ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีความเข้มแข็ง ในการมองโลกในผู้สูงอายุ อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี

ผู้แต่ง

  • ธนาภรณ์ ปราสาร นักศึกษา หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น สถาบันพระบรมราชชนก
  • อรวรรณ นามมนตรี อาจารย์ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

โปรแกรมส่งเสริมสุขภาพช่องปาก, ความเข้มแข็งในการมองโลก, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผล ของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีความเข้มแข็งในการมองโลกในผู้สูงอายุ ในเขตอำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 80 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 40 คน ซึ่งได้รับโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพช่องปาก โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีความเข้มแข็งในการมองโลกในผู้สูงอายุ ที่ผู้วิจัยได้สร้างขึ้น และกลุ่มเปรียบเทียบ 40 คน ซึ่งได้รับ ทันตสุขศึกษาตามปกติ ดำเนินการวิจัย 6 สัปดาห์ สุ่มตัวอย่างอย่างง่าย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก แบบวัดความเข้มแข็งในการมองโลก (SOC-13) และแบบประเมินสภาวะทันตสุขภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลุ่ม กรณีตัวแปรแบ่งกลุ่ม ใช้สถิติ Chi-square และเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยความเข้มแข็ง ในการมองโลก พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากและสภาวะทันตสุขภาพ ระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ โดยใช้สถิติ Independent t test ในกรณีความแจกแจงปกติ และใช้ Mann-Whitney U test ในกรณีแจกแจงไม่ปกติ

ผลการวิจัย พบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยความเข้มแข็งในการมองโลก พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก ดัชนีแผ่นคราบนุ่ม และสภาวะเหงือก ดีกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.05) โดยกลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยความเข้มแข็งในการมองโลก พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก ดัชนีแผ่นคราบนุ่ม และสภาวะเหงือก มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ 5.04 คะแนน (95% CI: 0.22, 10.31), 3.10 คะแนน (95% CI: 1.12, 5.08), 1.1 คะแนน (95% CI: 0.84, 1.35) และ 1.15 คะแนน (95% CI: 0.90, 1.39) ตามลำดับ

จากผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีความเข้มแข็งในการมองโลกสามารถเพิ่มความเข้มแข็งในการมองโลก พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก และสภาวะทันตสุขภาพของผู้สูงอายุ โดยช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถเข้าใจถึงสิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นกับตนเอง และเชื่อว่าตนเองสามารถจัดการกับปัญหาสุขภาพช่องปากและดูแลตนเองให้มีสุขภาพช่องปากที่ดีขึ้นได้

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. คู่มือสุขสมวัย สำหรับการดูแลผู้สูงอายุ ให้มีสุขภาพดี. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. กรุงเทพฯ: ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.); 2566.

กรมอนามัย. คู่มือดูแลตนเองเพื่อสุขภาพดีมีความสุข. คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2562.

สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. รายงานผลการสำรวจสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2567.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). รายงาน OHSP ร้อยละผู้สูงอายุได้รับการตรวจช่องปาก [อินเทอร์เน็ต]. อุดรธานี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี เขตสุขภาพที่ 8; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 20 มิ.ย. 2568] เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/udn/public/standard-report-detail/1fb6b46f1d1fd42362f97072f4b3b653

Arron Antonovsky. Unraveling the mystery of health: how people manage stress and stay well. California: Jossey-Bass; 1987.

อรฉัตร คุรุรัตนะ. ความสำคัญของความเข้มแข็งในการมองโลกต่อสุขภาพช่องปาก. วารสารวิจัย ทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2562; 2(13): 140-50.

สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. คู่มือแนวทางการส่งเสริมสุขภาพดี ชะลอชรา ชีวายืนยาว (Health Promotion & Prevention Individual Wellness Plan) สำหรับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข. สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2564.

ภูมิฤทัย จุรัณณะ, อรวรรณ นามมนตรี, จอนสัน พิมพิสาร. ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมทันตสุขภาพโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีความเข้มแข็งในการมองโลกต่อคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้ป่วยเป็นโรคเบาหวาน. วารสารทันตาภิบาล. 2562; 30(2): 67-79.

Thai PBS. คนสู้โรค : มูลนิธิทันตนวัตกรรม ในพระบรมราชูปถัมภ์, อาหารพระราชทาน (24 ต.ค. 60) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย; 2560. [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.ย. 2566] เข้าถึงได้จาก: https://www.youtube.com/watch?v=JFAp3GTg8PQ&t=4s

Thai PBS. เลือกมองในสิ่งที่ดี - พระครูสังฆรักษ์ศักดา สุนฺทโร [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย; 2561. [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.ย. 2566] เข้าถึงได้จาก: https://www.youtube.com/watch?v=SDBQyYfnK1g&t=4s

ทรัพยากร ธรรมะ. ก้าวออกจากทุกข์ I พระธรรมเทศนา หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน [อินเทอร์เน็ต]. ทรัพยากร ธรรมะ; 2566. [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.ย. 2566] เข้าถึงได้จาก: https://www.youtube.com/watch?v=zWS1AlK_LFo&t=1s

หลวงพ่ออินทร์ถวาย สันตุสสโก. จุดมุ่งหมายสูงสุดในชีวิตของนักภาวนา : 15 ส.ค. 66 เช้า | หลวงพ่ออินทร์ถวาย สันตุสสโก [อินเทอร์เน็ต]. อุดรธานี: วัดป่านาคำน้อย; 2566. [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.ย. 2566] เข้าถึงได้จาก: https://www.youtube.com/watch?v=feUpjkSb_IM

Kru-Ngor ครูเงาะ รสสุคนธ์ กองเกตุ. EP. 20 : ไม่มีเป้าหมายในชีวิต ไม่รู้จะเริ่มยังไงดี [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: อินเนอร์ เพาเวอร์ จำกัด; 2565. [เข้าถึงเมื่อ 18 ก.ย. 2566] เข้าถึงได้จาก: https://www.youtube.com/watch?v=vgh6iLkpmxA&t=1s

Nammontri O, Robinson PG, Baker SR. Enhancing Oral Health via Sense of Coherence: A Cluster randomized Trial. J Dent Res. 2013; 92(1): 26-31.

World Health Organization. Oral Health Surveys: Basic methods. 5th ed. Geneva: World Health Organization; 2013.

Löe. H. The Gingival Index, the Plaque Index and the Retention Index Systems. J Periodontol. 1967; 36(6): 602-16.

อรฉัตร คุรุรัตนะ. ผลของโปรแกรมสร้างเสริมความเข้มแข็งในการมองโลกที่มีต่อปริมาณคราบจุลินทรีย์และสภาวะเหงือกของเด็กนักเรียนในจังหวัดชลบุรี. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2561; 12(ฉบับพิเศษ): 1-11.

Elyasi M AL, Badri P, Saltaji H, Flores-Mir C, Amin M. Impact of sense of coherence on oral health behaviors: A systematic review. PloS One. 2015; 10: e0133918.

Reddy KS, Doshi D, Kulkarni S, Reddy BS, Reddy MP. Correlation of sense of coherence with oral health behaviors, socioeconomic status, and periodontal status. J Indian Soc Periodontol. 2016; 20(4): 453-9.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย (Research article)