ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

            การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง กลุ่มตัวอย่าง 215 คน คัดเลือกโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิจากทุกตำบลตามสัดส่วนประชากร และสุ่มอย่างง่ายแบบ    จับฉลากไม่ใส่คืนจากทะเบียนผู้ป่วย เก็บข้อมูลระหว่างเดือนกุมภาพันธ์–เมษายน 2568 โดยใช้แบบสอบถามปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยทางคลินิก ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม แบบตรวจสุขภาพช่องปาก และแบบประเมิน OHIP-14 วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการถดถอยพหุลอจิสติก กำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ .05

           ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างมากกครึ่งเป็นเพศหญิง ร้อยละ 67.4 อยู่ในวัยผู้สูงอายุตอนต้น ร้อยละ 70.7 มีโรคประจำตัว ร้อยละ 72.1 และได้ทำความสะอาดช่องปาก ร้อยละ 98.1 ขณะที่ส่วนใหญ่ร้อยละ 87.9 ไม่ได้บริหารใบหน้าหรือนวดกระตุ้นต่อมน้ำลาย ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปาก ได้แก่ สภาพตัวฟันธรรมชาติ (OR_adj=9.95, 95% CI: 3.81–25.97, p<0.001) ความสะอาดช่องปาก (OR_adj=4.73, 95% CI: 1.95–11.47, p=0.001) จำนวนซี่ฟัน (OR_adj=4.38, 95% CI: 1.28–14.98, p=0.019) และภาวะปากแห้งร่วมกับน้ำลายน้อย (OR_adj=6.44, 95% CI: 2.40–18.97, p<0.001) ส่วนจำนวนคู่ฟันสบหลัง (OR_adj=0.25, 95% CI: 0.07–0.90, p=0.033) และความช่วยเหลือทางสังคมด้านสุขภาพช่องปาก (OR_adj=0.26, 95% CI: 0.09–0.72, p=0.009) เป็นปัจจัยเชิงป้องกัน ส่งเสริมการเข้าถึงบริการทันตกรรม การทำความสะอาดช่องปาก การบริหารใบหน้าและนวดกระตุ้นต่อมน้ำลาย