Methylene blue สำหรับภาวะ Vasoplegic หลังการผ่าตัดหัวใจ
คำสำคัญ:
ผ่าตัดหัวใจ, ภาวะช็อก, ไนตริกออกไซด์, เมทิลีนบลูบทคัดย่อ
ภาวะ vasoplegic syndrome (VPS) เป็นภาวะช็อกจากการขยายตัวของหลอดเลือด ที่พบได้บ่อยหลังการผ่าตัดหัวใจ โดยมีลักษณะสำคัญคือความดันโลหิตต่ำร่วมกับความต้านทานหลอดเลือดส่วนปลายลดลงแม้ผู้ป่วยจะมี cardiac output ปกติหรือสูง ภาวะนี้สัมพันธ์กับการกระตุ้น nitric oxide pathway และการลดลงของ vasopressin ส่งผลให้ดื้อต่อ vasopressor มาตรฐาน อุบัติการณ์ของ VPS พบประมาณร้อยละ 5–25 และสัมพันธ์กับอัตราการเสียชีวิตสูงถึงร้อยละ 30–50 หากเกิดภาวะดื้อยานานกว่า 36 ชั่วโมง ในปัจจุบันมีแนวทางการให้ vasopressor เพื่อรักษา VPS โดยใช้ norepinephrine เป็นยาลำดับแรก vasopressin/terlipressin เป็นยาลำดับที่สอง และ methylene blue เป็นยาลำดับที่สาม ซึ่ง methylene blue มีกลไกการออกฤทธิ์ยับยั้ง nitric oxide synthase และ guanylyl cyclase ส่งผลให้ลดการสร้าง cyclic guanosine monophosphate และเพิ่มการหดตัวของกล้ามเนื้อเรียบของหลอดเลือด ขนาด methylene blue ที่แนะนำ คือ 1–2 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ให้ทางหลอดเลือดดำภายใน 15–30 นาที ตามด้วยการให้ยาต่อเนื่องในขนาด 0.5–1 มิลลิกรัม/กิโลกรัม/ชั่วโมง โดยยาสามารถเพิ่ม mean arterial pressure ลดการใช้ยากลุ่ม vasopressor และอาจลดอัตราการเสียชีวิตในผู้ป่วยบางกลุ่ม ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือ ปัสสาวะสีเขียวฟ้า และการเกิด serotonin syndrome หากใช้ร่วมกับยาบางชนิดที่ทำให้เพิ่มระดับ serotonin จากหลักฐานงานวิจัยต่าง ๆ พบว่า methylene blue เป็นยาที่มีประสิทธิภาพในการรักษาภาวะ VPS ในผู้ป่วยผ่าตัดหัวใจ โดยมีประโยชน์ในการลดความรุนแรงของภาวะดื้อต่อยา vasopressor ได้ อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อกำหนดขนาดยาและเวลาที่เหมาะสมที่สุดในการให้ยา รวมถึงการประเมินความปลอดภัยในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
Datt V, Wadhhwa R, Sharma V, Virmani S, Minhas HS, Malik S. Vasoplegic syndrome after cardiovascular surgery: a review of pathophysiology and outcome-oriented therapeutic management. J Card Surg. 2021;36(10):3749-60. doi: 10.1111/jocs.15805.
Gökdemir BN, Çekmen N. Vasoplegic syndrome and anaesthesia: a narrative review. Turk J Anaesthesiol Reanim. 2023;51(4):280-9. doi: 10.4274/TJAR.2023.221093.
Orozco Vinasco DM, Triana Schoonewolff CA, Orozco Vinasco AC. Vasoplegic syndrome in cardiac surgery: definitions, pathophysiology, diagnostic approach and management. Rev Esp Anestesiol Reanim. 2019;66(5):277-87. doi: 10.1016/j.redar.2018.12.011.
Omar S, Zedan A, Nugent K. Cardiac vasoplegia syndrome: pathophysiology, risk factors and treatment. Am J Med Sci. 2015;349(1):80-8. doi: 10.1097/MAJ.0000000000000341.
Kesimci E. Vasoplegia after cardiopulmonary bypass: current approaches. GKD Anest Yoğ Bak Dern Derg. 2024;30(4):125-31. doi: 10.14744/GKDAD.2024.32659.
Polyak P, Kwak J, Kertai MD, Anton JM, Assaad S, Dacosta ME, et al. Vasoplegic syndrome in cardiac surgery: a narrative review of etiologic mechanisms and therapeutic options. J Cardiothorac Vasc Anesth. 2025;39(7):1815-29. doi: 10.1053/j.jvca.2025.02.047.
Kofler O, Simbeck M, Tomasi R, Hinske LC, Klotz LV, Uhle F, et al. Early use of methylene blue in vasoplegic syndrome: a 10-year propensity score-matched cohort study. J Clin Med. 2022;11(4):1121. doi: 10.3390/jcm11041121.
Ratnani I, Ochani RK, Shaikh A, Jatoi HN. Vasoplegia: a review. Methodist DeBakey Cardiovasc J. 2023;19(4):38-47. doi: 10.14797/mdcvj.1245.
Busse LW, Barker N, Petersen C. Vasoplegic syndrome following cardiothoracic surgery-review of pathophysiology and update of treatment options. Crit Care. 2020;24(1):36. doi: 10.1186/s13054-020-2743-8.
Booth AT, Melmer PD, Tribble B, Mehaffey JH, Tribble C. Methylene blue for vasoplegic syndrome. Heart Surg Forum. 2017;20(5):E234-8. doi: 10.1532/hsf.1806.
Shanmugam G. Vasoplegic syndrome-the role of methylene blue. Eur J Cardiothorac Surg. 2005;28(5):705-10. doi:10.1016/j.ejcts.2005.07.011.
Jang DH, Nelson LS, Hoffman RS. Methylene blue for distributive shock: a potential new use of an old antidote. J Med Toxicol. 2013;9(3):242-9. doi: 10.1007/s13181-013-0298-7.
Mistry RN, Winearls JE. Management of vasoplegic shock. BJA Educ. 2025;25(2):65-73. doi: 10.1016/j.bjae.2024.10.004.
Ibarra-Estrada M, Kattan E, Aguirre-Avalos G, Hernández G. Drug diluent and efficacy of methylene blue in septic shock: authors’ reply. Crit Care. 2023;27(1):345. doi: 10.1186/s13054‑023‑04633‑0.
Zuschlag ZD, Warren MW, K Schultz S. Serotonin toxicity and urinary analgesics: a case report and systematic literature review of methylene blue-induced serotonin syndrome. Psychosomatics. 2018;59(6):539-46. doi: 10.1016/j.psym.2018.06.012.
Elbayomi M, Dewald O, Pathare P, Kondruweit M, Tandler R, Weyand M, et al. The mystery of methylene blue and its role in managing post-cardiac surgery vasoplegic shock. Ann Med. 2025;57(1):2460770. doi: 10.1080/07853890.2025.2460770.
Özal E, Kuralay E, Yildirim V, Kilic S, Bolcal C, Kücükarslan N, et al. Preoperative methylene blue administration in patients at high risk for vasoplegic syndrome during cardiac surgery. Ann Thorac Surg. 2005;79(5):1615-9. doi: 10.1016/j.athoracsur.2004.10.038.
Perdhana F, Kloping NA, Witarto AP, Nugraha D, Yogiswara N, Luke K, et al. Methylene blue for vasoplegic syndrome in cardiopulmonary bypass surgery: a systematic review and meta-analysis. Asian Cardiovasc Thorac Ann. 2021;29(8):717-28. doi: 10.1177/0218492321998523.
Ribeiro NAM, Stolf NAG, Silva Junior AFd, Viana VJdC, Carvalho ENd, Athanázio R, et al. Methylene blue use in coronary artery bypass surgery: a prospective randomized study of the hemodynamic and inflammatory responses. Rev Bras Cir Cardiovasc. 2004;19(1):17-23. doi: 10.1590/S1678-97412004000100005.
Mehaffey JH, Johnston LE, Hawkins RB, Charles EJ, Yarboro L, Kern JA, et al. Methylene blue for vasoplegic syndrome after cardiac operation: early administration improves survival. Ann Thorac Surg. 2017;104(1):36-41. doi: 10.1016/j.athoracsur.2017.02.057.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล(ประเทศไทย)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมโรงพยาบาลทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสาร (สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย)) อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอน (Creative Commons License: CC) โดย ต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง, Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) และบุคลากรในสมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
.png){kind=spacer}
