การพัฒนาและการใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกสำหรับ การป้องกันและการจัดการภาวะคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัด
คำสำคัญ:
แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิก, ภาวะคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัด, การป้องกันและการจัดการบทคัดย่อ
ภาวะคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัด เป็นภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นในช่วง 24-48 ชั่วโมงหลังผ่าตัด และส่งผลกระทบหลายด้าน รวมถึงค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลที่เพิ่มขึ้น การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกสำหรับการป้องกันและการจัดการภาวะคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัด และศึกษาผลลัพธ์ของการใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกฯ ในโรงพยาบาลแห่งหนึ่งทางภาคใต้ โดยใช้กรอบแนวคิดการพัฒนาแนวปฏิบัติของสภาวิจัยทางการแพทย์และสุขภาพแห่งชาติ ประเทศออสเตรเลีย (NHMRC) กลุ่มตัวอย่างแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ 1) ผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดแบบนัดหมายล่วงหน้าที่นอนพักในหอผู้ป่วยศัลยกรรมหญิง โดยแบ่งเป็นกลุ่มก่อนใช้และกลุ่มใช้แนวปฏิบัติจำนวนกลุ่มละ 80 คน และ 2) พยาบาลผู้ใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกฯ จำนวน 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวบรวมข้อมูล ได้แก่ 1) แบบสำรวจความคิดเห็นเกี่ยวกับการใช้แนวปฏิบัติ 2) แบบรวบรวมผลลัพธ์การใช้แนวปฏิบัติ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกสำหรับการป้องกันและการจัดการภาวะคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัด ประกอบด้วยสาระสำคัญ 3 หมวด ได้แก่ 1) การป้องกันภาวะคลื่นไส้อาเจียนระยะก่อนผ่าตัด 2) การป้องกันและการจัดการภาวะคลื่นไส้อาเจียนระยะขณะได้รับยาระงับความรู้สึกในขณะผ่าตัด และ 3) การป้องกันและการจัดการภาวะคลื่นไส้อาเจียนระยะหลังผ่าตัดใน 48 ชั่วโมงแรก ข้อเสนอแนะในแนวปฏิบัติมีความน่าเชื่อถือระดับ 1 ความเป็นไปได้ในการนำแนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกไปใช้อยู่ในระดับมาก (ร้อยละ 79.17 ถึง 100) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกฯ เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัดร้อยละ 6.25 น้อยกว่ากลุ่มก่อนใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกฯ ซึ่งพบร้อยละ 30 สำหรับความรุนแรงของอาการคลื่นไส้หลังผ่าตัดอยู่ระดับปานกลาง (ร้อยละ 100) ซึ่งน้อยกว่ากลุ่มก่อนใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกฯ ที่มีความรุนแรงระดับปานกลางและมาก (ร้อยละ 81.82 และร้อยละ 18.18 ตามลำดับ) สำหรับความพึงพอใจต่อการได้รับการดูแลอยู่ในระดับพึงพอใจมากและมากที่สุด (ร้อยละ 66.25 และร้อยละ 27.50 ตามลำดับ) ซึ่งสูงกว่ากลุ่มก่อนใช้แนวปฏิบัติที่อยู่ในระดับปานกลางและมาก (ร้อยละ 17.50 และร้อยละ 68.75)
ผลการศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า แนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิกสำหรับการป้องกันและการจัดการภาวะคลื่นไส้อาเจียนหลังผ่าตัดสามารถนำไปใช้กับผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อพัฒนาคุณภาพการดูแลผู้ป่วยต่อไป
เอกสารอ้างอิง
AGREE Collaboration. (2013). Appraisal of guidelines for research and evaluation (AGREE II) Instrument. https://www.agreetrust.org/wp-content/uploads/2013/10/AGREE-II-Users-Manual-and-23-item-Instrument_2009_UPDATE_2013.pdf
Amirshahi, M., Behnamfar, N., Badakhsh, M., Rafiemanesh, H., Keikhaie, K. R., Sheyback, M., & Sari, M. (2020). Prevalence of postoperative nausea and vomiting: A systematic review and meta-analysis. Saudi Journal of Anaesthesia, 14(1), 48-56. https://doi.org/10.4103/sja.SJA_401_19
Avinash, S. H., & Krishna, H. M. (2023). The impact of the Apfel scoring system for prophylaxis of post-operative nausea and vomiting: A randomized controlled trial. Journal of Anaesthesiology, Clinical Pharmacology, 39(3), 463–467. https://doi.org/10.4103/joacp.joacp_553_21
Canakci, E., Catak, T., Basar, H. E., Cebeci, Z., Coskun, I., Saltali, A. O., & Altinbas, A. (2021). Prevalence study for postoperative nausea vomiting: A training hospital example. Nigerian Journal of Clinical Practice, 24(11), 1633–1640. https://doi.org/10.4103/njcp.njcp_399_20
Cao, X., White, P. F., & Ma, H. (2017). An update on the management of postoperative nausea and vomiting. Journal of Anesthesia, 31(4), 617-626. https://doi.org/10.1007/s00540-017-2363-x
Dewinter, G., Staelens, W., Veef, E., Teunkens, A., Van de Velde, M., & Rex, S. (2018). Simplified algorithm for the prevention of postoperative nausea and vomiting: A before-and-after study. British Journal of Anaesthesia, 120(1), 156-163. https://doi.org/10.1016/j.bja.2017.08.003
Elvir-Lazo, O. L., White, P. F., Yumul, R., & Cruz Eng, H. (2020). Management strategies for the treatment and prevention of postoperative/postdischarge nausea and vomiting: An updated review. F1000Research, 9, F1000 Faculty Rev-983. http://doi.org/10.12688/f1000research.21832.1
Gan, T. J., Belani, K. G., Bergese, S., Chung, F., Diemunsch, P., Habib, A. S., Jin, Z., Kovac, A. L., Meyer, T. A., Urman, R. D., Apfel, C. C., Ayad, S., Beagley, L., Candiotti, K., Englesakis, M., Hedrick, T. L., Kranke, P., Lee, S., Lipman, D., … Philip, B. K. (2020). Fourth consensus guidelines for the management of postoperative nausea and vomiting. Anesthesia & Analgesia, 131(2), 411-448. http://doi.org/10.1213/ANE.0000000000004833
Gupta, R. G., Schafer, C., Ramaroson, Y., Sciullo, M. G., & Horn, C. C. (2017). Role of the abdominal vagus and hindbrain in inhalational anesthesia-induced vomiting. Autonomic Neuroscience, 202, 114–121. https://doi.org/10.1016/j.autneu.2016.06.007
Hooper, V. D., Chvatal, K. T., Dilger, J. P., Lagunas, M. C., & Odom-Forren, J. (2019). Effectiveness of a postoperative nausea and vomiting management protocol. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 34(4), 789–797. https://doi.org/10.1016/j.jopan.2018.11.006
Institute of Medical Research and Technology Assessment, Department of Medical Services, Ministry of Public Health. (2013). The appraisal of guidelines for research & evaluation: The AGREE II (Thai version, 2013). Ministry of Public Health. (in Thai)
Joanna Briggs Institute. (2014). The Joanna Briggs Institute Reviewers’ manual 2014. The Joanna Briggs Institute.
Maharjan, S., & Bing, Z. (2021). Post operative nausea and vomiting, its causes, and the way of Its prevention and treatment. Birat Journal of Health Sciences, 6(1), 1405-1415. https://doi.org/10.3126/bjhs.v6i1.37647
National Health and Medical Research Council. (1999). A guideline to the development, implementation, and evaluation of clinical practice guidelines. https://www.nhmrc.gov.au/sites/default/files/images/a-guide-to-the-development-and-evaluation-of-clinical-practice-guidelines.pdf
Obsa, M. S., Edosa, D. C., Desalegn, Z. M., Fanta, N. D., Tamiru, S. M., & Mokenin, G. T. (2020). Incidence of post-operative nausea and vomiting and its predictors among adult elective surgical patients at Jimma Medical Center, South West Ethiopia. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-19271/v1
Pancharoen, P. (2021). The study of clinical practice guideline for prevention of postoperative nausea and vomiting (PONV) in Lopburi Cancer Hospital. Thai Cancer Journal, 41(2), 78-89. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TCJ/article/view/251321 (in Thai)
Puntigo, M. (2018). The study of clinical practice guideline for prevention of postoperative nausea and vomiting (PONV) in Potharam Hospital. Region 4-5 Medical Journal, 36(1), 29–39. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/reg45/article/view/123162 (in Thai)
Sinha, V., Vivekanand, D., & Singh, S. (2022). Prevalence and risk factors of post-operative nausea and vomiting in a tertiary-care hospital: A cross-sectional observational study. Medical Journal, Armed Forces India, 78(Suppl. 1), S158–S162. https://doi.org/10.1016/j.mjafi.2020.10.024
Sizemore, D. C., Singh, A., Dua, A., Singh, K., & Grose, B. W. (2021). Postoperative nausea. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK500029/
Stoltzfus, L. E. (2020). Evaluating the implementation of a risk screening tool to decrease the incidence of postoperative nausea and vomiting [Doctoral dissertation, West Chester University]. West Chester University Doctoral Projects. https://digitalcommons.wcupa.edu/all_doctoral/67
Tabrizi, S., Malhotra, V., Turnbull, Z. A., & Goode, V. (2019). Implementation of postoperative nausea and vomiting guidelines for female adult patients undergoing anesthesia during gynecologic and breast surgery in an ambulatory setting. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 34(4), 851–860. https://doi.org/10.1016/j.jopan.2018.10.006
Temesgen, A. S., & Wolde, G. D. (2020). Incidence and risk factors associated with post-operative nausea and vomiting in elective adult surgical patients at Wolaita Sodo Teaching Referral Hospital: An institutional based cross-sectional study. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-61502/v1
Teshome, D., Fenta, E., & Hailu, S. (2020). Preoperative prevention and postoperative management of nausea and vomiting in resource limited setting: A systematic review and guideline. International Journal of Surgery Open, 27, 10–17. https://doi.org/10.1016/j.ijso.2020.01.002
Thongchai, C., & Nuntachayaphan, P. (2004). Survey of opinions on the use of clinical nursing practice guidelines. Faculty of Nursing, Chiang Mai University. (in Thai)
Tobbandit, W. (2020). Development of surgical evaluation form for patient risk for nausea and vomiting after surgery under general anesthesia. Mahasarakham Hospital Journal, 17(1), 161-168. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MKHJ/article/view/241262 (in Thai)
Wilairat, D. (2011). Effectiveness of implementing clinical practice guidelines for prevention and management of postoperative nausea and vomiting in adult patients at Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital [Master’s thesis, Chiang Mai University]. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Creator/personDc/82331 (in Thai)
Zhong, W., Shahbaz, O., Teskey, G., Beever, A., Kachour, N., Venketaraman, V., & Darmani, N. A. (2021). Mechanisms of nausea and vomiting: Current knowledge and recent advances in intracellular emetic signaling systems. International Journal of Molecular Sciences, 22(11), 5797. https://doi.org/10.3390/ijms22115797
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลสาร
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
