การพยาบาลผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิตที่มีภาวะช็อค (Septic shock)
คำสำคัญ:
ติดเชื้อในกระแสโลหิต, ภาวะช็อค, การพยาบาล, Septic shock , ; nursing care , case studyบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
ภาวะติดเชื้อในกระแสโลหิตถ้าไม่ได้รับการวินิจฉัย รักษาและให้การพยาบาลอย่างรวดเร็วจะทำให้เกิดภาวะช็อกจากการติดเชื้อ ซึ่งมีอัตราการตายสูงปัจจัยสำคัญที่ก่อให้เกิดการเสียชีวิตคือ การได้รับการประเมิน การวินิจฉัยล่าช้า การได้รับสารน้ำไม่เพียงพอ การเริ่มให้ยาปฏิชีวนะช้ากว่า 1 ชั่วโมงหลังการวินิจฉัย บทบาทพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยระยะวิกฤตนี้ต้องอาศัยกระบวนการพยาบาลในการประเมินภาวะสุขภาพ ปัญหา ความต้องการ ของผู้ป่วยในระยะวิกฤตเพื่อมากำหนดข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล วางแผนปฏิบัติ ให้การพยาบาลและประเมินผล การพยาบาลอย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการดูแลส่งผลให้ลดอัตราการเสียชีวิตและภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยช็อกจากการติดเชื้อในกระแสโลหิตได้
วัตถุประสงค์: การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิตที่มีภาวะช็อก (Septic shock) ปลอดภัยไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน
รูปแบบการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาเฉพาะกรณี (Case Study)
วัสดุและวิธีการศึกษา: การศึกษารายกรณีนี้ใช้กรอบแนวคิดของการประเมินภาวะสุขภาพ 11 แบบแผนของกอร์ดอน (Marjorie Gordon) และแนวคิดกระบวนการพยาบาล ดำเนินการศึกษาโดยใช้เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย แบบบันทึกเวชระเบียนผู้ป่วยใน การสัมภาษณ์ผู้ป่วยและญาติ การสังเกต มีขั้นตอนในการศึกษา 5 ขั้นตอนตามกระบวนการพยาบาลคือ การประเมินค้นหาปัญหาผู้ป่วย กำหนดข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล เพื่อวางแผนปฏิบัติการพยาบาล สรุปและประเมินผลลัพธ์ทางการพยาบาล
ผลการศึกษา: กรณีตัวอย่าง 1 ราย โดยศึกษาที่งานผู้ป่วยใน โรงพยาบาลคอนสาร กรณีศึกษาผู้ป่วยหญิงไทย อายุ 73 ปี มีโรคประจำตัว คือ DM with HT with CKD stage 3b มาโรงพยาบาลด้วยอาการ ไข้ หนาวสั่น ไม่ไอ ไม่มีเสมหะ ไม่มีปัสสาวะแสบขัด ไม่ปวดท้องน้อย ความดันโลหิตต่ำ สัญญาณชีพแรกรับอุณหภูมิ 37.5 องศาเซลเซียส อัตราการเต้นของชีพจร 88 ครั้ง/นาที อัตราการหายใจ 20 ครั้ง/นาที ความดันโลหิต 78/50 มิลลิเมตรปรอท MAP 59 มิลลิเมตรปรอท MEWS = 3 คะแนน ผลตรวจ UA พบ RBC 1-2 cell, WBC 50-100 cell, Leukocytes 3+ในปัสสาวะ U/C : Escherichia coli แพทย์วินิจฉัยว่าเป็นภาวะติดเชื้อในกระแสโลหิตร่วมกับภาวะช็อก (Septic shock) มีการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะเป็นตำแหน่งต้นเหตุ ผู้ป่วยได้รับ การรักษาด้วยการให้ยาปฏิชีวนะ (Ceftriazone) ยากระตุ้นความดันโลหิต (Norepinephrine) การให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ รวมถึงการพยาบาลเพื่อเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนจากยาที่มีความเสี่ยงสูง มีทั้งการพยาบาลในระยะแรกรับ การพยาบาลในระยะดูแลต่อเนื่องและการพยาบาลระยะจำหน่าย รวมระยะเวลานอนโรงพยาบาล 3 วัน แพทย์จำหน่ายกลับบ้านและให้กลับไปฉีดยา ATB ต่อจนครบ 7 วัน ที่รพ.สต.ใกล้บ้าน F/U 2 สัปดาห์ เพื่อติดตามอาการ
สรุปและข้อเสนอแนะ: ผู้ป่วยได้รับการประเมิน/เฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดโดยใช้กระบวนการพยาบาล และปฏิบัติการพยาบาลที่ให้ร่วมกับแผนการรักษาของแพทย์สามารถช่วยเหลือผู้ป่วยให้ปลอดภัยจากภาวะช็อก ซึ่งเป็นไปตาม Surviving sepsis campaign 2021 แต่ไม่ครบทุกข้อเนื่องจากมีข้อจำกัดของทางโรงพยาบาล ไม่สามารถตรวจ blood lactate ได้ ดังนั้นควรมีการนำข้อมูลเสนอต่อทีมนำทางคลินิก (Patient Care Team) ในการนำเข้าการตรวจ blood lactate เพื่อให้ผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิตได้รับการตรวจ blood lactate ทุกรายและมีการนำ qSOFA score มาใช้ร่วมกับ MEW score ในการค้นหาผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิต รวมทั้งพยาบาลต้องปฏิบัติตาม sepsis guideline ตระหนักถึงความสำคัญของการ monitor อย่างต่อเนื่อง เพื่อที่จะได้รายงานแพทย์ในเวลาที่เหมาะสมเพื่อช่วยชะลอการล้มเหลวของอวัยวะสำคัญและช่วยให้ผู้ป่วยรอดชีวิตได้
เอกสารอ้างอิง
กัญญ์ณพัชญ์ สีทอง, พยอม ถิ่นอ่วน, กรรวี ฟูเต็มวงค์, นันท์นลิน นาคกุล, พิริพัฒน์ เตชะกันทา. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่ออาการทางคลินิกทรุดลงในผู้ป่วยภาวะผิดเหตุติดเชื้อหลังเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลภายใน 72 ชั่วโมง. วารสารกองการพยาบาล. 2023;50(2):16-29.
จันจิรา กุยแก้ว. การพยาบาลผู้ป่วยปอดอักเสบที่มีการติดเชื้อในกระแสเลือด: กรณีศึกษา. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2022;7(2):22-29.
ชวนพิศ วงศ์สามัญ , กล้าเผชิญ โชคบำรุง. การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการพยาบาล. พิมพ์ครั้งที่ 2. ขอนแก่น: ขอนแก่นการพิมพ์; 2545.
ณัฐธยาน์ บุญมาก. การพยาบาลฉุกเฉินในภาวะช็อกจากการติดเชื้อ. J Med Health Sci. 2019;26(1):66-73.
ทัศนีย์ ภูนาฤทธิ์.การพยาบาลผู้ป่วยปอดอักเสบที่มีภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด: กรณีศึกษา 2 ราย. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2023;8(3):124-133.
นนทรัตน์ จำเริญวงษ์ ,สุพรรณิการ์ ปิยะรักษ์ ,ชยธิดา ไชยวงษ์. การประเมินและการพยาบาลผู้ป่วยที่มีภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2563;7:319-29.
เพลินตา ศิริปการ, สุจิตรา ลิ้มอำนวยลาภ, กาญจนา สิมะจารึก, ชวนพิศ ทำนอง. การปฏิบัติการพยาบาลผู้ป่วยผู้ใหญ่วิกฤต. พิมพ์ครั้งที่ 4. ขอนแก่น: โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา; 2551. หน้า 1-38.
มหาวิทยาลัยมหิดล. โรงพยาบาลศิริราช. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล. คู่มือแนวทางการรักษาผู้ป่วยผู้ใหญ่ที่มีภาวะ severe sepsis/septic shock [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 15 ม.ค.2568].เข้าถึงได้จาก: https://www2.si.mahidol.ac.th/km/knowledgeassets/sirirajknowledge/ sepsis/3545
วารุณี มีเจริญ. แนวทางการวางแผนการพยาบาลผู้ป่วยทางอายุรกรรมเล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 2. สระบุรี: โรงพิมพ์ปากเพียวการช่าง 2; 2548.
วิพร เสนารักษ์. การวินิจฉัยการพยาบาล. พิมพ์ครั้งที่ 11. ขอนแก่น: ขอนแก่นการพิมพ์; 2551.
วิจิตรา กุสุมภ์. การพยาบาลผู้ป่วยวิกฤต: แบบองค์รวม. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: สหประชาพาณิชย์; 2560. หน้า 37-64.
สุจิตรา ลิ้มอำนวยลาภ, ชวนพิศ ทำนอง. การพยาบาลผู้ป่วยที่มีภาวะเจ็บป่วยวิกฤต. พิมพ์ครั้งที่ 4. ขอนแก่น: โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา; 2551.
สุทธิชัย แก้วหาวงค์ ,ดลวิวัฒน์ แสนโสม. ผลของการใช้โปรแกรมการพยาบาลระยะ 1 ชั่วโมงแรกต่อผลลัพธ์ที่คัดสรรในผู้ป่วยกลุ่มอาการติดเชื้อในกระแสเลือดที่แผนกฉุกเฉิน. Journal of Nursing and Health Care. 2020;38(1):1.
สุมาลี รูปเหรียญ. การพัฒนาแนวทางการพยาบาลผู้ป่วย Septic shock งานผู้ป่วยในโรงพยาบาลดงหลวงจังหวัดมุกดาหารปี 2566. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา. 2566;8(4):182-189.
แสงสม เพิ่มพูน. การพยาบาลผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสโลหิตที่มีภาวะช็อก (Septic shock). ใน: การประชุมวิชาการระดับชาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม ครั้งที่ 12; 9-10 ก.ค. 2563.
อนุกูล เปล่งปลั่ง. การพยาบาลผู้ป่วยภาวะช็อกจากการติดเชื้อในกระแสเลือด: กรณีศึกษา 2 ราย. วารสารโรงพยาบาลระยอง. 2565;21:39.
กระทรวงสาธารณสุข. ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการข้อมูลสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 15 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th
Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, Antonelli M, Coopersmith CM, French C, et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021. Crit Care Med. 2021;49(11)
Ho KM, Lan NS. Combining quick Sequential Organ Failure Assessment with plasma lactate concentration is comparable to standard Sequential Organ failure Assessment score in predicting mortality of patients with and without suspected infection. Journal of Critical Care. 2017;38:1-5.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม และบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง
