ลักษณะทางคลินิกและผลลัพธ์ของภาวะเลือดออกทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลันในผู้ป่วยสูงอายุ: การศึกษาแบบศูนย์เดียวจากโรงพยาบาลสมุทรสาคร
คำสำคัญ:
ภาวะเลือดออกทางเดินอาหารส่วนต้น, ดัชนีมวลกาย, แผลในกระเพาะอาหารบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกของการเกิดเลือดออกทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลันในผู้สูงอายุ ผลของอายุต่อลักษณะทางคลินิก และผลของการส่องกล้อง อีกทั้งค้นหาปัจจัยเสี่ยงที่มีความแตกต่างกันระหว่างกลุ่มที่อายุ 60 ปีขึ้นไป เมื่อเทียบกับกลุ่มที่มีอายุน้อยกว่า
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงสังเกตทางคลินิก โดยเก็บข้อมูลจากการซักประวัติและแบบบันทึกข้อมูลผู้ป่วยภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลัน ที่มานอนรักษาที่หอผู้ป่วยอายุรกรรม โรงพยาบาลสมุทรสาคร ร่วมกับผลรายงานการตรวจส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น ตั้งแต่ พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ถึง มีนาคม พ.ศ. 2568
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นเฉียบพลัน ทั้งหมด จำนวน 236 ราย พบเป็นกลุ่มผู้สูงอายุ จำนวน 112 ราย มีอายุเฉลี่ย 71 ± 8.1 ปี เป็นเพศชาย 76 ราย (ร้อยละ 67.6) BMI เฉลี่ย 24.2 ± 5.3 กิโลกรัม/เมตร2 เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่อายุน้อยกว่า 60 ปี พบอาการที่มาโรงพยาบาล คือ อาเจียนเป็นเลือด (ร้อยละ 21.4 vs 42.9; p = .001) ตามลำดับ และมีอาการอาเจียนเป็นสีดำ (ร้อยละ 39.2 vs 24.3; p = .013) ส่วนอาการแสดงที่พบมากที่สุด คือ ชีพจรมากกว่า 100 ครั้งต่อนาที (ร้อยละ 30.3 vs 45.4; p = .020) พบมีโรคความดันโลหิตสูง (ร้อยละ 72.1 vs 21.9; p < .001) ร่วมด้วยมากที่สุด รองลงมา คือ มีโรคไขมันในเลือดสูง (ร้อยละ 43.6 vs 10.5; p < .001) มีโรคเบาหวาน (ร้อยละ 40.9 vs 17; p < .001) นอกจากนี้ มีประวัติการสูบบุหรี่ (ร้อยละ 28.5 vs 54.3; p < .001) มีประวัติดื่มแอลกอฮอล์ (ร้อยละ 36.5 vs 68; p < .001) มีประวัติได้รับยากลุ่มแอสไพริน (ร้อยละ 24 vs 1.6; p < .001) และมีประวัติได้รับยา warfarin (ร้อยละ 5.3 vs 0; p = .009) ผลส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้นพบเป็น กระเพาะอาหารอักเสบมากที่สุด (ร้อยละ 91.7 vs 85.9; p = .119) แผลในกระเพาะอาหาร (ร้อยละ 49 vs 34.8; p = .025) หลอดเลือดโป่งพองในหลอดอาหาร (ร้อยละ 6.2 vs 22.7; p < .001) เมื่อติดตามผลของการรักษา UGIB พบว่า มีการเกิดเลือดออกซ้ำใน 7 วัน (ร้อยละ 3.6 vs 1.6; p = .341) และการเสียชีวิตใน 30 วัน (ร้อยละ 6.2 vs 0.8; p = .021)
สรุป: ในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวร่วมด้วยและมีประวัติการใช้ยาต่าง ๆ มีผลโดยตรงต่อโอกาสการเกิดภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้นได้ ซึ่งอาจเป็นสาเหตุที่สำคัญของอัตราการเสียชีวิตที่เพิ่มมากกว่าในกลุ่มที่อายุน้อย แต่หากได้รับการรักษาด้วยการส่องกล้องและควบคุมปัจจัยอื่น ๆ ได้ดี น่าจะมีผลต่อการรักษาที่ดีขึ้นได้
เอกสารอ้างอิง
Laine L, Yang H, Chang SC, Datto C. Trends for incidence of hospitalization and death due to GI complications in the United States from 2001 to 2009. Am J Gastroenterol. 2012;107(8):1190–5. doi: 10.1038/ajg.2012.168
Ramaekers R, Mukarram M, Smith CA, Thiruganasambandamoothy V. The predictive value of pre-endoscopic risk scores to predict adverse outcomes in emergency department patients with upper gastrointestinal bleeding: a systematic review. Acad Emerg Med. 2016;23(11):1218–27. doi: 10.1111/acem.13101.
Sostres C, Lanas A. Epidemiology and demographics of upper gastrointestinal bleeding: prevalence, incidence, and mortality. Gastrointest Endosc Clin N Am. 2011; 21(4):567–81. doi: 10.1016/j.giec.2011.07.004
Hallas J, Dall M, Andries A, Andersen BS, Aalykke C, Hansen JM, et al. Use of single and combined antithrombotic therapy and risk of serious upper gastrointestinal bleeding: population based case-control study. BMJ. 2006;333(7571):726. doi: 10.1136/bmj.38947.697558.AE
Pioppo L, Bhurwal A, Reja D, Tawadros A, Mutneja H, Goel A, et al. Incidence of non-variceal upper gastrointestinal bleeding worsens outcomes with acute coronary syndrome: result of a national cohort. Dig Dis Sci. 2021;66(4):999–1008. doi: 10.1007/s10620-020-06266-7
Saydam ŞS, Molnar M, Vora P. The global epidemiology of upper and lower gastrointestinal bleeding in general population: a systematic review. World J Gastrointest Surg. 2023;15(4):723–39. doi: 10.4240/wjgs.v15.i4.723
Lenti MV, Pasina L, Cococcia S, Cortesi L, Miceli E, Caccia Dominoni C, et al. Mortality rate and risk factors for gastrointestinal bleeding in elderly patients. Eur J Intern Med. 2019;61:54–61. doi: 10.1016/j.ejim.2018.11.003
Hreinsson JP, Kalaitzakis E, Gudmundsson S, Björnsson ES. Upper gastrointestinal bleeding: incidence, etiology and outcomes in a population-based setting. Scand J Gastroenterol. 2013;48(4):439–47. doi:10.3109/00365521.2012.763174
Hearnshaw SA, Logan RF, Lowe D, Travis SP, Murphy MF, Palmer KR. Acute upper gastrointestinal bleeding in the UK: patient characteristics, diagnoses and outcomes in the 2007 UK audit. Gut. 2011; 60(10):1327–35. doi: 10.1136/gut.2010.228437
Farrell JJ, Friedman LS. Gastrointestinal bleeding in the elderly. Gastroenterol Clin North Am. 2001;30(2):377–407, viii. doi: 10.1016/s0889-8553(05)70187-4
Targownik LE, Nabalamba A. Trends in management and outcomes of acute nonvariceal upper gastrointestinal bleeding: 1993–2003. Clin Gastroenterol Hepatol. 2006;4:1459–66. doi: 10.1016/j.cgh.2006.08.018
Thongbai T, Thanapirom K, Ridtitid W, Rernimitr R, Thungsuk R, Noophun P, et al. Factors predicting mortality of elderly patients with acute upper gastrointestinal bleeding. Asian Biomedicine. 2016;10(2):115–22. doi:10.5372/1905-7415.1002.471
Pongprasobchai S, Nimitvilai S, Chasawat J, Manatsathit S. Upper gastrointestinal bleeding etiology score for predicting variceal and non-variceal bleeding. World J Gastroenterol. 2009;15(9):1099–104. doi: 10.3748/wjg.15.1099
Charatcharoenwitthaya P, Pausawasdi N, Laosanguaneak N, Bubthamala J, Tanwandee T, Leelakusolvong S. Characteristics and outcomes of acute upper gastrointestinal bleeding after therapeutic endoscopy in the elderly. World J Gastroenterol. 2011;17(32):3724–32. doi:10.3748/wjg.v17.i32.3724
Mannucci PM, Nobili A, Pasina L, REPOSI Collaborators. Polypharmacy in older people: lessons from 10 years of experience with the REPOSI register. Intern Emerg Med. 2018;13(8):1191–200. doi:10.1007/s11739-018-1941-8
Lingenfelser T, Ell C. Gastrointestinal bleeding in the elderly. Best Pract Res Clin Gastroenterol. 2001;15(6):963–82. doi: 10.1053/bega.2001.0252
Boustany A, Alali AA, Almadi M, Martel M, Barkun AN. Pre-endoscopic scores predicting low-risk patients with upper gastrointestinal bleeding: a systematic review and meta-analysis. J Clin Med. 2023;12(16):5194. doi:10.3390/jcm12165194
Bryant RV, Kuo P, Williamson K, Yam C, Schoeman MN, Holloway RH, et al. Performance of the Glasgow-Blatchford score in predicting clinical outcomes and intervention in hospitalized patients with upper GI bleeding. Gastrointest Endosc. 2013;78(4):576–83. doi: 10.1016/j.gie.2013.05.003.
Johnston MR, Murray IA, Schultz M, McLeod P, O’Donnell N, Norton H, et al. Does preendoscopy Rockall score safely identify low risk patients following upper gastrointestinal haemorrhage? Gastroenterol. Res Pract. 2015;2015:410702. doi: 10.1155/2015/410702.
Custódio Lima J, Garcia Montes C, Kibune Nagasako C, Soares Ruppert Reis GF, Meirelles Dos Santos JO, Guerrazzi F, et al. Performance of the Rockall scoring system in predicting the need for intervention and outcomes in patients with nonvariceal upper gastrointestinal bleeding in a Brazilian setting: a prospective study. Digestion. 2013;88(4):252–7. doi: 10.1159/000356313.
Tham TC, James C, Kelly M. Predicting outcome of acute non-variceal upper gastrointestinal haemorrhage without endoscopy using the clinical Rockall score. Postgrad Med J. 2006;82(973):757–9. doi: 10.1136/pmj.2006.048462.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียนบทความ แต่หากผลงานของท่านได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ลงวารสารแพทย์เขต 4-5 จะคงไว้ซึ่งสิทธิ์ในการตีพิมพ์ครั้งแรกด้วยเหตุที่บทความจะปรากฎในวารสารที่เข้าถึงได้ จึงอนุญาตให้นำบทความในวารสารไปใช้ประโยชน์ได้ในเชิงวิชาการโดยจำเป็นต้องมีการอ้างอิงถึงชื่อวารสารอย่างถูกต้อง แต่ไม่อนุญาตให้นำไปใช้ในเชิงพาณิชย์
