ปัจจัยทำนายการเข้าถึงบริการการคุมกำเนิดของหญิงแรงงานต่างด้าววัยเจริญพันธุ์

บทคัดย่อ

บทนำ ประเทศไทยมีการจ้างงานแรงงานต่างด้าวเป็นจำนวนมาก โดยแรงงานต่างด้าวหญิงส่วนหนึ่งอยู่ในวัยเจริญพันธุ์และมีโอกาสตั้งครรภ์ การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า แผนกฝากครรภ์เป็นบริการสุขภาพที่แรงงานต่างด้าวหญิงเข้ารับบริการมากที่สุด และพบปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์ โดยเฉพาะโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ และความผิดปกติของทารกแรกเกิด จังหวัดสมุทรปราการ มีแรงงานต่างด้าว เป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย โดยในปี พ.ศ. 2564-2566 มีจำนวนผู้คลอดที่เป็นหญิงต่างด้าวในโรงพยาบาลสมุทรปราการร้อยละ 30.80 ถึง 32.06 ปัจจุบันการศึกษาการเข้าถึงบริการการคุมกำเนิดและปัจจัยที่เกี่ยวข้องของแรงงานต่างด้าวในประเทศไทยยังมีจำกัด การศึกษาประเด็นดังกล่าวมีความสำคัญในการส่งเสริมการเข้าถึงบริการคุมกำเนิดและการวางแผนการตั้งครรภ์อย่างเหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพของมารดาและทารกแรกเกิด

วัตถุประสงค์ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายการเข้าถึงบริการการคุมกำเนิดของหญิงแรงงานต่างด้าววัยเจริญพันธุ์ ได้แก่ อายุ สัญชาติ สวัสดิการสุขภาพ จำนวนครั้งของการตั้งครรภ์ การใช้การคุมกำเนิด ความรู้ในการคุมกำเนิด ความเชื่อในการคุมกำเนิด และอิทธิพลความเชื่อในการคุมกำเนิดของสมาชิกครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อม

การออกแบบการวิจัย การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงทำนาย (predictive research)

การดำเนินการวิจัย กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงแรงงานต่างด้าววัยเจริญพันธุ์จำนวน 326 คน ที่มารับบริการ ณ โรงพยาบาลสมุทรปราการ ระหว่างเดือนเมษายน พ.ศ. 2567 ถึงมกราคม 2568 โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ตามเกณฑ์การคัดเข้า ได้แก่ 1) อายุ 15 - 49 ปี 2) ประกอบอาชีพลักษณะใดลักษณะหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการที่ได้ค่าตอบแทนจากการทำงานในประเทศไทยในฐานะลูกจ้าง 3) มีบัตรแรงงานต่างด้าวถูกต้องตามกฎหมาย 4) เคยได้รับการคุมกำเนิดอย่างน้อย 1 ครั้งในประเทศไทย 5) สามารถสื่อสารและพูดภาษาไทยได้พอเข้าใจโดยไม่ต้องใช้ล่ามหรือโปรแกรมการแปลภาษา 6) สามารถอ่านออก เขียนภาษาของตนเองได้ และ 7) ให้ความยินยอมในการเข้าร่วมการวิจัย เกณฑ์การคัดออก (exclusion Criteria) ได้แก่ ไม่สามารถให้ข้อมูลหรือตอบแบบสอบถามได้ครบถ้วน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม ประกอบด้วย 5 ส่วน ได้แก่ 1) ข้อมูลส่วนบุคคล 2) ความรู้ในการคุมกำเนิด 3) ความเชื่อในการคุมกำเนิด 4) อิทธิพลความเชื่อในการคุมกำเนิดของสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อม และ 5) การเข้าถึงบริการการคุมกำเนิด ผลการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหา พบว่า ความรู้ในการคุมกำเนิด ความเชื่อในการคุมกำเนิด อิทธิพลความเชื่อด้านการคุมกำเนิดของสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อม และการเข้าถึงบริการการคุมกำเนิด มีค่า IOC เท่ากับ .92, .88, .95 และ .94 ตามลำดับ วิเคราะห์ความเชื่อมั่นด้วยความสอดคล้องภายใน ได้ค่า Kuder-Richardson-20 (KR-20) ของแบบสอบถามความรู้ เท่ากับ .71 และสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาช (Cronbach’s alpha coefficient) ของ แบบสอบถามความเชื่อในการคุมกำเนิด แบบสอบถามอิทธิพลความเชื่อด้านการคุมกำเนิดของสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อม และแบบสอบถามการเข้าถึงบริการการคุมกำเนิด เท่ากับ .88, .88 และ .80 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ปัจจัยทำนายด้วยการวิเคราะห์ถดถอยพหุแบบเป็นขั้นตอน

ผลการวิจัย กลุ่มตัวอย่างหญิงแรงงานต่างด้าววัยเจริญพันธุ์ส่วนใหญ่มีสัญชาติเมียนมา (ร้อยละ 73.60) รองลงมา คือ กัมพูชา (ร้อยละ 16.90) และลาว (ร้อยละ 8.90) ส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 26-30 ปี ไม่มีสวัสดิการสุขภาพ (ร้อยละ 66.60) ผ่านการตั้งครรภ์มาแล้ว 1 ครั้ง (ร้อยละ 53.37) ส่วนใหญ่เคยใช้วิธีการคุมกำเนิด (ร้อยละ 96.93) โดยใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดมากที่สุด (ร้อยละ 47.15) มีความรู้ในการคุมกำเนิดอยู่ในระดับต่ำ (ร้อยละ 59.81) มีความเชื่อในการคุมกำเนิดอยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 70.55) และมีอิทธิพลความเชื่อในการคุมกำเนิดของสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อมอยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 51.84) และการเข้าถึงบริการการคุมกำเนิดอยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 80.68) ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุแบบขั้นตอน พบว่า ความเชื่อในการคุมกำเนิดและอิทธิพลความเชื่อในการคุมกำเนิดของสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อม สามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของการเข้าถึงบริการการคุมกำเนิดของกลุ่มตัวอย่างได้ร้อยละ 14 โดยความเชื่อในการคุมกำเนิดมีอิทธิพลในการทำนายสูงที่สุด (β = 0.248) รองลงมา คือ อิทธิพลความเชื่อในการคุมกำเนิดของสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อม (β = 0.204)

ข้อเสนอแนะ พยาบาลผดุงครรภ์และบุคลากรด้านสุขภาพสามารถนำปัจจัยความเชื่อในการคุมกำเนิด และอิทธิพลความเชื่อของสมาชิกในครอบครัวหรือบุคคลแวดล้อม มาใช้ประกอบการให้คำปรึกษาและการจัดบริการคุมกำเนิด เพื่อส่งเสริมหญิงแรงงานต่างด้าววัยเจริญพันธุ์สามารถเข้าถึงบริการและเลือกใช้วิธีการคุมกำเนิดที่เหมาะสมกับบริบทของตนเอง