การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ผิดนัด โรงพยาบาลพระแสง

บทคัดย่อ

บทนำ โรคเบาหวานเป็นโรคที่ต้องการดูแลรักษาอย่างต่อเนื่อง การผิดนัดในการรักษาจะทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ และเกิดโรคแทรกซ้อนตามมา ซึ่งโรงพยาบาลควรมีระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานผิดนัดที่มีประสิทธิภาพ 

วัตถุประสงค์การวิจัย 1) เพื่อพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ผิดนัด 2) เพื่อเปรียบเทียบความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน พฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ที่ผิดนัดในระยะก่อนและหลังการทดลอง 3) เพื่อเปรียบเทียบความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน พฤติกรรม การดูแลตนเองและระดับน้ำตาลในเลือด ของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ผิดนัดระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง และ 4) เพื่อเปรียบเทียบความพึงพอใจต่อการรับบริการตามระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ผิดนัด ระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง 

การออกแบบการวิจัย การวิจัยเชิงปฏิบัติการ 

วิธีดำเนินการวิจัย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย 1) คณะทำงานพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผิดนัด คลินิกโรคเบาหวาน โรงพยาบาลพระแสง ประกอบด้วย แพทย์ 2 คน พยาบาล 5 คน และ 2) ผู้ป่วย โรคเบาหวานที่ผิดนัดที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ จำนวน 90 คน เลือกตัวอย่าง แบบเฉพาะเจาะจงตามเกณฑ์คัดเข้า จัดเข้ากลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 45 คน กลุ่มทดลอง ใช้ระบบการดูแลผู้ป่วยผิดนัดที่พัฒนาขึ้น กลุ่มควบคุมใช้การดูแลแบบเดิม เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แนวทางการสนทนากลุ่ม ระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานผิดนัดที่พัฒนาขึ้น แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง แบบสอบถามความพึงพอใจ ต่อระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวาน และแบบบันทึกระดับน้ำตาลในเลือด เก็บรวบรวมข้อมูลตั้งแต่ เดือนกันยายน ถึงธันวาคม พ.ศ. 2566 แบ่งเป็น 4 ระยะ ได้แก่ 1) การวางแผน 2) การปฏิบัติการ โดยการพัฒนาระบบ 3) การสังเกตการณ์โดยนำระบบไปใช้ และ 4) การสะท้อนผลการปฏิบัติ วิเคราะห์ ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ การทดสอบทีคู่และการทดสอบทีอิสระ 

ผลการวิจัย ระบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานผิดนัดที่พัฒนาขึ้น ประกอบด้วย 4 ส่วน ได้แก่ 1) การแจ้งเตือนล่วงหน้าให้มารักษาตามนัด 2) การรักษาพยาบาลและให้ความรู้ 3) การติดตามและให้กำลังใจ และ 4) การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ผลของการใช้ระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานผิดนัดที่พัฒนาขึ้น พบว่า ในระยะหลังทดลอง กลุ่มทดลองมีความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน (M = 11.9, SD = 1.8) มากกว่า ก่อนทดลอง (M = 8.9, SD = 2.0) และมากกว่ากลุ่มควบคุม (M = 9.2, SD = 2.1) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -11.667 และ 6.344, p < .001) พฤติกรรมการดูแลตนเองโดยรวม (M = 66.0, SD = 6.2) มากกว่าก่อนทดลอง (M = 56.1, SD = 7.0) และมากกว่ากลุ่มควบคุม (M = 56.7, SD = 7.6) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -16.371 และ 6.290, p < .001) ระดับน้ำตาลในเลือด (M = 127.8, SD = 27.3) น้อยกว่าก่อนทดลอง (M = 173.7, SD = 48.9) และน้อยกว่ากลุ่มควบคุม (M = 192.1, SD = 51.9) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 7.341 และ -7.336, p < .001) นอกจากนี้กลุ่มทดลองมีความพึงพอใจ (M = 34.7, SD = 1.6) มากกว่ากลุ่มควบคุม (M = 30.6, SD = 3.4) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 7.145, p < .001) 

ข้อเสนอแนะ ระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานผิดนัดที่พัฒนาขึ้นในครั้งนี้ มีประสิทธิผลที่ดี และผู้ป่วยมีความพึงพอใจมากกว่าระบบเดิม จึงควรนำไปใช้และขยายผลต่อไป