ถอดบทเรียนโครงการนำร่อง EZ Liver Network
คำสำคัญ:
การประเมินผล, ถอดบทเรียน, ไวรัสตับอักเสบบี, มะเร็งตับ, โครงการนำร่องบทคัดย่อ
ความเป็นมา: โครงการนำร่อง EZ liver network จังหวัดจันทบุรี มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดกรองผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบบี และนำเข้าสู่กระบวนการรักษาที่เหมาะสม แต่ยังไม่เคยมีการประเมินโครงการนี้
วัตถุประสงค์: 1) ประเมินด้านโครงสร้าง กระบวนการ และผลลัพธ์ 2) ศึกษาอุปสรรคและปัจจัยแห่งความสำเร็จ 3) จัดทำข้อเสนอแนะเพื่อปรับปรุง และขยายผลโครงการ
วิธีวิจัย: วิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง 24 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงร่วมกับแบบลูกโซ่ เก็บข้อมูลโดยสัมภาษณ์เชิงลึก ระหว่างเดือนมกราคมถึงเมษายน พ.ศ. 2567
ผลการวิจัย: 1) ด้านโครงสร้าง โครงการได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหาร มีความร่วมมือในการทำงานที่ดีกับเครือข่าย ผู้นำโครงการมีศักยภาพ แต่จำนวนบุคลากรยังไม่เพียงพอและขาดความเชี่ยวชาญในเรื่องที่เกี่ยวข้อง อุปกรณ์ทางการแพทย์พอเพียง มีแนวทางการดูแลและส่งต่อผู้ป่วยชัดเจน และได้รับการปรับปรุงเป็นระยะ ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศยังไม่สามารถเข้าถึงและเชื่อมต่อได้ครอบคลุมหน่วยงานทุกระดับ 2) ด้านกระบวนการ มีการประชาสัมพันธ์หลายช่องทาง คัดกรองและส่งต่อผู้ป่วย รักษาและติดตามผลการรักษา และ 3) ด้านผลลัพธ์ กลุ่มเป้าหมายตอบรับดี เข้าสู่กระบวนการคัดกรองและถูกส่งต่อเข้าระบบการรักษาได้เร็วขึ้น ปัจจัยหลักที่ทำให้โครงการประสบความสำเร็จ ได้แก่ ผู้นำและทีมแพทย์ การออกแบบระบบและแนวทางการดูแลส่งต่อที่เหมาะสม ความร่วมมือของเครือข่าย และการสนับสนุนจากผู้บริหาร แต่พบอุปสรรคหลายประการที่ต้องแก้ไข
สรุปผล: โครงการนำร่องนี้ทำให้คัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงเข้าถึงการรักษาเร็วขึ้น จังหวัดที่สนใจโมเดลนี้สามารถนำไปปรับใช้เพื่อให้เหมาะสมกับบริบท เนื่องจากแต่ละแห่งมีความพร้อมของทรัพยากรที่แตกต่างกัน
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization (WHO). Hepatitis B: fact sheet [Internet]. Geneva: WHO; 2025 [cited 2025 Nov 20]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b
Posuwan N, Vuthitanachot V, Chinchai T, Wasitthankasem R, Wanlapakorn N, Poovorawan Y. Serological evidence of hepatitis A, B, and C virus infection in older adults in Khon Kaen, Thailand and the estimated rates of chronic hepatitis B and C virus infection in Thais, 2017. PeerJ. 2019;7:e7492. doi: 10.7717/peerj.7492.
Posuwan N, Wanlapakorn N, Sa-Nguanmoo P, Wasitthankasem R, Vichaiwattana P, Klinfueng S, et al. The success of a universal hepatitis B immunization program as part of Thailand’s EPI after 22 years’ implementation. PloS One. 2016;11(3):e0150499. doi: 10.1371/journal.pone.0150499.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. สถานการณ์ไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. 2566 [สืบค้นเมื่อ 20 พ.ย. 2568]. สืบค้นจาก: https://www.thaihealth.or.th/?p=390095
Abdelhamed W, El-Kassas M. Hepatitis B virus as a risk factor for hepatocellular carcinoma: there is still much work to do. Liver Res. 2024;8(2):83–90. doi: 10.1016/j.livres.2024.05.004.
Holt B, Mendoza J, Nguyen H, Doan D, Nguyen VH, Cabauatan DJ, et al. Barriers and enablers to people-centred viral hepatitis care in Vietnam and the Philippines: results of a patient journey mapping study. J Viral Hepat. 2024;31(7):391-403. doi: 10.1111/jvh.13944.
Lee ACK, Vedio A, Liu EZH, Horsley J, Jesurasa A, Salway S. Determinants of uptake of hepatitis B testing and healthcare access by migrant Chinese in the England: a qualitative study. BMC Public Health. 2017;17(1):747. doi: 10.1186/s12889-017-4796-4.
Lingala S, Ghany MG. Hepatitis B: screening, awareness, and the need to treat. Fed Pract. 2016;33(Suppl 3):19S–23S. PMID: 30766211.
คณะอนุกรรมการด้านการป้องกันโรคตับอักเสบจากเชื้อไวรัส กระทรวงสาธารณสุข. ยุทธศาสตร์กำจัดโรคไวรัสตับอักเสบ พ.ศ. 2565-2573 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2566 [สืบค้นเมื่อ 2 พ.ค. 2566]. สืบค้นจาก: https://ddc.moph.go.th/das/journal_detail.php?publish=13807&deptcode=das
สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ. สถิติสุขภาพคนไทย [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข; 2564 [สืบค้นเมื่อ 2 พ.ค. 2566]. สืบค้นจาก: https://www.hiso.or.th/thaihealthstat/topic/index.php?t=02&m=01&d=02
โรงพยาบาลพระปกเกล้า. ข้อมูลผู้ป่วยมะเร็งตับโรงพยาบาลพระปกเกล้าปี 2564-2565. จันทบุรี: โรงพยาบาลพระปกเกล้า; 2567.
พุทธ เมืองไพศาล, ภาสกร วันชัยจิระบุญ, สมหญิง พุ่มทอง, ณัฐพร อยู่ปาน, พัชรี ดวงจันทร์. รายงานวิจัยถอดบทเรียนการจัดตั้ง Liver clinic system model: pilot site. จันทบุรี: โรงพยาบาลพระปกเกล้า; 2567.
Donabedian A. The quality of care. How can it be assessed? JAMA. 1988;260(12):1743-8. doi: 10.1001/jama.260.12.1743.
Johnson LJ, LaMontagne MJ. Research methods using content analysis to examine the verbal or written communication of stakeholders within early intervention. J Early Interv. 1993;17(1):73-9. doi: 10.1177/105381519301700108.
อังศุมาลิน มั่งคั่ง, ทัศนีย์ สอนขำ, จุฬาลักษณ์ บุญมีรัตนโยธิน, บังอร อินทรี, จุไรรัตน์ ทนเสถียร. การประเมินผลโครงการพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุในชุมชนแบบไร้รอยต่อเขตสุขภาพที่ 4. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 15 พ.ย. 2567];4(2):e269032. สืบค้นจาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tjphe/article/view/269032
นฤมล เทียมสุวรรณ, ทิพธัญญา อุ่นท้าว. การศึกษาปัจจัยแห่งความสำเร็จของการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพมาตรฐานคลินิกให้บริการสุขภาพที่เป็นมิตรสำหรับวัยรุ่นและเยาวชน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ของสถานบริการสุขภาพ ในเขตสุขภาพที่ 10. วารสารศูนย์อนามัยที่ 10 อุบลราชธานี [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 15 พ.ย. 2567];11(1):47-57. สืบค้นจาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/HPC10Journal/article/view/1785
Damschroder LJ, Aron DC, Keith RE, Kirsh SR, Alexander JA, Lowery JC. Fostering implementation of health services research findings into practice: a consolidated framework for advancing implementation science. Implement Sci. 2009;4(1):50. doi: 10.1186/1748-5908-4-50.
Rogers EM. Diffusion of innovations. 5th ed. New York: Free Press; 2003.
Pressman JL, Wildavsky A. Implementation: how great expectations in Washington are dashed in Oakland. Berkeley: University of California Press; 1973.
Hill M, Hupe P. Implementing public policy: governance in theory and practice. 1st ed. London: SAGE Publications; 2002.
World Health Organization. Practical guidance for scaling up health service innovations [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2009 [cited 2025 Nov 20]. Available from: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/939b53fe-faf7-40aa-9ce3-bb6da82ccd9c/content
ประชุมสุข โคตรพันธ์, อังศุมาลิน โคตรสมบัติ, สุพัตรา บัวที. การพัฒนาระบบการจัดการเครือข่ายผู้ดูแลรายกรณีในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงและเบาหวาน จังหวัดยโสธร. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2557 [สืบค้นเมื่อ 20 พ.ย. 2568];32(3):102–9. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/27572
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล(ประเทศไทย)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมโรงพยาบาลทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสาร (สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย)) อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอน (Creative Commons License: CC) โดย ต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง, Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) และบุคลากรในสมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
.png){kind=spacer}
