ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะนอนไม่หลับของผู้สูงอายุ  ในตำบลห้วยยอด อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง

วิชัย  พิบูลย์

ผู้แต่ง

วิชัย พิบูลย์ โรงพยาบาลห้วยยอด จังหวัดตรัง

คำสำคัญ:

ภาวะนอนไม่หลับ, ผู้สูงอายุ, ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง, จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นงานวิจัยภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ เพื่อประเมินความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะนอนไม่หลับในผู้สูงอายุ ต.ห้วยยอด อ.ห้วยยอด จ.ตรัง กลุ่มตัวอย่าง 330 คน คัดเลือกด้วยการสุ่มแบบสะดวก ใช้แบบสอบถามที่ครอบคลุมข้อมูลทั่วไป ข้อมูลเกี่ยวกับครอบครัว เศรษฐกิจและสังคม ข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพและพฤติกรรมแบบประเมินดัชนีความรุนแรงของภาวะนอนไม่ วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการถดถอยโลจิสติกพหุคูณ

ความชุกของภาวะนอนไม่หลับในผู้สูงอายุใน ต.ห้วยยอด อ.ห้วยยอด จ.ตรัง เท่ากับ 37.56% ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะนอนไม่หลับในผู้สูงอายุ ได้แก่ ระดับการศึกษา ผู้สูงอายุที่มีระดับการศึกษาประถมหรือต่ำกว่า และมัธยมศึกษาตอนปลายขึ้นไป มีโอกาสเกิดภาวะนอนไม่หลับสูงกว่าผู้สูงอายุที่มีระดับการศึกษามัธยมศึกษาตอนต้น อาชีพ ผู้ที่ไม่ได้ประกอบอาชีพมีอัตราการเกิดภาวะนอนไม่หลับเพิ่มขึ้น 2.78 เท่าของผู้ที่ประกอบอาชีพ (p-value < 0.001) สถานภาพสมรส ผู้ที่มีสถานภาพหย่าร้าง หม้าย และแต่งงานมีความเสี่ยงสูงกว่ากลุ่มโสด การขาดผู้ดูแลเพิ่มโอกาสเกิดภาวะนอนไม่หลับ 3.76 เท่า (p-value =0.003) ผู้มีรายได้ไม่เพียงพอมีโอกาสเกิดภาวะนอนไม่หลับเพิ่มขึ้น 2.02 เท่าของผู้มีรายได้เพียงพอ (p-value = 0.038) และโรคความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยป้องกัน โดยผู้สูงอายุที่มีโรคความดันโลหิตสูงมีโอกาสเกิดภาวะนอนไม่หลับลดลง 72% เทียบกับผู้สูงอายุที่ไม่มีโรคดังกล่าว (aOR = 0.28, p-value < 0.001) ซึ่งอาจเป็นผลจากการได้รับการดูแลรักษาอย่างใกล้ชิด สรุปได้ว่าภาวะนอนไม่หลับในผู้สูงอายุ ต.ห้วยยอดเกี่ยวข้องกับปัจจัยด้านสุขภาพ สังคมและเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการไม่ได้ประกอบอาชีพ การขาดผู้ดูแล และความไม่เพียงพอของรายได้

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2565). สถิติผู้สูงอายุไทย ปี 2565 โดยกลุ่มนโยบายและยุทธศาสตร์ กรมกิจการผู้สูงอายุ. สืบค้น 8 ธันวาคม 2565, จาก http://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/1962

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถิติผู้สูงอายุ มิถุนายน 2566. สืบค้น 8 ธันวาคม 2566, จาก http://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/2449

โชติมันต์ ชินวรารักษ์, สุขเจริญ ตั้งวงษ์ไชย, และ นัฎศรา ดำรงพิวัฒน์. (2561). คุณภาพการนอนหลับและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้สูงอายุที่หมู่บ้านประชานิเวศน์. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 63(2), 199-21

สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์. (2558). แนวทางการดูแลรักษากลุ่มอาการสูงอายุ (Geriatric syndromes). กรุงเทพฯ: อิส ออกัส.

สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2551). แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาผู้สูงอายุที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับการนอนหลับ. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2565). แนวทางการป้องกันเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาในผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: สินทวีการพิมพ์.

สำนักข่าวกรมประชาสัมพันธ์ จังหวัดตรัง. (2566). แผนปฏิบัติราชการพัฒนาสุขภาพ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 จังหวัดตรัง. สืบค้นจาก https://thainews.prd.go.th/

กัมปนาท สุริย์, กุลนิดา สุนันท์ศิริกูล, และ กิตติยารัตน์ ต้นสุวรรณ์. (2021). คุณภาพของการนอนหลับและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้สูงอายุชุมชนเขตเมืองจังหวัดนครสวรรค์. Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3, 19(1), 15-27.

Daniel, W. W. (2009). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (9th ed.). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.

Foley, D., Ancoli-Israel, S., Britz, P., & Walsh, J. (2004). Sleep disturbances and chronic disease in older adults: Results of the 2003 National Sleep Foundation Sleep in America Survey. Journal of Psychosomatic Research, 56(5), 497–502. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2004.02.010

Harvey, A. G. (2002). A cognitive model of insomnia. Behaviour Research and Therapy, 40(8), 869–893. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(01)00061-4

Jaussent, I., Dauvilliers, Y., Ancelin, M.-L., Dartigues, J.-F., Tavernier, B., Touchon, J., … Besset, A. (2011). Insomnia symptoms in older adults: Associated factors and gender differences. The American Journal of Geriatric Psychiatry, 19(1), 88–97. https://doi.org/10.1097/JGP.0b013e3181e049b6

Korkmaz Aslan, G., İnci, F. H., & Kartal, A. (2020). The prevalence of insomnia and its risk factors among older adults in a city in Turkey’s Aegean Region. Psychogeriatrics, 20(1), 111–117. https://doi.org/10.1111/psyg.12464

Li, J., Yao, Y., Dong, Q., Dong, Y., Liu, J., Yang, L., & Huang, F. (2013). Characterization and factors associated with sleep quality among rural elderly in China. Archives of Gerontology and Geriatrics, 56(1), 237–243. https://doi.org/10.1016/j.archger.2012.08.002

Likitkumchorn, N., & Supasirisun, Y. (2024). Prevalence and Factors Associated with Poor Sleep Quality Among Older Urban Adults in the Outpatient Department of Vajira Hospital. Journal of Primary Care and Family Medicine (PCFM), 7(2), 150–160.

Mander, B. A., Winer, J. R., & Walker, M. P. (2017). Sleep and human aging. Neuron, 94(1), 19–36. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2017.02.004

Mookerjee, N., Schmalbach, N., Antinori, G., Thampi, S., Windle-Puente, D., Gilligan, A., … Roy, S. (2023). Comorbidities and risk factors associated with insomnia in the elderly population. Journal of Primary Care & Community Health, 14, 1–9. https://doi.org/10.1177/21501319231168721

Morin, C. M., & Benca, R. (2012). Chronic insomnia. The Lancet, 379(9821), 1129–1141. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)60750-2

Ohayon, M. M., & Reynolds, C. F. (2009). Epidemiological and clinical relevance of insomnia diagnosis algorithms according to the DSM-IV and the International Classification of Sleep Disorders (ICSD). Sleep Medicine, 10(9), 952–960. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2009.07.008

Rattanaphongset, P., Bosittipichet, T., & Nakawiro, P. (2021). Factors Associated with Insomnia Symptoms among Elderly in Primary Care Unit. Journal of Preventive Medicine Association of Thailand, 11(1), 188–201. retrieved from https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JPMAT/article/view/247246

Riemann, D., Spiegelhalder, K., Feige, B., Voderholzer, U., Berger, M., Perlis, M., & Nissen, C. (2010). The hyperarousal model of insomnia: A review of the concept and its evidence. Sleep Medicine Reviews, 14(1), 19–31. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2009.04.002

Simpson, S. H., Eurich, D. T., Majumdar, S. R., Padwal, R. S., Tsuyuki, R. T., Varney, J., & Johnson, J. A. (2006). A meta-analysis of the association between adherence to drug therapy and mortality. BMJ, 333(7557), 15. https://doi.org/10.1136/bmj.38875.675486.55

Vitiello, M. V., Moe, K. E., & Prinz, P. N. (2002). Sleep complaints cosegregate with illness in older adults: Clinical research informed by and informing epidemiological studies of sleep. Journal of Psychosomatic Research, 53(1), 555–559. https://doi.org/10.1016/S0022-3999(02)00435-X