ปัจจัยทำนายกิจกรรมทางกายในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลว
DOI:
https://doi.org/10.60099/jtnmc.v38i01.261296คำสำคัญ:
ภาวะหัวใจล้มเหลว , กิจกรรมทางกาย , ระดับฮีโมโกลบิน , ความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกาย , การสนับสนุนจากครอบครัว , ความไว้วางใจต่อบุคลากรสุขภาพบทคัดย่อ
บทนำ: กิจกรรมทางกายเป็นแนวทางการจัดการโดยไม่ใช้ยาที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์แสดงให้ เห็นว่าช่วยให้ผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวมีผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดีขึ้น แต่ปัจจุบันความรู้เกี่ยวกับกิจกรรม ทางกายและปัจจัยที่เกี่ยวข้องมีจำกัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวในประเทศไทย
วัตถุประสงค์ของการวิจัย: เพื่อศึกษาระดับกิจกรรมทางกายของผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลว ความ สัมพันธ์และอำนาจร่วมกันทำนายกิจกรรมทางกายของระดับฮีโมโกลบิน ความกลัวต่อการเคลื่อนไหว ร่างกาย การสนับสนุนจากครอบครัว และความไว้วางใจต่อบุคลากรสุขภาพในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลว
การออกแบบการวิจัย: การศึกษาเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาความสัมพันธ์เชิงทำนาย โดยใช้ทฤษฎีการปรับตัวของรอยเป็นกรอบแนวคิดการวิจัย
วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวที่เข้ารับบริการในหน่วยตรวจโรค อายุรศาสตร์และคลินิกภาวะหัวใจล้มเหลวโรงพยาบาลระดับตติยภูมิขั้นสูงแห่งหนึ่ง ระหว่างเดือนมีนาคม ถึงเดือน มิถุนายน พ.ศ.2565 จำนวน 146 ราย คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เกณฑ์คัดเข้าคือ ผู้ป่วยที่มีอาการคงที่ ไม่มีโรคหรือภาวะที่เป็นข้อจำกัดของการเคลื่อนไหวร่างกาย มีผลการตรวจระดับฮีโมโกลบิน ภายใน 6 เดือน และจำหน่ายออกจากโรงพยาบาลเกิน 1 เดือนนับจากวันที่เก็บข้อมูล เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกายในผู้ป่วยโรคหัวใจ แบบประเมินการ สนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมการออกกำลังกาย แบบสอบถามความไว้วางใจต่อบุคลากรสุขภาพ แบบสอบถาม กิจกรรมทางกายระดับโลก และแบบบันทึกข้อมูลความเจ็บป่วย ที่ได้รับการตรวจสอบคุณภาพจากผู้ทรงคุณวุฒิ นำไปหาค่าความเชื่อมั่นก่อนนำมาใช้เก็บข้อมูลและหาค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับอยู่ระหว่าง .78-.98 วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรด้วยสถิติทดสอบไคสแควร์และสถิติสหสัมพันธ์ แบบพอยท์ไบซีเรียล วิเคราะห์อำนาจทำนายด้วยสถิติถดถอยลอจิสติก โดยกำหนดระดับนัยสำคัญ .05
ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง ร้อยละ 61.6 เป็นเพศชาย อายุเฉลี่ย 61.05 ปี (SD = 14.41) ร้อยละ 63 มีกิจกรรมทางกายอยู่ในระดับไม่เพียงพอ (Mean = 588.49 MET, SD = 574.89) ค่าเฉลี่ยของระดับ ฮีโมโกลบินในเพศชายสูงกว่าปกติเล็กน้อย (Mean = 13.1, SD = 2.0) ขณะที่เพศหญิงมีค่าเฉลี่ยต่ำกว่าปกติ (Mean = 11.6, SD= 1.9) กลุ่มตัวอย่างมีความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกายในระดับน้อย (Mean = 34.27, SD = 5.19) ได้รับการสนับสนุนจากครอบครัวต่อกิจกรรมทางกายในระดับต่ำ (Mean = 23.98, SD = 11.96) และมีความไว้วางใจต่อบุคลากรสุขภาพในระดับสูง (Mean = 36.38, SD = 7.58) ความสัมพันธ์ของตัวแปร ทดสอบด้วยสถิติไคสแควร์และสถิติพอยท์ไบซีเรียล พบว่า ระดับฮีโมโกลบิน ความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกาย และการสนับสนุนจากครอบครัวมีความสัมพันธ์กับกิจกรรมทางกายในระดับต่ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (χ2 = 6.201, p < .05, r bi = -.254, p < .01 และ r bi =.321, p < .01) ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์ด้วยสถิติถดถอยลอจิสติก พบว่า ปัจจัยทำนายการมีระดับกิจกรรมทางกายในผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ได้แก่ ระดับฮีโมโกลบินในเกณฑ์ปกติ (OR = 2.877, 95%CI = 1.32, 6.27) ความกลัวต่อการเคลื่อนไหวร่างกาย (OR = 0.891, 95%CI = 0.83, 0.96) และการสนับสนุนจากครอบครัว (OR = 1.060, 95%CI = 1.02, 1.10) โดย ตัวแปรที่ศึกษาทั้งหมดร่วมทำนายกิจกรรมทางกายได้ร้อยละ 25.6 (Nagelkerke R2 = .256) โดยประมาณ
ข้อเสนอแนะ: เพื่อให้ผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวมีกิจกรรมทางกายระดับเพียงพอ พยาบาลควรประเมิน จัดการและติดตามผู้ป่วยให้มีระดับฮีโมโกลบินอยู่ในเกณฑ์ปกติอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งมุ่งเน้นการให้ความรู้ที่เฉพาะ ต่อการมีกิจกรรมทางกาย เพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพที่ให้ครอบครัวมีส่วนร่วม ซึ่งจะช่วยลดความกลัว ในการเคลื่อนไหว และช่วยให้ครอบครัวสนับสนุนให้ผู้ป่วยมีกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Laviolette L, Laveneziana P. Dyspnoea: a multidimensional and multidisciplinary approach. Eur Respir J. 2014; 43(6):1750-62. doi:10.1183/09031936.0009 2613.
GBD 2017 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators. Global,regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disabilityfor 354 diseases and injuries for 195 countries and territories,1990-2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017. Lancet. 2018;392(10159):1789–1858. doi: 10.1016/S01 40-6736(18)32279-7.
Groenewegen A, Rutten FH, Mosterd A, Hoes AW. Epidemiology of heart failure. Eur. J. Heart Fail. 2020;22(8):1342-56. doi: 10.1002/ejhf.1858.
Strategy and Planning Division, Ministry of Public Health. Public Health Statistics A.D. 2019 [Internet]. Nonthaburi: Drug and Medical Supply Information Center; [updated 2020 September 1; cited 2021 August 10]. Available from: http://dmsic.moph.go.th/index/detail/8297 (in Thai)
Heart Failure Council of Thailand. 2019 Heart failure guideline [Internet]. 1st ed. Bangkok: Nextstep Design; 2019 [cited 2021 September 7]. Available from: http://www.thaiheart.org/images/column_ 1291454908/2019 HFCT Heart Failure Guideline Thai Version.pdf (in Thai)
Yancy CW, Jessup M, Bozkurt B, Butler J, Casey Jr DE, Colvin MM, et al. 2017 ACC/AHA/HFSA focused update of the 2013 ACCF/AHA guideline for the management of heart failure: a report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines and the Heart Failure Society of America. JACC Journal. 2017;70(6):776-803. doi: 10.1016/j. jacc. 2017.04.025.
Roy SC. The Roy adaptation model. 2nd ed. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall; 1984.
World Health Organization. WHO Guidelines on physical activity and sedentary behavior. [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2020 [cited 2021 September 13]. Available from: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/336656/ 9789240015128-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Snipelisky D, Kelly J, Levine JA, Koepp GA, Anstrom KJ, McNulty SE, et al. Accelerometer-measured daily activity in heart failure with preserved ejection fraction: clinical correlates and association with standard heart failure severity indices. Circulation: Heart Failure. 2017;10(6):e003878. doi: 10.1161/CIRCHEARTFAILURE.117.003878.
Hegde SM, Claggett B, Shah AM, Lewis EF, Anand I, Shah SJ, et al. Physical activity and prognosis in the TOPCAT trial (Treatment of Preserved Cardiac Function Heart Failure with an Aldosterone Antagonist). Circulation. 2017;136(11):982-92. doi: 10. 1161/ CIRCULATIONAHA.117.028002.
Klompstra L, Jaarsma T, Strömberg A. Physical activity in patients with heart failure: barriers and motivations with special focus on sex differences. Patient Prefer. Adherence. 2015;9:1603-10. doi: 10.2147/PPA.S90942.
Poungkaew A, Sindhu S, Pinyopasakul W, Tresukosol D, Viwatwongkasem C. Evaluation of a health service system for heart failure management in Thailand. Suranaree J. Sci. Technol [Internet]. 2018 [cited 2021 September 20]; 25(3)295-306. http://ird.sut.ac.th/ejournal/Journal/pdf/180701237.pdf
Ebner N, Jankowska EA, Ponikowski P, Lainscak M, Elsner S, Sliziuk V, et al. The impact of iron deficiency and anaemia on exercise capacity and outcomes in patients with chronic heart failure. Results from the studies investigating co-morbidities aggravating heart failure. Int. J. Cardiol. 2016;205:6-12. doi:10.1016/j.ijcard.2015.11.178.14.
Sirivatanauksorn V, Srisawat C, Neungton N, Masaratana P, Lekhakula S. Biochemistry of blood [Internet]. 4th ed. Bangkok: Faculty of Medicine Siriraj Hospital; 2019 [cited 2022 September 10]. Available from:https://www.si.mahidol.ac.th/department/biochemistry/home/md/lecture/biochemistry_of_blood.pdf (In Thai)
Bäck M, Jansson B, Cider A, Herlitz J, Lundberg M. Validation of a questionnaire to detect kinesiophobia (fear of movement) in patients with coronary artery disease. J Rehabil Med. 2012;44(4):363-9. doi: 10.2340/16501977-0942.
Albert NM, Forney J, Slifcak E, Sorrell J. Understanding physical activity and exercise behaviors in patients with heart failure. Heart & Lung. 2015;44(1):2-8.
Knapik A, D bek J, Brz k A. Kinesiophobia as a problem in adherence to physical activity recommendations in elderly polish patients with coronary artery disease. Patient Prefer. Adherence. 2019;13:2129-35. doi: 10.2147/PPA.S216196.
Thitikul M, Duangpaeng S, Kunsongkeit W. Factors influencing exercise behavior among acute myocardial infarction patients after percutaneous coronary intervention. TRC Nurs J 2018;10(2):155-73. (In Thai)
Poungkaew A, Boontein P, Tongsai S, Charoenyos N, Tanutpokeenun L. Factors predicting Quality of life among patients with heart failure. Thai J of Cardio-Thoracic Nursing 2020;31(1):179-97. (In Thai)
Ruangthip T, Wattanakitkrileart D, Charoenkitkarn V, Dumavibhat C. Factors influencing medication adherence in patients with chronic heart failure. RTNNMD Journal 2017;44 (3):51-65. (In Thai)
Charuel E, Bernard M, Vaillant Roussel H, Cambon B, Ménini T, Lafarge E, et al. “I Can’t Go Far”: perceptions and experiences of heart failure patients regarding physical activity: a qualitative study using semistructured face-to-face interviews. Health Educ Behav. 2022; 49(1):78-86. doi: 10.1177/10901981211053247.
Imai H, Furukawa TA, Hayashi S-u, Goto A, Izumi K, Hayashino Y, et al. Risk perception, self-efficacy, trust for physician, depression, and behavior modification in diabetic patients. J. Health Psychol. 2020;25(3): 350-60. doi: 10.1177/135910531 7718057.
Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang A-G. Statistical power analyses using G* Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behav. Res. Methods. 2009; 41(4):1149-60. doi:10.3758/BRM.41.4.1149.
Peduzzi P, Concato J, Kemper E, Holford TR, Feinstein AR. A simulation study of the number of events per variable in logistic regression analysis. J Clin Epidemiol. 1996:49(12):1373-9. doi: 10.1016/s0895-4356 (96)00236-3.
Trongsakul S, Lambert R, Clark A, Wongpakaran N, Cross J. Development of the Thai version of Mini-Cog, a brief cognitive screening test. Geriatr Gerontol Int. 2015;15(5): 594-600. doi:10.1111/ggi.12318.
Brislin RW. Back-translation for cross-cultural research. J Cross Cult Psychol. 1970;1(3):185- 216. doi: 10.1177/135910457000100301.
Sallis JF, Grossman RM, Pinski RB, Patterson TL, Nader PR. The development of scales to measure social support for diet and exercise behaviors. Preventive medicine. 1987;16(6):825-36. doi: 10.1016/0091-7435(87)90022-3.
Waraphan C, Wattanakitkrilert D, Sriprasong S, Kongpolprom N. Factors predicting physical activity adherence in patients with chronic obstructive pulmonary disease. NURS SCI J THAIL 2023;41(1):59-72. (In Thai)
Bova C, Fennie KP, Watrous E, Dieckhaus K, Williams AB. The health care relationship (HCR) trust scale: development and psychometric evaluation. Research in Nursing & Health. 2006;29(5):477-88. doi: 10.1002/nur.20158.
Buttapim S, Wanitkun N, Sindhu S, Kasemsarn C. Predictive factors of patients’ quality of life three months after post coronary artery bypass graft surgery. Thai J of Cardio-Thoracic Nursing 2018;29(2):127-40. (In Thai)
Prevention of Noncommunicable Diseases Department, World Health Organization. Global physical activity questionnaire (GPAQ) [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2010 [cited 2021 September 13]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/global-physical-activity-questionnaire
Division of Physical Activity and Health, Ministry of Public Health. Global physical activity questionnaire (GPAQ) [Internet]. Bangkok: Ministry of Public Health; 2009 [cited 2021 September 13]. Available from: http://doc.anamai.moph.go.th/files/153294 8477_เอกสารหมายเลข 6.pdf
World Health Organization. Haemoglobin concentrations for the diagnosis of anaemia and assessment of severity [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2011 [cited 2021 December 1]. Available from: https://apps.who.int/iris/handle/10665/85839
Zhang, X., Zhao, Q., Wang, M., Yang, M., & Fan, X. Fear of movement and its associated psychosocial factors in heart failure patients: a cross-sectional study. Eur J Cardiovasc Nurs [Internet]. 2022 [cited 2022 July 14]. Available from: https://academic.oup.com/eurjcn/advance-article/doi/10. 1093/eurjcn/ zvac075/6672949.
Gupta C, Bell S, Goggins K, Cawthon C, Kripalani S. Consequences of healthcare system distrust in patients admitted with acute decompensated heart failure. J. Card. Fail. 2013;19(8): S33. Available from: https://www.onlinejcf.com/article/S1071-9164(13)00299-6/fulltex
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 วารสารสภาการพยาบาล
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
