อุบัติการณ์และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพัฒนาการล่าช้าของเด็กก่อนวัยเรียนในคลินิกพัฒนาการเด็ก โรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช สุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอุบัติการณ์การเกิดพัฒนาการสงสัยล่าช้าในด้านการเคลื่อนไหว ด้านการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็ก ด้านการเข้าใจภาษา ด้านการใช้ภาษา และด้านการช่วยเหลือตัวเองและสังคมของเด็กก่อนวัยเรียน และเพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพัฒนาการสงสัยล่าช้าของเด็กก่อนวัยเรียนในคลินิกพัฒนาการเด็ก โรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช จังหวัดสุพรรณบุรี

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง (retrospective descriptive study) โดยศึกษาผู้ป่วยเด็กอายุ 0–6 ปี เป็นผู้ป่วยรายใหม่ที่มารับบริการคลินิกพัฒนาการเด็ก

ผลการศึกษา: จากการศึกษาผู้ป่วยทั้งหมด 210 ราย มีผู้ป่วยสงสัยพัฒนาการล่าช้า 163 ราย คิดเป็น ร้อยละ 77.6 และจากการวิเคราะห์แบบตัวแปรเดี่ยว พบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะพัฒนาการล่าช้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ มารดาที่มีอายุขณะตั้งครรภ์มากกว่าหรือเท่ากับ 35 ปี; การคลอดก่อนกำหนดที่อายุครรภ์น้อยกว่า 37 สัปดาห์; น้ำหนักแรกเกิดน้อยกว่า 2,500 กรัม; และคะแนน Apgar ที่ 5 นาที และที่ 10 นาที ที่น้อยกว่า 8 และ 9 ตามลำดับ ระยะเวลาการใช้สื่อหน้าจอมากกว่า 2 ชั่วโมงต่อวัน มีโอกาสเกิดภาวะพัฒนาการล่าช้า มากกว่าเด็กที่ใช้หน้าจอน้อยกว่า 2.17 เท่า และการมีกิจกรรมการอ่านนิทานให้เด็กฟัง มีโอกาสเกิดภาวะพัฒนาการทางภาษาล่าช้า น้อยกว่ากลุ่มที่ไม่มีการอ่านนิทาน ซึ่งเป็นปัจจัยป้องกัน เมื่อวิเคราะห์แบบตัวแปรพหุ พบว่า ระยะเวลาการใช้สื่อหน้าจอที่มากกว่า 2 ชั่วโมงต่อวัน ยังคงมีความสัมพันธ์กับภาวะพัฒนาการทางภาษาล่าช้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ขณะที่ปัจจัยอื่น ได้แก่ อายุของมารดาขณะตั้งครรภ์ อายุครรภ์ น้ำหนักแรกเกิด คะแนน Apgar และกิจกรรมการอ่านนิทาน ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติหลังการปรับค่าปัจจัยร่วม

สรุป: จากการศึกษาพบว่าปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับภาวะพัฒนาการช้า ได้แก่ อายุครรภ์มารดาขณะตั้งครรภ์ ที่มากกว่า 35 ปี; อายุครรภ์ที่น้อยกว่า 37 สัปดาห์; น้ำหนักแรกเกิดที่น้อยกว่า 2,500 กรัม; คะแนน Apgar ที่อายุ 5 นาที และ 10 นาที ที่น้อยกว่า 8 และ 9 ตามลำดับ ซึ่งปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวอาจส่งผลต่อการพัฒนาของระบบประสาทและการเรียนรู้ในระยะยาว ดังนั้น การเฝ้าระวังและติดตามพัฒนาการของเด็กที่มีความเสี่ยงตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม โดยเฉพาะเด็กที่เกิดก่อนกำหนดหรือมีน้ำหนักแรกเกิดต่ำ รวมถึงการส่งเสริมกิจกรรมที่ช่วยกระตุ้นพัฒนาการ เช่น การอ่านนิทานร่วมกับเด็ก และการจำกัดระยะเวลาการใช้สื่อหน้าจอ อาจช่วยลดความเสี่ยงของภาวะพัฒนาการล่าช้าและส่งเสริมพัฒนาการของเด็กให้เหมาะสมตามวัยได้