ไซทิซีนสำหรับช่วยเลิกบุหรี่: การออกฤทธิ์ ประสิทธิภาพ วิธีใช้ และความปลอดภัย
คำสำคัญ:
ไซทิซีน, เลิกบุหรี่บทคัดย่อ
ไซทิซีน (cytisine) ออกฤทธิ์เป็น selective ∂4ß2 nicotinic acetylcholine receptor (nAChR) partial agonist สามารถเพิ่มการกระตุ้นตัวรับโดปามีนในระบบประสาทส่วนกลาง และมีบทบาทสำคัญในการลดอาการถอนนิโคติน จากการศึกษาทางคลินิกพบว่า การรับประทานไซทิซีนต่อเนื่องนาน 25 วัน โดยให้เลิกบุหรี่ในวันที่ 5 หลังเริ่มใช้ยา มีอัตราการเลิกบุหรี่ได้เหนือกว่ายาหลอกและยาทดแทนนิโคตินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ พบอาการไม่พึงประสงค์ต่ำ โดยอาการไม่พึงประสงค์ที่พบส่วนมาก คือ ผลข้างเคียงทางด้านระบบทางเดินอาหาร (คลื่นไส้ อาเจียน) ทั้งนี้ ไซทิซีนได้ถูกแนะนำให้ใช้ในการเลิกบุหรี่สำหรับผู้ที่ไม่ตอบสนองต่อยาทางเลือกแรก หรือใช้ร่วมกับนิโคตินทดแทนได้
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Tobacco use declines despite tobacco industry efforts to jeopardize progress [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Nov 16]. Available from: https://www.who.int/news/item/16-01-2024-tobacco-use-declines-despite-tobacco-industry-efforts-to-jeopardize-progress
สมหญิง พุ่มทอง. ยาและการเข้าถึงยาเพื่อการเลิกบุหรี่ในประเทศไทย. วารสารไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2551 [สืบค้นเมื่อ 16 พ.ย. 2568];3(2):303-8. สืบค้นจาก: https://ejournals.swu.ac.th/index.php/pharm/article/view/2825
Tiwari RK, Sharma V, Pandey RK, Shukla SS. Nicotine addiction: neurobiology and mechanism. J Pharmacopuncture. 2020;23(1):1-7. doi:10.3831/KPI.2020.23.001.
Wills L, Ables JL, Braunscheidel KM, Caligiuri SPB, Elayouby KS, Fillinger C, et al. Neurobiological mechanisms of nicotine reward and aversion. Pharmacol Rev. 2022;74(1):271-310. doi:10.1124/pharmrev.121.000299.
Rosenthal DG, Weitzman M, Benowitz NL. Nicotine addiction: mechanisms and consequences. Int J Ment Health. 2011;40(1):22-38. doi: 10.2753/IMH0020-7411400102.
Lewis RG, Florio E, Punzo D, Borrelli E. The brain's reward system in health and disease. Adv Exp Med Biol. 2021;1344:57-69. doi: 10.1007/978-3-030-81147-1_4.
World Health Organization. WHO clinical treatment guideline for tobacco cessation in adults [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Nov 16]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240096431
Tzankova V, Danchev N. Cytisine - from ethomedical use to the development as a natural alternative for smoking cessation. Biotechnol Biotechnol Equip. 2007;21(2):151-60. doi: 10.1080/13102818.2007.10817436.
Gotti C, Clementi F. Cytisine and cytisine derivatives. More than smoking cessation aids. Pharmacol Res. 2021;170:105700. doi: 10.1016/j.phrs.2021.105700.
Tutka P, Vinnikov D, Courtney RJ, Benowitz NL. Cytisine for nicotine addiction treatment: a review of pharmacology, therapeutics and an update of clinical trial evidence for smoking cessation. Addiction. 2019;114(11):1951-69. doi: 10.1111/add.14721.
West R, Zatonski W, Cedzynska M, Lewandowska D, Pazik J, Aveyard P, et al. Placebo-controlled trial of cytisine for smoking cessation. N Engl J Med. 2011;365(13):1193-200. doi: 10.1056/NEJMoa1102035.
Walker N, Howe C, Glover M, McRobbie H, Barnes J, Nosa V, et al. Cytisine versus nicotine for smoking cessation. N Engl J Med. 2014;371(25):2353-62. doi: 10.1056/NEJMoa1407764.
Tavakoli-Ardakani M, Gholamzadeh Sani Z, Beyraghi N, Najarimoghadam S, Kheradmand A. Comparison between cytisine and nicotine replacement therapy in smoking cessation among inpatient psychiatric patients. J Addict Dis. 2024:42(4):352-9. doi: 10.1080/10550887.2023.2237395.
Courtney RJ, McRobbie H, Tutka P, Weaver NA, Petrie D, Mendelsohn CP, et al. Effect of cytisine vs varenicline on smoking cessation: a randomized clinical trial. JAMA. 2021;326(1):56-64. doi: 10.1001/jama.2021.7621.
Ofori S, Lu C, Olasupo OO, Dennis BB, Fairbairn N, Devereaux PJ, et al. Cytisine for smoking cessation: a systematic review and meta-analysis. Drug Alcohol Depend. 2023;251:110936. doi: 10.1016/j.drugalcdep.2023.110936.
องค์การเภสัชกรรม. CYTISINE GPO [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองนโยบายแห่งชาติด้านยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา; 2566 [สืบค้นเมื่อ 16 พ.ย. 2568]. สืบค้นจาก: https://ndi.fda.moph.go.th/uploads/drug_detail_corporation/doc/word/1163/bc25678669167a107cc6793faa1fbc17-a1.pdf
West R, Cedzyńska M, McEwen A. Cytisine [Internet]. n.p.: National Centre for Smoking Cessation and Training (NCSCT); 2025 [cited 2025 Mar 1]. Available from: https://www.ncsct.co.uk/library/view/pdf/Cytisine.pdf
Swiatkowski W, Budzynska B, Maciag M, Swiatkowska A, TylZanowski P, Rahnama-Hezavah M, et al. Nicotine and cytisine embryotoxicity in the experimental zebrafish model. Int J Mol Sci. 2023;24(15):12094. doi: 10.3390/ijms241512094.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล(ประเทศไทย)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมโรงพยาบาลทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสาร (สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย)) อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอน (Creative Commons License: CC) โดย ต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง, Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย) และบุคลากรในสมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
.png){kind=spacer}
