ผลการสำรวจความคิดเห็นของแพทย์ผู้สั่งใช้ยาปฏิชีวนะในโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันของโรงพยาบาลรัฐในจังหวัดตาก
คำสำคัญ:
ความคิดเห็นของแพทย์, การใช้ยาปฏิชีวนะ, โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันบทคัดย่อ
ความเป็นมา: จังหวัดตากมีร้อยละการใช้ยาปฏิชีวนะในโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันไม่ผ่านเกณฑ์ชี้วัด การศึกษาความคิดเห็นของแพทย์ผู้สั่งใช้ยาจะเป็นประโยชน์ในการสะท้อนข้อมูลจริงและพัฒนาแนวทางการสั่งใช้ยา
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความคิดเห็นของแพทย์ผู้สั่งใช้ยาปฏิชีวนะในโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันของโรงพยาบาลรัฐในจังหวัดตาก
วิธีวิจัย: การวิจัยเชิงสำรวจ เก็บข้อมูลจากแบบสอบถามที่สอบถามแพทย์ผู้สั่งใช้ยาปฏิชีวนะในโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันของโรงพยาบาลรัฐทั้ง 9 แห่งในจังหวัดตาก ที่มีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์คัดเข้า คือ เป็นแพทย์ผู้สั่งใช้ยาปฏิชีวนะในโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันในปีงบประมาณ 2563 ที่ปฏิบัติงานอยู่ในช่วงเวลาที่เก็บข้อมูลระหว่างเดือนมกราคม-มีนาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 54 คน
ผลการวิจัย: ผู้ตอบแบบสอบถามจำนวน 51 คน ส่วนใหญ่เป็นแพทย์ทั่วไป มีประสบการณ์ทำงานน้อยกว่าหรือเท่ากับ 5 ปี เห็นด้วยมากที่สุดว่านโยบายส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผลมีประโยชน์ต่อประชาชน ค่าเฉลี่ย±ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 4.69±0.47 เห็นด้วยมากว่ามีความลำบากในการปฏิบัติงานให้ได้ตามตัวชี้วัด ค่าเฉลี่ย±ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 3.71±0.90 และบริบทพื้นที่ เช่น ติดชายแดนหรืออยู่ในพื้นที่ระบาดของอหิวาตกโรค มีผลต่อการตัดสินใจสั่งใช้ยาปฏิชีวนะ ค่าเฉลี่ย±ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 4.41±0.64 โดยเห็นด้วยมากที่สุดว่าจะสั่งใช้ยาปฏิชีวนะในข้อบ่งชี้ ได้แก่ invasive diarrhea สงสัย shigellosis อุจจาระร่วงในผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อน แพทย์ส่วนใหญ่ (ร้อยละ 58.83) มีความเห็นว่าเกณฑ์ร้อยละการใช้ยาปฏิชีวนะในโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันที่สามารถปฏิบัติได้อยู่ที่ไม่เกินร้อยละ 30 ซึ่งสูงกว่าตัวชี้วัดเกณฑ์คุณภาพด้านการใช้ยาของสถานพยาบาล ตามประกาศของกระทรวงสาธารณสุขที่กำหนดให้มีการใช้ยาปฏิชีวนะไม่เกินร้อยละ 20 ของผู้รับบริการทั้งหมด
สรุปผล: แพทย์มีทัศนคติที่ดีต่อการใช้ยาอย่างสมเหตุผล และมีข้อพิจารณาหลายประการที่ส่งผลต่อการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผลในโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน เช่น บริบทพื้นที่ ข้อบ่งชี้และเกณฑ์ตัวชี้วัดที่เหมาะสม เป็นต้น จึงควรพัฒนาแนวทางการสั่งใช้ยาและเกณฑ์ตัวชี้วัดให้สอดคล้องกับบริบทผู้ป่วยในพื้นที่
เอกสารอ้างอิง
คณะอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล. คู่มือการดำเนินงานโครงการโรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข; 2558 [สืบค้นเมื่อ 20 ก.พ. 2564] สืบค้นจาก: https://ndp.fda.moph.go.th/rational-drug-use/rdu-manual
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก เขตสุขภาพที่ 2. [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2564 [สืบค้นเมื่อ 17 ก.พ. 2565]. สืบค้นจาก: https://hdc.moph.go.th/tak/public/standard-report-detail/b307f1d136925d2c20940e5cc9c49ec7
สุรัสวดี กลิ่นชั้น, คณุตม์ ทองพันชั่ง. การวิเคราะห์เชิงพรรณนาข้อมูลระบบเฝ้าระวังอหิวาตกโรค (cholera) ทั้ง 5 มิติของการดำเนินงาน. ใน: เสาวพักตร์ ฮิ้นจ้อย, กนกทิพย์ ทิพย์รัตน์, พิมพ์ภา เตชะกมลสุข, บรรณาธิการ. สรุปแนวทางการวิเคราะห์ระบบเฝ้าระวัง 5 กลุ่มโรค 5 มิติ ปี พ.ศ. 2559 [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2559. หน้า 21-7. [สืบค้นเมื่อ 15 ก.พ. 2564] สืบค้นจาก: http://thaincd.com/document/file/download/paper-manual/แนวทางการวิเคราะห์_5_มิติ_5_กลุ่มโรค.pdf
พิสนธ์ จงตระกูล. แนวทางการใช้ยาปฏิชีวนะในโรคท้องร่วงเฉียบพลัน. ใน: นิธิมา สุ่มประดิษฐ์, เขมวดี ขนาบแก้ว, บรรณาธิการ. แนวทางการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุผล โรคติดเชื้อเฉียบพลันของระบบทางเดินหายใจส่วนบนและอวัยวะใกล้เคียง ท้องร่วงเฉียบพลัน แผลเลือดออก. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข; 2554. หน้า 11-4.
สมาคมกุมารเวชศาสตร์ทางเดินอาหารและตับ. แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาโรคท้องร่วงเฉียบพลันในเด็ก พ.ศ. 2562 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สมาคมกุมารเวชศาสตร์ทางเดินอาหารและตับ; 2562 [สืบค้นเมื่อ 24 ก.พ. 2564]. สืบค้นจาก: https://www.pthaigastro.org/Document/hz0tpx1bdldozf11z5minfimCPG_Blue.pdf
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุขร่วมกับสมาคมโรคระบบทางเดินอาหารแห่งประเทศไทย. แนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันในผู้ใหญ่. พิมพ์ครั้งที่ 2 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2546 [สืบค้นเมื่อ 20 ก.พ. 2564]. สืบค้นจาก: https://www.gastrothai.net/th/guideline-detail.php?content_id=33
คณะอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล. การใช้ยาปฏิชีวนะอย่างรับผิดชอบในผู้ป่วยนอกโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลัน. ใน: ชัยรัตน์ ฉายากุล, พิสนธ์ จงตระกูล, วินัย วนากูล, พาขวัญ ปุณณุปูรต, เพ็ญกาญจน์ กาญจนรัตน์, กิติยศ ยศสมบัติ และคณะ, บรรณาธิการ. คู่มือการดำเนินงานโครงการโรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข; 2558. หน้า 89-90. [สืบค้นเมื่อ 20 ก.พ. 2564] สืบค้นจาก: https://ndp.fda.moph.go.th/rational-drug-use/rdu-manual
บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น; 2560.
สุภัคษา วาดพิมาย, กรแก้ว จันทภาษา, จริงใจ อารีมิตร. ความคิดเห็นของแพทย์ต่อการปฏิบัติตามนโยบายการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล: กรณีศึกษาจังหวัดแห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารเภสัชกรรมไทย [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 19 พ.ค. 2567];12(1):114-27. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJPP/article/view/195040
จักรพันธุ์ ศิริบริรักษ์, จุฑามาศ สุวรรณเลิศ, ผกาพรรณ ดินชูไท, ฉวีรัตน์ ชื่นชมกุล. ผลของกลวิธีเพื่อลดพฤติกรรมการสั่งยาปฏิชีวนะของแพทย์ในแผนกผู้ป่วยนอก และแผนกฉุกเฉินของโรงพยาบาล. บูรพาเวชสาร [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 19 พ.ค. 2567];8(2):26-41. สืบค้นจาก: https://journal.lib.buu.ac.th/index.php/BJmed/article/view/7757
สาธิต เจริญพงษ์. การรับรู้ต่อการใช้ยาอย่างสมเหตุผลของบุคลากรในโรงพยาบาลเอกชน จังหวัดลำพูน. วารสารการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 26 พ.ค. 2568];4(1):26-42. สืบค้นจาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JOHCP/article/view/265901
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล(ประเทศไทย)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมโรงพยาบาลทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสาร (สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย)) อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอน (Creative Commons License: CC) โดย ต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง, Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) และบุคลากรในสมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
.png){kind=spacer}
