ผลของภาวะอ้วนที่มีต่อค่าคะแนน Alvarado ในผู้ป่วยโรคไส้ติ่งอักเสบ และ พารามิเตอร์ที่สำคัญในผู้ป่วยภาวะอ้วนที่มีผลต่อการวินิจฉัยไส้ติ่งอักเสบ

อรวีร์ เหล่าตระกูล

ผู้แต่ง

อรวีร์ เหล่าตระกูล โรงพยาบาลนครปฐม

คำสำคัญ:

คะแนนอัลวาราโด, โรคไส้ติ่งอักเสบ, ภาวะอ้วน

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาค่าเฉลี่ยของ Alvarado score ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะอ้วน เปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่มีภาวะอ้วน รวมถึงศึกษาหาพารามิเตอร์ของ Alvarado score ที่สามารถทำนายโรคไส้ติ่งอักเสบได้ในผู้ป่วยที่มีภาวะอ้วน

วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาย้อนหลังเชิงวิเคราะห์ (retrospective cohort study) โดยใช้ข้อมูลจากเอกสารเวชระเบียนและฐานข้อมูลโรงพยาบาลนครปฐมของผู้ป่วยอายุมากกว่าหรือเท่ากับ 18 ปี ที่ได้รับการผ่าตัดและยืนยันว่าเป็นไส้ติ่งอักเสบ ตั้งแต่เดือน มกราคม พ.ศ. 2564 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2567 โดยประกอบด้วยกลุ่มผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบที่มีภาวะอ้วนทั้งหมด 24 คน และกลุ่มผู้ป่วยไม่มีภาวะอ้วน 152 คน เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนน Alvarado, ชนิดของไส้ติ่งอักเสบ, ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด, ความจำเป็นของการใช้เอกซเรย์คอมพิวเตอร์, ระยะเวลาอาการก่อนมาพบแพทย์, ระยะเวลาผ่าตัด, และระยะเวลาเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลตั้งแต่แรกเริ่ม

ผลการศึกษา: ค่าเฉลี่ย Alvarado score ของผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบที่มีภาวะอ้วน เท่ากับ 6.71 ± 1.7 ไม่แตกต่างจากกลุ่มผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบที่ไม่มีภาวะอ้วน ที่เท่ากับ 7.13 ± 1.68 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value .255) ภาวะอ้วนไม่สัมพันธ์กับการใช้เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และไม่สัมพันธ์กับการเป็นไส้ติ่งอักเสบชนิดรุนแรง (complicated appendicitis) รวมถึงไม่ส่งผลต่อระยะเวลาผ่าตัดและระยะเวลาเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ในกลุ่มผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบที่มีภาวะอ้วน พบว่า ภาวะ neutrophilia (neutrophil > ร้อยละ 75) สัมพันธ์ต่อการเกิดไส้ติ่งอักเสบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value .004) นอกจากนี้ ยังพบว่าค่า Alvarado score ของผู้ป่วยที่มีภาวะอ้วนที่เป็นไส้ติ่งอักเสบชนิดรุนแรง เท่ากับ 8.5 ± 1.0 จะมากกว่าและแตกต่างจากกลุ่มไส้ติ่งอักเสบชนิดไม่รุนแรงที่เท่ากับ 6.35 ± 1.6 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value .018)

สรุป: ภาวะอ้วนไม่ส่งผลต่อค่า Alvarado score และไม่สัมพันธ์กับการใช้เอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อช่วยในการวินิจฉัย และไม่สัมพันธ์กับความรุนแรงของไส้ติ่งอักเสบ สำหรับกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะอ้วน พบว่า ภาวะ neutrophilia สัมพันธ์ต่อโรคไส้ติ่งอักเสบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะอ้วนมีค่า Alvarado score ที่มาก มีโอกาสเป็นโรคไส้ติ่งอักเสบชนิดรุนแรง และการที่มี Alvarado score น้อย โดยที่มีอาการปวดท้องตำแหน่งขวาล่าง (RLQ abdominal pain) ร่วมกับมีภาวะ neutrophilia ผู้ป่วยจะยังคงมีความเสี่ยงที่จะเป็นไส้ติ่งอักเสบชนิดไม่รุนแรง (uncomplicated appendicitis) ได้ ควรได้รับการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อยันยันการวินิจฉัย

เอกสารอ้างอิง

Di Saverio S, Podda M, De Simone B, Ceresoli M, Augustin G, Gori A, et al. Diagnosis and treatment of acute appendicitis: 2020 update of the WSES Jerusalem guidelines. World J Emerg Surg. 2020;15(1):27. doi: 10.1186/s13017-020-00306-3.

Yüksel Y, Dinç B, Yüksel D, Dinç SE, Mesci A. How reliable is the Alvarado score in acute appendicitis? Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2014;20(1):12–8. doi: 10.5505/tjtes.2014.60569.

Sauvain M-O, Tschirky S, Patak M, Clavien P-A, Hahnloser D, Mueller M. Acute appendicitis in overweight patients: The role of preoperative imaging. Patient Saf Surg. 2016;10:13. doi: 10.1186/s13037-016-0102-0.

Alhusayni MA, Alghamdi TM, Almutairi WA, Alhamyani AS, Alosaimi FG, Mahfouz MEM. The effect of body mass index on patients' length of stay post-appendectomy. Cureus. 2023;15(10):e46430. doi: 10.7759/cureus.46430.

Deugarte DA, Stark R, Kaji AH, Yaghoubian A, Tolan A, Lee SL. Obesity does not impact outcomes for appendicitis. Am Surg. 2012;78(2):254–7.

Thaiwatcharamas K, Vejchapipat P, Rajatapiti P, Decharun K. Clinical features and treatment outcomes in obese children with appendicitis. Chulalongkorn Med J. 2023;65(1):57–60.

Özsoy Z, Yenidoğan E. Evaluation of the Alvarado scoring system in the management of

acute appendicitis. Turk J Surg. 2017;33(3):200–4. doi: 10.5152/turkjsurg.2017.3539

Ohle R, O'Reilly F, O'Brien KK, Fahey T, Dimitrov BD. The Alvarado score for predicting acute appendicitis: A systematic review. BMC Med. 2011;9:139. doi: 10.1186/1741-7015-9-139.

Al Sabr A, Aljohani A, Althoubi S, Al Marzoqi M, Almutairi M, Al Enizy FB, et al. Surgical complications following appendectomy in obese patients: A single tertiary care center study. Cureus. 2024;16(11):e74033. doi: 10.7759/cureus.74033.

เจษฎา เวชวิทยานุกูล. ค่าคะแนนอัลวาราโดที่เหมาะสมและปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการผ่าตัดไส้ติ่งที่ไม่พบพยาธิ สภาพ. วารสารโรงพยาบาลนครพนม. 2022;9(1):1–18.