รายงานกรณีศึกษา ภาวะหัวใจหยุดเต้นจากหลายปัจจัยระหว่างการเหนี่ยวนำการสลบในผู้ป่วยความเสี่ยงสูง

บทคัดย่อ

ผู้ป่วยชายไทย อายุ 73 ปี น้ำหนัก 72 กิโลกรัม มีโรคประจำตัวเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และ โรคไตเรื้อรังระยะที่ 4 ได้รับยาประจำ ได้แก่ atenolol, hydralazine และ enalapril เข้ารับการผ่าตัด รักษานิ่วในทางเดินปัสสาวะ ก่อนเข้าห้องผ่าตัดได้รับ atenolol 50 มิลลิกรัม และ manidipine 20 มิลลิกรัม ขณะเหนี่ยวนำการสลบผู้ป่วยได้รับ propofol 140 มิลลิกรัม cisatracurium 8 มิลลิกรัม succinylcholine 100 มิลลิกรัม fentanyl 100 ไมโครกรัม และยาฉีด 2% lidocaine ชนิดมีสารกันเสีย 40 มิลลิกรัม ทางหลอดเลือดดำก่อนใส่ท่อช่วยหายใจ 2 นาที เพื่อลด airway reflex ขณะใส่ท่อช่วยหายใจผู้ป่วยเกิดภาวะหัวใจเต้นช้า (หัวใจเต้น 50 ครั้งต่อนาที) ความดันโลหิตต่ำรุนแรง (ค่าความดันโลหิต 60/40 มม.ปรอท) และคลำชีพจรไม่ได้ โดยตรวจพบคลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบ pulseless electrical activity ผู้ป่วยได้รับการกู้ชีพ 2 รอบ ร่วมกับการให้ atropine และ adrenaline จนระบบไหลเวียนโลหิตกลับมา ตรวจพบระดับ troponin I เพิ่มขึ้นจาก 10.11 เป็น 3861.5 pg/mL จึงระงับการผ่าตัดและย้ายเข้าหอผู้ป่วยวิกฤติ แพทย์วินิจฉัยเบื้องต้นว่าเกิดภาวะพิษจากยาชาเฉพาะที่ทั่วร่างกาย จากการใช้ lidocaine ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบประสาทส่วนกลางและระบบหัวใจและหลอดเลือด จนนำไปสู่ภาวะหัวใจหยุดเต้น ปัจจัยส่งเสริมที่อาจทำให้เกิดเหตุการณ์นี้ ได้แก่ อายุที่มาก โรคไตเรื้อรังระยะรุนแรง การได้รับ atenolol และ manidipine ก่อนผ่าตัด รวมถึงผลเสริมฤทธิ์ของ lidocaine, propofol, fentanyl, succinylcholine และ cisatracurium ที่เหนี่ยวนำให้เกิดความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นช้า และหัวใจเต้นผิดจังหวะ เหตุการณ์นี้เน้นย้ำถึงความสำคัญในการประเมินปัจจัยเสี่ยงและอันตรกิริยาระหว่างยาในการดมยาสลบ