ผลลัพธ์ระยะสั้นของการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมพร้อมกันทั้งสองข้างในโรงพยาบาลนครปฐม: เปรียบเทียบในแง่การใช้ระบบนำร่องและรูปแบบข้อเทียม

อัครพร สิทธิธีรรัตน์; วสุ เตชะไพฑูรย์; ปพน หิรัญญโชค

ผู้แต่ง

อัครพร สิทธิธีรรัตน์ โรงพยาบาลนครปฐม
วสุ เตชะไพฑูรย์ รพ.นครปฐม
ปพน หิรัญญโชค รพ.นครปฐม

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งสองข้างพร้อมกัน (simultaneous bilateral total knee arthroplasty: SBTKA) มีข้อได้เปรียบเมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบแบ่งผ่าทีละข้าง อย่างไรก็ตาม เทคนิคการผ่าตัดและการเลือกชนิดของข้อเทียมที่เหมาะสมยังคงเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอยู่ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิกระหว่างการผ่าตัด SBTKA โดยใช้ระบบนำร่อง (navigation-assisted) กับเทคนิคแบบดั้งเดิม รวมถึงประเมินผลการใช้งานของข้อเทียมชนิด cruciate-retaining และ posterior-stabilized

วิธีการศึกษา: ทำการศึกษาย้อนหลังในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด SBTKA ต่อเนื่องจำนวน 133 ราย (266 ข้อเข่า) ที่โรงพยาบาลนครปฐม ระหว่างเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2563 ถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2568 ผู้ป่วยถูกแบ่งออกเป็นกลุ่มที่ใช้ระบบนำร่อง (NAV-SBTKA; n = 23) และกลุ่มเทคนิคดั้งเดิม (CON-SBTKA; n = 110) การเปรียบเทียบชนิดข้อเทียมทำในกลุ่มเทคนิคดั้งเดิม โดยแบ่งเป็นชนิดไม่ตัดเอ็นไขว้หลัง (cruciate-retaining: CR; n = 40) และตัดเอ็นไขว้หลัง (posterior-stabilized: PS; n = 70) ตัวชี้วัดผลลัพธ์หลักประกอบด้วยพารามิเตอร์ระหว่างการผ่าตัด การเสียเลือด ความต้องการถ่ายเลือด และคะแนน Knee Society Score ที่การติดตามผล 3 เดือนหลังผ่าตัด

ผลการศึกษา: ลักษณะประชากรพื้นฐานของผู้ป่วยในแต่ละกลุ่มไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ กลุ่มที่ใช้ระบบนำร่อง มีระยะเวลาผ่าตัดยาวนานกว่ากลุ่มเทคนิคดั้งเดิม อย่างมีนัยสำคัญ (217.17 เทียบกับ 131.59 นาที; p < .001) และมีระดับฮีโมโกลบินลดลงมากกว่า (2.50 เทียบกับ 1.93 กรัม/เดซิลิตร; p = .03) อย่างไรก็ตาม ทั้งสองเทคนิคให้ผลลัพธ์ด้านการทำงานของข้อเข่าหลังผ่าตัดและความปลอดภัยใกล้เคียงกัน ข้อเทียมชนิด PS มีระยะเวลาผ่าตัดยาวนานกว่า มีการเสียเลือดมากกว่า และมีอัตราการถ่ายเลือดสูงกว่าข้อเทียมชนิด CR (ร้อยละ 22.9 เทียบกับ ร้อยละ 5.0; p = .015) ภาวะโลหิตจางก่อนผ่าตัด (Hb <12 กรัม/เดซิลิตร) มีความสัมพันธ์อย่างมากกับความเสี่ยงในการถ่ายเลือดที่เพิ่มขึ้น

สรุป: ทั้งการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งสองข้างพร้อมกัน แบบใช้ระบบนำร่องและแบบดั้งเดิมให้ผลลัพธ์ทางคลินิกที่ดีเยี่ยมและมีความปลอดภัยใกล้เคียงกัน แม้ว่าข้อเทียมชนิด PS จะสัมพันธ์กับการเสียเลือดระหว่างผ่าตัดที่มากกว่า แต่ผลลัพธ์ด้านการทำงานไม่แตกต่างจากข้อเทียมชนิด CR การแก้ไขภาวะโลหิตจางก่อนผ่าตัดเป็นแนวทางที่สำคัญในการลดความจำเป็นในการถ่ายเลือด โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ใช้ข้อเทียมชนิด PS

เอกสารอ้างอิง

Hong M, Loeb J, Yang M, Bailey J. Postoperative outcomes of a digital rehabilitation program after total knee arthroplasty: Retrospective, observational feasibility study. JMIR Form Res. 2022;6(9):e40703. doi: 10.2196/40703.

Chaudhari Y, Thombare K. Perioperative outcomes of simultaneous bilateral total knee arthroplasty in elderly Indian patients: A retrospective study. J Orthop Case Rep. 2025;15(7):288–94. doi: 10.13107/jocr.2025.v15.i07.5852.

Liu L, Liu H, Zhang H, Song J, Zhang L. Bilateral total knee arthroplasty: Simultaneous or staged? A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2019;98(22):e15931. doi: 10.1097/MD.0000000000015931.

Insall JN, Dorr LD, Scott RD, Scott WN. Rationale of the knee society clinical rating system. Clin Orthop Relat Res. 1989;(248):13–4.

Bauwens K, Matthes G, Wich M, Gebhard F, Hanson B, Ekkernkamp A, et al. Navigated total knee replacement. A meta-analysis. J Bone Joint Surg Am. 2007;89(2):261–9. doi: 10.2106/JBJS.F.00601.

Cheng T, Zhao S, Peng X, Zhang X. Does computer-assisted surgery improve postoperative leg alignment and implant positioning following total knee arthroplasty? A meta-analysis of randomized controlled trials. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2012;20(7):1307–22. doi: 10.1007/s00167-011-1588-8.

Han SB, Kim HJ, Kim TK, In Y, Oh KJ, Koh IJ, et al. Computer navigation is effective in reducing blood loss but has no effect on transfusion requirement following primary total knee arthroplasty: a meta-analysis. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2016;24(11):3474–81. doi: 10.1007/s00167-016-4053-x.

Zampogna B, Campi S, Torre G, Villari E, Moncada F, Perrino A, et al. Outcomes of computer-assisted total knee arthroplasty compared to conventional TKA: A bicentric controlled retrospective clinical study. J Clin Med. 2021;10(15):3352. doi: 10.3390/jcm10153352.

Kim YH, Park JW, Kim JS. Computer-navigated versus conventional total knee arthroplasty: a prospective randomized trial. J Bone Joint Surg Am. 2012;94(22):2017–24. doi: 10.2106/JBJS.L.00142.

Lombardi AV Jr, Berend KR, Adams JB. Why knee replacements fail in 2013: patient, surgeon, or implant? Bone Joint J. 2014;96-B(11 Suppl A):101–4. doi: 10.1302/0301-620X.96B11.34350.

Ding H, Han D, Ma N, Gao C, Yao J, Ouyang G. Comparison of early clinical outcomes between CR and PS prostheses in total knee arthroplasty for rheumatoid arthritis patients - a retrospective cross-sectional study. Front Surg. 2025;12:1522588. doi: 10.3389/fsurg.2025.1522588.

Mähringer-Kunz A, Efe T, Fuchs-Winkelmann S, et al. Bleeding in TKA: posterior stabilized vs. cruciate retaining. Arch Orthop Trauma Surg. 2015;135(6):867–70. doi: 10.1007/s00402-015-2209-7.

Lozano-Calderón SA, Shen J, Doumato DF, Greene DA, Zelicof SB. Cruciate-retaining vs posterior-substituting inserts in total knee arthroplasty: functional outcome comparison. J Arthroplasty. 2013;28(2):234–42.e1. doi: 10.1016/j.arth.2012.05.010.

Sirimahachai C, Haruthaiborrorux P, Naratrikun K. Functional outcomes of cruciate-retaining and posterior-stabilized total knee arthroplasty: A randomized trial using the two-minute walk and timed up and go tests. JSAO. 2026;50(1):72–7. doi: 10.56929/jseaortho-2025-0270.