ประสิทธิผลการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในคลินิกโรคเบาหวานเปรียบเทียบระหว่างโรงพยาบาลขอนแก่น 2 และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตูม
คำสำคัญ:
โรคเบาหวานชนิดที่ 2 , หน่วยบริการปฐมภูมิ , Type 2 Diabetes, Primary Care Unitบทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: โรคเบาหวานเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่สำคัญและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตในอันดับต้น ๆ ของโลก ในปี2560 ประชากรโลกป่วยเป็น โรคเบาหวานถึง 425 ล้านคน1 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นประมาณ 783 ล้านคน2 ส่งผลให้เกิดความแออัดในโรงพยาบาลภาครัฐโดยกระทรวงสาธารณสุขจึงมีนโยบายพัฒนาหน่วยบริการปฐมภูมิ ให้มีบทบาทในการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคเบาหวาน4 ผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะศึกษาประสิทธิผลของการควบคุมระดับน้ำตาลและภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในคลินิกโรคเรื้อรังเปรียบเทียบกันระหว่างโรงพยาบาลขอนแก่น 2 และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ที่ตรวจรักษาโดยแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวร่วมกับพยาบาลวิชาชีพ เพื่อเป็นการพัฒนาระบบบริการการดูแลผู้ป่วย ในหน่วยบริการปฐมภูมิ ให้เกิดประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาประสิทธิผลการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในคลินิกโรคเบาหวาน
เปรียบเทียบกันระหว่างโรงพยาบาลขอนแก่น 2 และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตูมในเวลา 1 ปี
รูปแบบการวิจัย: เป็นการศึกษาในรูปแบบ Retrospective cohort study
วัสดุและวิธีการวิจัย: การวิจัยนี้เก็บรวบรวมข้อมูลย้อนหลังจากเวชระเบียนผู้ป่วยจากฐานข้อมูล Ihospital@KKH และ Java Health Center Information System (JHCIS) ตั้งแต่เดือน ตุลาคม พ.ศ. 2565 – ธันวาคม พ.ศ. 2566 โดยเป็นกลุ่มที่ตรวจรักษาที่โรงพยาบาลขอนแก่น 2 จำนวน 75 คน และกลุ่มที่ตรวจรักษา ที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตูม จำนวน 66 คน ประมวลผลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาเป็นค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่ามัธยฐาน และสถิติเชิงวิเคราะห์เปรียบเทียบความแตกต่างเชิงสถิติด้วย Chi-square test Independence t-test และ Mantel-Haenszel test
ผลการวิจัย: ผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาล (FBS) (p=0.502) ระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) (p=0.966) ค่าการทำงานของไต (eGFR) (p=0.48) ค่าดัชนีมวลกาย (BMI) (p=0.678) และค่าระดับไขมัน LDL (p=0.481) ของทั้งสองกลุ่มการศึกษาไม่แตกต่างกัน ในด้านการเกิดภาวะแทรกซ้อน พบว่า ผู้ป่วยที่รับการรักษา ที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตูมเกิดภาวะแทรกซ้อนทางตามากกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)
และผลลัพธ์ภาวะแทรกซ้อนทางเท้า พบว่า ผู้ป่วยที่รับการรักษาที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตูม เกิดภาวะแทรกซ้อนทางเท้ามากกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และภาวะแทรกซ้อนทางไต พบว่า ทั้งสองกลุ่มการศึกษาไม่แตกต่างกัน
สรุปและข้อเสนอแนะ: การเปลี่ยนแปลงค่าเฉลี่ยระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c), FBS, eGFR, BMI และระดับไขมัน LDL ระหว่างทั้งสองกลุ่มศึกษาไม่แตกต่างกัน อย่างไรก็ตาม พบว่า ผลตรวจภาวะแทรกซ้อนทางตาและเท้าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยกลุ่มที่รับบริการที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตูมมีภาวะแทรกซ้อนทางตาและทางเท้ามากกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ซึ่งสามารถพัฒนาระบบคัดกรองภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยโรคเบาหวานที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตั้งแต่แรกเริ่มวินิจฉัยในหน่วยบริการปฐมภูมิเพื่อจะได้ป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้
เอกสารอ้างอิง
International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas - 8th Edition. 2017.
Sun H, Saeedi P, Karuranga S, Pinkepank M, Ogurtsova K, Duncan BB. IDF diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract [Internet]. 2022.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. แผนยุทธศาสตร์สุขภาพจังหวัดขอนแก่น ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 – 2570). ขอนแก่น: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น; 2566. สืบค้นเมื่อ 22 มกราคม 2567 จาก: https://www.kkpho.go.th/planyut/แผนยุทธศาสตร์สุขภาพจังหวัดขอนแก่น2566.pdf
สุพัตรา ศรีวณิชชากร. การพัฒนาเพื่อลดความแออัดในโรงพยาบาล. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข. 2550;1(3-4):216-23.
โสภณ เมฆธน และคณะ. แนวทางการดำเนินงานคลินิกหมอครอบครัวสำหรับหน่วยบริการ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
วินัย ปะสิ่งชอบ. การรักษาผู้ป่วยเบาหวานเครือข่ายบริการสุขภาพโรงพยาบาลมาบตพุด จังหวัดระยอง. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2558;22(1):21-33.
ศาสตรา เข็มบุปผา. ผลการจัดบริการผู้ป่วยเบาหวานเครือข่ายบริการสุขภาพหนองหงส์ จังหวัดบุรีรัมย์ ปี 2559. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีษะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2560;32(2):101-16.
อารีย์ นิสภนันต์. การศึกษาเปรียบเทียบผลการรักษาผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ระหว่างคลินิกโรคเรื้อรังโรงพยาบาลสตึกและเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิอำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีษะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2561;33(2):179-194.
Yamanae T. Statistics: an Introductory Analysis. 2nd ed. New York: Harper and ROW; 1967.
Starfield B. Is Patient-Centered Care the Same As Person-Focused Care? Perm J.2011;15(2):63-9.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม และบุคลากรท่านอื่นๆในสำนักงานฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง
