ความชุกและปัจจัยทำนายความยากในการจัดการทางเดินหายใจภายหลังผ่าตัด ในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อรุนแรงในช่องลึกของลำคอ

ณัฐพงษ์  นามจัด

ผู้แต่ง

ณัฐพงษ์ นามจัด โรงพยาบาลพระจอมเกล้า

คำสำคัญ:

ภาวะติดเชื้อในช่องลึกของลำคอ, การจัดการทางเดินหายใจหลังผ่าตัด

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยทำนายภาวะความยากในการจัดการทางเดินหายใจภายหลังผ่าตัด (difficult postoperative airway management: DPAM) ในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อรุนแรงในช่องลึกของลำคอ

วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (retrospective analytical study) โดยรวบรวมข้อมูลจากเวชระเบียนของผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นภาวะติดเชื้อรุนแรงในช่องลึกของลำคอ (severe DNI) และได้รับการผ่าตัด ที่โรงพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2562 ถึง 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 รวมจำนวน 76 ราย ภาวะความยากในการจัดการทางเดินหายใจภายหลังผ่าตัด กำหนดว่าเป็นผู้ป่วยที่ต้องใส่ท่อช่วยหายใจเกินกว่า 48 ชั่วโมง หรือได้รับการทำหัตถการเจาะคอ (tracheostomy) ภายหลังการผ่าตัด ข้อมูลถูกวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติก

ผลการศึกษา: จากผู้ป่วยทั้งหมด 76 ราย พบว่ามีภาวะความยากในการจัดการทางเดินหายใจภายหลังผ่าตัด (DPAM) จำนวน 41 ราย (ร้อยละ 53.9) การวิเคราะห์แบบพหุปัจจัย (multivariate analysis) พบปัจจัยที่เป็นตัวทำนายอิสระของภาวะ DPAM ได้แก่ อายุที่มากขึ้น (adjusted OR = 1.03; 95% CI 1.01–1.06; p < .01), ภาวะอ้าปากจำกัด (adjusted OR = 4.58; 95% CI 1.42–14.78; p = .01), และการมีฝีในช่องข้างคอหอย (parapharyngeal abscess) (adjusted OR = 5.02; 95% CI 1.18–21.29; p = .02)

สรุป: พบว่าภาวะความยากในการจัดการทางเดินหายใจภายหลังผ่าตัด (DPAM) มีความชุก ร้อยละ 53.9 ในผู้ป่วยที่มีภาวะติดเชื้อรุนแรงในช่องลึกของลำคอ ปัจจัยทำนายอิสระที่สำคัญ ได้แก่ อายุที่มากขึ้น, ภาวะอ้าปากจำกัดก่อนผ่าตัด, และการมีฝีในช่องข้างคอหอย (parapharyngeal abscess) การประเมินลักษณะการอ้าปาก การตรวจภาพรังสีเพื่อประเมินตำแหน่งและการลุกลามของฝีโดยเฉพาะในช่องข้างคอหอย ร่วมกับการวางแผนการจัดการทางเดินหายใจก่อนผ่าตัดอย่างเป็นระบบ เป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนทางเดินหายใจหลังการผ่าตัดในผู้ป่วย

เอกสารอ้างอิง

Almuqamam M, Gonzalez FJ, Sharma S, Kondamudi NP. Deep Neck Infections [internet]. 2025 [cited 2025 Dec 16]; Available from: URL: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513262/

Karkos PD, Leong SC, Beer H, Apostolidou MT, Panarese A. Challenging airways in deep neck space infections. Am J Otolaryngol. 2007;28(6):415–8. doi: 10.1016/j.amjoto.2006.10.012

Chen SJ, Ji N, Chen Y-X, Zhao S-J, Xiao J-R, Lin X-M, et al. Management and maintenance of the airway in cervical necrotising fasciitis: a retrospective analysis of 15 cases. Br J Oral Maxillofac Surg. 2015;53(7):642–6. doi: 10.1016/j.bjoms.2015.04.017

Ajemian MS, Nirmul GB, Anderson MT, Zirlen DM, Kwasnik EM. Routine fiberoptic endoscopic evaluation of swallowing following prolonged intubation: Implications for management. Arch Surg. 2001;136(4):434–7. doi: 10.1001/archsurg.136.4.434

Iwata E, Inokuchi G, Kawakami M, Matsui T, Kusumoto J, Tachibana A, et al. Predictive factors in difficult postoperative airway management of severe odontogenic deep neck infection. Odontology. 2025;113(3):1253–62. doi: 10.1007/s10266-024-01041-w

Quintard H, l’Her E, Pottecher J, Adnet F, Constantin JM, De Jong A, et al. Experts’ guidelines of intubation and extubation of the ICU patient of French Society of Anaesthesia and Intensive Care Medicine (SFAR) and French-speaking Intensive Care Society (SRLF): In collaboration with the pediatric Association of French-speaking Anaesthetists and Intensivists (ADARPEF), French-speaking Group of Intensive Care and Paediatric emergencies (GFRUP) and Intensive Care physiotherapy society (SKR). Ann Intensive Care. 2019;9(1):13. doi: 10.1186/s13613-019-0483-1

Chen SL, Young CK, Tsai TY, Chien HT, Kang CJ, Liao CT, et al. Factors affecting the necessity of tracheostomy in patients with deep neck infection. Diagnostics. 2021;11(9):1536. doi: 10.3390/diagnostics11091536

Mannan MM, Arifuzzaman M, Khan AM, Hossain S, Sultan S, Mamun AA. Complications and management of neck space infection. BanglaJOL. 2022;28(1):56–61. doi: 10.3329/bjo.v28i1.60825

Desa C, Tiwari M, Pednekar S, Basuroy S, Rajadhyaksha A, Savoiverekar S. Etiology and complications of deep neck space infections: A hospital based retrospective study. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2023;75(2):697–706. doi: 10.1007/s12070-022-03428-z

Hung ST, Lai JCY, Chang WH, Ku HC. Effects of age on emergency airway management. Signa Vitae. 2021;17(2):127–131. doi: 10.22514/sv.2020.16.0109

Riekert M, Kreppel M, Zöller JE, Zirk M, Annecke T, Schick VC. Severe odontogenic deep neck space infections: risk factors for difficult airways and ICU admissions. Oral Maxillofac Surg. 2019;23(3):331–6. doi: 10.1007/s10006-019-00770-5

Suetrong S, Reechaipichitkul W, Chainansamit S, Piromchai P. Deep neck infection in adults: Factors associated with complicated treatment outcomes. J Med Assoc Thai. 2017;100(Suppl.6):S179–88.