วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ สำหรับพ่นทางจมูก

ผู้แต่ง

  • พีชญ์ฌา ฤทธิ์เดช ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลรามาธิบดี
  • เบ็ญจาภา สุปินะ ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลรามาธิบดี
  • พัณณิตา ผลทวีชัย ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลรามาธิบดี

คำสำคัญ:

โรคไข้หวัดใหญ่, วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่, วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ สำหรับพ่นทางจมูก

บทคัดย่อ

วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ เป็นวัคซีนที่พัฒนาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการกระตุ้นภูมิคุ้มกันและเพิ่มการยอมรับในการรับวัคซีน โดยไวรัสไข้หวัดใหญ่ถูกทำให้อ่อนฤทธิ์จนไม่ก่อให้เกิดโรค แต่ยังสามารถเพิ่มจำนวนได้ที่เยื่อบุโพรงจมูก ส่งผลให้กระตุ้นภูมิคุ้มกันทั้งแบบเยื่อบุผิว โดยเฉพาะอิมมูโนโกลบูลินเอ และระบบภูมิคุ้มกันทั่วร่างกาย ได้แก่ อิมมูโนโกลบูลินจี วัคซีนนี้อยู่ในรูปแบบพ่นทางจมูก ทำให้สะดวกต่อการบริหารยา โดยเฉพาะในเด็กและผู้ที่ไม่ประสงค์รับวัคซีนชนิดฉีด การศึกษาทางคลินิกสนับสนุนว่า วัคซีนนี้มีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ โดยการศึกษาในเด็กสุขภาพดีอายุ 6–59 เดือน พบว่า วัคซีนนี้มีประสิทธิภาพเหนือกว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดเชื้อตาย ในการป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ที่ยืนยันด้วยการเพาะเชื้อ ขณะที่การศึกษาในผู้ใหญ่สุขภาพดีอายุ 18–64 ปี พบว่า วัคซีนนี้สามารถสร้างภูมิคุ้มกันข้ามสายพันธุ์ได้อย่างมีนัยสำคัญ และสามารถลดการเกิดภาวะไข้รุนแรง และภาวะไข้จากอาการเจ็บป่วยที่ระบบทางเดินหายใจส่วนบน อาการไม่พึงประสงค์ที่พบส่วนใหญ่ ได้แก่ น้ำมูกไหล คัดจมูก และเจ็บคอ อย่างไรก็ตามพบความเสี่ยงต่อภาวะหายใจมีเสียงหวีดเพิ่มขึ้นในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี จึงไม่แนะนำให้ใช้วัคซีนในเด็กอายุกลุ่มนี้ รวมถึงมีข้อจำกัดในการใช้ในหญิงตั้งครรภ์และผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง

ประวัติผู้แต่ง

พีชญ์ฌา ฤทธิ์เดช, ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลรามาธิบดี

ภ.บ.(การบริบาลทางเภสัชกรรม)

เบ็ญจาภา สุปินะ, ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลรามาธิบดี

ภ.บ.(การบริบาลทางเภสัชกรรม)

พัณณิตา ผลทวีชัย, ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลรามาธิบดี

ภ.บ.

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Influenza (seasonal) [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2025 Dec 5]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal)

U.S. Centers for Disease Control and Prevention. Types of influenza viruses [Internet]. Atlanta: U.S. Centers for Disease Control and Prevention; 2025 [cited 2025 Dec 5]. Available from: https://www.cdc.gov/flu/about/viruses-types.html

World Health Organization (WHO). Brief summary of seasonal influenza activity, October 2024 - May 2025 [Internet]. Geneva: WHO; 2025 [cited 2025 Dec 5]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/brief-summary-of-seasonal-influenza-activity--october-2024---may-2025

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. รายงานสถานการณ์โรคไข้หวัดใหญ่ ประเทศไทย พ.ศ. 2568 ประจำสัปดาห์ที่ 44 (26 ตุลาคม - 1 พฤศจิกายน 2568) [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2568 [สืบค้นเมื่อ 5 ธ.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2//files/DOE_flu_44.2568.pdf

จงกล เลิศเธียรดำรง, ทิพยวรรณ ธนไพศาล, สมชาย เชื้อวัชรินทร์, กนกวรรณ พุ่มพุทรา, ทศพล สันติเทวกุล, ศุภรินทร์ จิรสุขประเสริฐ. ยุทธศาสตร์การผลิตวัคซีนไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 ในระดับอุตสาหกรรม ในภาวะฉุกเฉิน กรณีเกิดการระบาดใหญ่ในประเทศไทย โดยใช้ฐานการผลิตของกรมปศุสัตว์ [อินเทอร์เน็ต]. ปทุมธานี: สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ; 2552 [สืบค้นเมื่อ 5 ธ.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://waa.inter.nstda.or.th/stks/pub/2010/20100615-swine-flu2009.pdf

อัจฉรา ตั้งสถาพรพงษ์, ทวี โชติพิทยสุนนท์. วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย; 2553 [สืบค้นเมื่อ 5 ธ.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://pidst.or.th/userfiles/13_วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่.pdf?

AstraZeneca (Thailand) Limited. FluMist, influenza vaccine live, intranasal spray [Internet]. Bangkok: AstraZeneca (Thailand) Limited; 2024 [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://ndi.fda.moph.go.th/uploads/drug_detail_corporation/doc/word/1259/330fc8e2e1ee10adb38ce0d4a9fdaba1-a1.pdf

Ambrose CS, Yi T, Walker RE, Connor EM. Duration of protection provided by live attenuated influenza vaccine in children. Pediatr Infect Dis J. 2008;27(8):744-8. doi: 10.1097/INF.0b013e318174e0f8.

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Timing and spacing of immunobiologics [Internet]. Atlanta: CDC; 2024 [cited 2026 Jul 3]. Available from: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/imz-best-practices/timing-spacing-immunobiologics.html

Belshe RB, Edwards KM, Vesikari T, Black SV, Walker RE, Hultquist M, et al. Live attenuated versus inactivated influenza vaccine in infants and young children. N Engl J Med. 2007;356(7):685–96. doi: 10.1056/NEJMoa065368.

Nichol KL, Mendelman PM, Mallon KP, Jackson LA, Gorse GJ, Belshe RB, et al. Effectiveness of live, attenuated intranasal influenza virus vaccine in healthy, working adults: a randomized controlled trial. JAMA. 1999;282(2):137-44. doi: 10.1001/jama.282.2.137.

สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย. คำแนะนำการให้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ พ.ศ. 2568 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย; 2568 [สืบค้นเมื่อ 1 ธ.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://idthai.org/Contents/Views/?d=!17!9!!1046

สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย. ตารางการให้วัคซีนในเด็กและวัยรุ่นไทย แนะนำโดย สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย 2568 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย; 2568 [สืบค้นเมื่อ 1 ธ.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://www.pidst.or.th/A1517.html

Maassab HF, DeBorde DC. Development and characterization of cold-adapted viruses for use as live virus vaccines. Vaccine. 1985;3(5):355-69. doi: 10.1016/0264-410x(85)90124-0.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

31-08-2026

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ฤทธิ์เดช พ, สุปินะ เ, ผลทวีชัย พ. วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ สำหรับพ่นทางจมูก. Thai J Hosp Pharm [อินเทอร์เน็ต]. 31 สิงหาคม 2026 [อ้างถึง 9 กันยายน 2026];36(2):248-60. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJHP/article/view/279394

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความปริทัศน์