ประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการใช้ยาขับเหล็กระหว่าง Deferiprone เปรียบเทียบกับ Deferasirox ในผู้ป่วยโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียชนิดพึ่งพาเลือดที่มีภาวะเหล็กเกินในโรงพยาบาลราชบุรี

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: ผู้ป่วยโรคธาลัสซีเมียชนิดพึ่งพาโลหิตนั้น พบว่ามักเกิดภาวะแทรกซ้อนเหล็กเกินจากการได้รับเลือดเป็นประจำ ยาขับเหล็กจึงเข้ามามีบทบาทในการป้องกันการเกิดภาวะเหล็กเกิน ซึ่งปัจจุบันมีที่ใช้ในประเทศไทยด้วยกัน 3 ชนิด ได้แก่ ยาฉีด 1 ชนิด คือ deferoxamine, ยารับประทาน 2 ชนิด ได้แก่ deferiprone และ deferasirox อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาต่าง ๆ ที่ผ่านมา พบว่า มีการศึกษาเปรียบเทียบระหว่างการใช้ยา deferiprone และ deferasirox ในผู้ป่วยโรคธาลัสซีเมียชนิดพึ่งพา แต่เป็นการศึกษาที่จัดทำขึ้นในผู้ป่วยเด็ก อีกทั้งผลของการศึกษาในแต่ละการศึกษานั้น ให้ผลที่ไม่ตรงกัน จึงเป็นที่มาของการศึกษานี้ เพื่อประโยชน์ในการเลือกใช้ยาในผู้ป่วยโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียชนิดพึ่งพาเลือด

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาย้อนหลังจากเหตุไปหาผล (retrospective cohort study) รวบรวมผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในแผนกอายุรกรรมผู้ป่วยนอกที่ได้รับวินิจฉัยโรคโลหิตจางธาลัสซีเมียชนิดพึ่งพาเลือดที่มีภาวะเหล็กเกิน ตั้งแต่ วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2558–31 ธันวาคม พ.ศ. 2562 โดยใช้จำนวนผู้ป่วยโรคธาลัสซีเมียชนิดพึ่งพาทั้งหมด 70 คน แบ่งเป็นผู้ป่วยที่ได้รับยา deferiprone จำนวน 36 คน และผู้ป่วยที่ได้รับยา deferasirox จำนวน 34 คน มีการเก็บข้อมูลพื้นฐาน; ระดับ serum ferritin เริ่มต้น; ระดับการลดลงของ serum ferritin ตั้งแต่แรกจนถึง 3 เดือน, 6 เดือน, 1 ปี, และ 2 ปี, ผลข้างเคียงจากยา; สาเหตุการตาย; และการติดตามการรักษา ในกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับยาขับเหล็กต่างชนิดกัน แล้วนำมาเปรียบเทียบประสิทธิภาพของยาขับเหล็กแต่ละชนิด

ผลการศึกษา: จากข้อมูลพื้นฐานพบว่าไม่มีความแตกต่างกันอย่างที่นัยสำคัญทางสถิติระหว่างชนิดของกลุ่มยาขับเหล็กที่ผู้ป่วยได้รับ ยกเว้นระดับ serum ferritin เริ่มต้นและค่าการทำงานของตับ ผู้ป่วยที่ได้รับยา deferasirox สามารถลดระดับ serum ferritin ที่ 1 ปี และ 2 ปี ได้มากกว่า เมื่อเทียบกับผู้ป่วยที่ได้รับยา deferiprone เดี่ยว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อีกทั้งในผู้ป่วยที่ได้รับยา deferasirox ร่วมกับ deferoxamine ยังสามารถเพิ่มการลดลงของ serum ferritin ที่ 1 ปี และ 2 ปี ได้มากกว่าการได้รับยา deferasirox เดี่ยวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติอีกด้วย อย่างไรก็ตาม ที่ระดับการลดลงของ serum ferritin ที่เดือนที่ 3 และเดือนที่ 6 ในผู้ป่วยที่ได้รับยา deferasirox หรือ deferasirox ร่วมกับ deferoxamine หรือ deferiprone เปรียบเทียบกับผู้ป่วยที่ได้รับยา deferiprone เดี่ยว ไม่พบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลข้างเคียงจากการใช้ยา พบว่าในกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับยา deferiprone เดี่ยว มีอาการทางระบบทางเดินอาหาร หลังได้รับยาไปแล้ว 3 เดือน และ 1 ปี จำนวนอย่างละ 1 คน จากทั้งหมด 33 คน ในแง่ของสาเหตุการตายและการติดตามการรักษานั้น พบว่าไม่มีผู้ป่วยเสียชีวิตจากการได้รับยา deferasirox หรือ deferiprone

สรุป: ผู้ป่วยโรคธาลัสซีเมียชนิดพึ่งพาเลือดและมีภาวะเหล็กเกิน ที่ได้รับยาขับเหล็กชนิด deferasirox ไม่ว่าชนิดเดี่ยวหรือคู่ สามารถลดระดับ serum ferritin 1 ปี และ 2 ปี ได้มากกว่า deferiprone ชนิดเดี่ยว อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยที่ระดับ serum ferritin ที่ 3 และ 6 เดือน ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ