การศึกษาค่าดัชนี FIB-4 (Fibrosis-4) ในผู้ป่วยโรคมะเร็งตับ (Hepatocellular carcinoma) ในโรงพยาบาลราชบุรี
คำสำคัญ:
ดัชนี FIB-4บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาดัชนี FIB-4 (Fibrosis-4) ในการประเมินผู้ป่วยโรคมะเร็งตับ (hepatocellular carcinoma: HCC) ในบริบทของโรงพยาบาลระดับจังหวัด เพื่อปรับใช้ในโรงพยาบาลที่มีทรัพยากรจำกัด
วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนาย้อนหลังในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งตับ จำนวน 67 ราย ณ โรงพยาบาลราชบุรี ระหว่าง พ.ศ. 2564–2568 โดยวิเคราะห์ดัชนี FIB-4 กับปัจจัยทางคลินิก ได้แก่ AFP, Child-Pugh score, MELD score, และระยะโรคตามเกณฑ์ BCLC
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยมีภาวะตับแข็ง ร้อยละ 70.1 พบว่าดัชนี FIB-4 มีความสัมพันธ์กับอายุ, ระดับเกล็ดเลือด, Child-Pugh และ MELD score, และระยะของโรคมะเร็งตับอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตามพบผู้ป่วยมะเร็งตับที่มีค่าดัชนี FIB-4 <1.45 ถึง 11 ราย หรือร้อยละ 16.4 ซึ่งในกลุ่มนี้ ร้อยละ 27.3 ตรวจพบมะเร็งในระยะลุกลาม และมีระดับ AFP สูงแบบก้าวกระโดด การวิเคราะห์ปัจจัยรบกวนพบว่า อายุที่มากกว่า 65 ปี เป็นปัจจัยหลักที่ส่งผลให้ดัชนี FIB-4 ค่าสูงเกินจริงอย่างมีนัยสำคัญ
สรุป: ดัชนี FIB-4 <1.45 ไม่สามารถคัดออกมะเร็งระยะลุกลามได้เสมอไป การนำ FIB-4 ไปใช้ทางปฏิบัติควรพิจารณาความเสี่ยงรายบุคคลร่วมกับระดับ AFP และการวินิจฉัยทางรังสีวิทยาในการคัดกรองมะเร็งตับต่อไป นอกจากนี้บุคคลอายุมากกว่า 65 ปี มีแนวโน้มที่จะมีค่าดัชนี FIB-4 สูงขึ้น ต้องพิจารณาค่าดัชนีอย่างระมัดระวังยิ่งขึ้น
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. GLOBOCAN 2020: Liver Cancer Fact Sheet. Geneva: WHO Global Cancer Observatory; 2020.
Sterling RK, Lissen E, Clumeck N, Sola R, Correa MC, Montaner J, et al. Development of a simple noninvasive index to predict significant fibrosis in patients with HIV/HCV coinfection. Hepatology. 2006;43(6):1317–25. doi: 10.1002/hep.21178.
Rinella ME, Neuschwander-Tetri BA, Siddiqui MS, Abdelmalek MF, Caldwell S, Barb D, et al. AASLD practice guidance on the clinical assessment and management of nonalcoholic fatty live disease. Hepatology. 2023;77(5):1797–835. doi: 10.1097/HEP.0000000000000323
European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines: Management of hepatocellular carcinoma. J Hepatol. 2022;76(1):229–64.
The Thai Association for the Study of the Liver (THASL). Clinical Practice Guidelines for Hepatocellular Carcinoma (HCC). Bangkok: THASL; 2025.
Suh B, Park S, Shin DW, Yun JM, Yang HK, Yu SJ, et al. High liver fibrosis index FIB-4 is highly predictive of hepatocellular carcinoma in chronic hepatitis B carriers. Hepatology. 2015;61(4):1261–8. doi: 10.1002/hep.27654.
Tseng CT, Liu CJ, Su TH, Yang WT, Chen CL, Yang HC, et al. Fibrosis-4 index helps identify HBV carriers with the lowest risk of hepatocellular carcinoma. Am J Gastroenterol. 2017;112(10):1564–74. doi: 10.1038/ajg.2017.254.
McPherson S, Hardy T, Dufour JF, Petta S, Romero-Gomez M, Allison M, et al. Age as a confounding factor for the accurate non-invasive diagnosis of advanced NAFLD fibrosis. Am J Gastroenterol. 2017;112(5):740–51. doi: 10.1038/ajg.2016.453.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารแพทย์เขต 4-5
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียนบทความ แต่หากผลงานของท่านได้รับการพิจารณาตีพิมพ์ลงวารสารแพทย์เขต 4-5 จะคงไว้ซึ่งสิทธิ์ในการตีพิมพ์ครั้งแรกด้วยเหตุที่บทความจะปรากฎในวารสารที่เข้าถึงได้ จึงอนุญาตให้นำบทความในวารสารไปใช้ประโยชน์ได้ในเชิงวิชาการโดยจำเป็นต้องมีการอ้างอิงถึงชื่อวารสารอย่างถูกต้อง แต่ไม่อนุญาตให้นำไปใช้ในเชิงพาณิชย์
