi: 10.1097/YCO.0b013e3282f3ad89.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9
