พิษวิทยาของเมโธเทรกเซต

ผู้แต่ง

  • ธนกร ศิริสมุทร ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช

คำสำคัญ:

เมโธเทรกเซต, ยาเคมีบำบัด, ความคลาดเคลื่อนทางยา, ลิวโควอริน, การกดไขกระดูก

บทคัดย่อ

เมโธเทรกเซต เป็นยาในกลุ่ม anti-metabolites ที่มีข้อบ่งใช้ทั้งในการรักษาโรคมะเร็ง และโรคอื่น ๆ นอกเหนือจากมะเร็ง เนื่องจากยามีหลายข้อบ่งใช้ทำให้วิธีการบริหารยามีความหลากหลายตามไปด้วย เช่นรูปแบบการให้ทางปากซึ่งส่วนใหญ่เป็นการรับประทานสัปดาห์ละ 1 ครั้ง แตกต่างจากยาทั่วไปที่รับประทานทุกวัน หรือรูปแบบการฉีดที่มีทั้งการฉีดเข้าหลอดเลือดดำ ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง และฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ซึ่งเป็นจุดเสี่ยงที่จะทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนทางยาจนนำไปสู่ความเป็นพิษจากยาได้ เมโธเทรกเซตมีคุณสมบัติทางเภสัชวิทยาที่ซับซ้อนและอาการแสดงความเป็นพิษไม่มีความจำเพาะ ดังนั้นหากไม่ได้ซักประวัติ และตรวจร่างกายอย่างรอบด้าน อาจนำมาซึ่งความคลาดเคลื่อนในการวินิจฉัยและให้การรักษาได้ อย่างไรก็ตาม มีวิธีการที่หลากหลายในการช่วยเหลือผู้ที่เกิดความเป็นพิษจากเมโธเทรกเซต เช่น การให้ leucovorin การทำ high-flux hemodialysis หรือ การให้ยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดขาว วิธีการดังกล่าวนี้ทำให้ผู้ป่วยที่เกิดความเป็นพิษจากเมโธเทรกเซตมีโอกาสรอดชีวิตมากขึ้น

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

ธนกร ศิริสมุทร, ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช

ภบ., ภม. (เภสัชวิทยา)

References

IBM Micromedex® DRUGDEX® (Methotrexate). In: IBM Micromedex® DRUGDEX® (electronic version). IBM Watson Health, Greenwood Village, Colorado, USA. [cited 2021 Oct 14]. Available from: https://www.micromedexsolutions.com/

Moore TJ, Walsh CS, Cohen MR. Reported medication errors associated with methotrexate. Am J Health Syst Pharm. 2004;61(13):1380-4.

Kuznar W. Preventing methotrexate toxicity: know how to use leucovorin, glucapidase. TOP [Internet]. [cited 2021 Oct 14];6:2. Available from: http://www.theoncologypharmacist.com/top-issues/2013-issues/may-2013-vol-6-no-2/15792-preventing-methotrexate-toxicity-know-howtouse-leucovorin

Ahmadzadeh A, Zamani N, Hassanian-Moghaddam H, Hadeiy SK, Parhizgar P. Acute versus chronic methotrexate poisoning: a cross-sectional study. BMC Pharmacol Toxicol. 2019;20(1):39. doi: 10.1186/s40360-019-0316-8.

Pederson TG, Skarpiak BJ. Oral mucocutaneous as the presenting complaint in a patient with methotrexate toxicity. Vis J Emerg Med [Internet]. 2021 [cited 2022 Jun 25];24:101053. Available from: https://doi.org/10.1016/j.visj.2021.101053

Simonson W. Daily methotrexate can be lethal!. Geriatr Nurs. 2015;36:224-5.

Downloads

เผยแพร่แล้ว

31-08-2022