ผลของโปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง สำหรับกลุ่มเสี่ยงสูงที่อยู่ในชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ: การวิจัยแบบกึ่งทดลองมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการสร้างเสริมความรอบรู้ ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองสำหรับกลุ่มเสี่ยงสูง กลุ่มตัวอย่างคือ ประชาชนอายุ 35-59 ปี ที่เป็นกลุ่มเสี่ยงสูงต่อการเป็นโรคหลอดเลือดสมองในชุมชนแห่งหนึ่งของจังหวัดเพชรบุรี โดยใช้แบบประเมินโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดตามเกณฑ์การประเมินปัจจัยเสี่ยงของกระทรวงสาธารณสุข คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามเกณฑ์คัดเข้า จำนวน 60 คน แบ่งเป็นสองกลุ่ม กลุ่มทดลอง 30 คน ที่ได้รับโปรแกรมการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ บนพื้นฐานแนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพของนัทบีม โซเรนเซน และทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพของ สเตชเชอร์ โรเซนสตอก และเบคเกอร์ เป็นเวลา 7 สัปดาห์ และกลุ่มเปรียบเทียบ 30 คน ที่ได้รับการดูแลตามปกติ เก็บข้อมูลด้วยแบบประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองสำหรับกลุ่มเสี่ยง ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.91 และ 0.96 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณาและสถิติอ้างอิงเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างด้วยสถิติที (t-tests) และ ANCOVA ผลการศึกษา พบว่า ภายหลังได้รับโปรแกรมฯ กลุ่มทดลองมีค่าคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมป้องกันโรคหลอดเลือดสมองสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมฯ และสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) สรุป ได้ว่าโปรแกรมการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ มีประสิทธิผลในการปรับพฤติกรรมเพื่อการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง จึงควรนำโปรแกรมนี้ไปใช้จัดบริการสุขภาพเชิงบูรณาการ เพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของกลุ่มเสี่ยงในชุมชนอื่นต่อไป
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Stroke Organization. World stroke campaign [Internet]. 2017 [cited 2023 Dec 16]. Available from: https://www.world-stroke.org/world-stroke-day-campaign.
Ministry of Public Health. Health Data Center: HDC [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2024 [cited 2024 Feb 21]. Available from: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php. Thai.
Region 5 Information Center, Ministry of Public Health. Health service and human resource plans 2020-2024 [Internet]. Ratchaburi: Regional Health Office 5; 2023 [cited 2023 Mar 6]. Available from: https://region5.moph.go.th/region5/. Thai.
Thayang Hospital. Statistics of cerebrovascular disease in 2023 [Internet]. Phetchaburi: Thayang Hospital; 2023 [cited 2023 Feb 17]. Available from: HOS xP program in windows application software for Thayang Hospital. Thai.
Department of Disease Control, Ministry of Public Health. Guidelines for assessment of cardiovascular risk. Bangkok: War Veterans Organization Printing; 2014. Thai.
Wang Y, Tang J, Zhang P, et al. Association of prediabetes with stroke: an updated meta-analysis of cohort studies. Front Endocrinol. 2023; 14: 1131538.
Lee JH, Kim JY, Ahn SV, et al. Association between prehypertension and risk of stroke: a systematic review and meta-analysis. J Hypertens. 2023; 41(3): 453-61.
GBD 2021 Stroke Collaborators. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990-202: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Neurol. 2024; 23(1): 62-84.
INTERSTROKE investigators. Global impact of modifiable risk factors for stroke: a global and regional analysis of the INTERSTROKE study. Lancet Glob Health. 2023; 11(2): e163-74.
Health Education Division, Ministry of Public Health. Health behavior monitoring system to modify diabetes, hypertension in Thailand: policy to practice for primary health services. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2013. Thai.
Miller TA. Health literacy and adherence to medical treatment in chronic and acute illness: A meta-analysis. Patient Educ Couns. 2016; 99(7): 1079-86. doi: 10.1016/j.pec.2016.01.020.
Department of Disease Control, Ministry of Public Health. Guideline for health literacy promotion in preventing and controlling disease and health hazards. Bangkok: RNPP Water; 2021. Thai.
Kaodumkoeng K. Health literacy: Functional, interactive, critical. Bangkok: Amarin Book Center; 2019. Thai.
Sorensen K, Van den Broucke S, Fullam J, et al. Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 2012; 12(80): 1-13. doi: 10.1186/1471-2458-12-80.
Sorensen K, Van den Broucke S, Fullam J, et al. Measuring health literacy in populations: Illuminating the design and development process of the European Health Literacy Survey Questionnaire (HLS-EU-Q). BMC Public Health. 2013; 13(1): 948. doi: 10.1186/1471-2458-13-948.
Smith G, Taylor B, Johnson D, et al. Health literacy and perceived barriers to healthcare among older adults: Implications for health behavior. J Aging Health. 2020; 32(4-5): 427-40.
Wang X, Zhang L. Impact of health literacy enhancement programs on health beliefs and behaviors: An application of the health belief model. Int J Public Health. 2021; 66: 456789.
Kim S, Lee J. The positive relationship between health literacy and self-efficacy in chronic disease management: A cross-sectional study. BMC Health Serv Res. 2019; 19(1): 759.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int. 2000; 15(3): 259-67.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med. 2008; 67(12): 2072-8. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050.
McCaffery K, Jorm C, Dunn A, et al. Effects of a health literacy intervention program on self-care behaviors and glycemic control among diabetic patients: a study applying Nutbeam's 3-level framework. Diabetes Educ. 2022; 48(2): 101-10.
Wongsawang W, Kasetsomboon S, Sriwattanakul N. Development of health literacy program for chronic kidney disease patients in Thailand context. J Nurs Sci. 2023; 41(1): 45-58. Thai.
Rosenstock MI, Strecher VJ, Becker MH. Social learning theory and the health belief model. Health Educ Q. 1988; 15(2): 175-83. doi: 10.1177/109019818801500203.
Kim KB, Han HR, Huh B, et al. The effect of a community-based health literacy-enhanced behavioral intervention in Korean American seniors with high blood pressure. Am J Hypertens. 2018; 31(5): 530-7.
Wagner C, Steptoe A, Wolf MS, et al. Health literacy and health actions: a review and a framework from health psychology. Health Educ Behav. 2019; 36(5): 860-77.
Nutbeam D, McGill B, Premkumar P. Improving health literacy in community populations: A review of progress. Health Promot Int. 2018; 33(5): 901-11.
Lee HY, Rhee TG, Kim NK, et al. Health literacy as a social determinant of health in Asian American immigrants: Findings from a population-based survey in California. J Gen Intern Med. 2015; 30(8): 1118-24.
Prasat Neurological Institute, Department of Medical Services, Ministry of Public Health. Clinical nursing practice guidelines for stroke. 2nd ed. Bangkok: Prasat Neurological Institute; 2022. Thai.
Dharmasaroja PA, Muengtaweepongsa S, Kommaroj S. Demographic Data and Common Risk Factors in Young and Middle-aged Thai Stroke Patients: A Multicenter Study. J Stroke Cerebrovasc Dis. 2023; 32(1): 106871.
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
Arahung R. The effects of health literacy enhancement program on hypertensive prevention behavior of pre-hypertension risk group at a community in Nakhon Pathom province. [disertation]. Nakhon Pathom: Christian University; 2017. 161p.
Virani SS, Alonso A, Aparicio HJ, et al. Heart Disease and Stroke Statistics-2021 Update: A Report From the American Heart Association. Circulation. 2021; 143(8): e254-e743.
Health education division. Health literacy and health behavior promotion among the young adults. Ministry of public health; 2016. Thai.
Kaodumkoeng K, Lohachunsopak C. Development and testing of health literacy assessments in prevention and control diseases of public health personnel. RPJ. 2021; 32(2): 1-15. Thai.
Kaodumkoeng K, Thummakul D. Health literacy promoting in aging population. J Hlth Sci Res. 2015; 9(2): 1-8. Thai.
Health Education Division, Ministry of Public Health. The study of situation of health literacy and health behavior among the risk groups of diabetes and hypertension. Nonthaburi: The Division; 2013. Thai.
Intarakamhang U. Creating and developing a tool to measure the health literacy of the Thai people. Bangkok: Department of Health Service Support; 2018. Thai.
Kaodumkoeng K. Health literacy: Understand, Access, Apply. Bangkok: Amarin Book Center; 2018. Thai.
Puppaithanchai P, Chokpaiboonkit K, Malatham P. Effects of health literacy promotion program on self-care behaviors of patients with type 2 diabetes. JR Thai Army Nurses. 2019; 20(2): 145-54. Thai.
Batterham RW, Hawkins M, Collins PA, Buchbinder R, Osborne RH. Health literacy: Applying current concepts to improve health services and reduce health inequalities. Public Health. 2016; 132: 3-12.
Paasche-Orlow MK, Wolf MS. The causal pathways linking health literacy to health outcomes. Am J Health Behav. 2007; 31(1): 19-26.
Berkman ND, Sheridan SL, Donahue KE, et al. Low health literacy and health outcomes: An updated systematic review. Ann Intern Med. 2011; 155(2): 97-107.
Shikha D, Kushwaha P, Gokdemir O, et al. Editorial: Health literacy and disease prevention. Front Public Health. 2023; 11: 1128257.
Jones CL, Jensen JD, Scherr CL, et al. The Health Belief Model as an explanatory framework in communication research: Exploring parallel, serial, and moderated mediation. Health Commun. 2021; 30(6): 566-76.
Saengchan S, Kaewpan W, Thongkantom A. Effects of health education program with social support on health literacy and health behavior of hypertensive patients. Eastern Asia Univ Acad J. 2020; 14(2): 222-34. Thai.
Suwanajira T, Chaichalermphong W, Nakornchay S. Effectiveness of behavior modification program for stroke prevention among hypertensive patients. J Health Sci. 2020; 29(4): 656-66. Thai.
Champion VL, Skinner CS. The health belief model. In: Glanz K, Rimer BK, Viswanath K, editors. Health behavior and health education: theory, research, and practice. San Francisco: Jossey-Bass; 2008. 45-65.
Prommard C, Rungruangkolkit S. Effects of health education program applying health belief model with social support on stroke prevention among risk group. J Phrapokklao Nurs Coll. 2021; 32(1): 72-84. Thai.
Ekpalakorn W, Reekanong Y, Preechawong S. Development of stroke prevention program in community by participation of stakeholders network. J Public Health. 2019; 49(3): 308-20. Thai.
Hongsamsipjed T, Insrichuen S, Puakluang W, et al. The effect of health literacy enhancement program on preventive renal failure in older persons of risk groups. JGMCUKK. 2022; 9(3): 220-30. Thai.
Boonchawee P, Nunthaitaweekul P. The effect of health literacy enhancement program on stroke preventive behaviors among stroke patients on recovery stage. TJN. 2024; 73(2): 51-60. Thai.
