กรณีศึกษาการพยาบาลผู้ป่วยหลังผ่าตัดคลอด 2 รายที่มีภาวะลำไส้เล็กอุดตันจากกลไกทางกายภาพและภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหวหลังผ่าตัด
DOI:
https://doi.org/10.64767/trcn.2026.280458คำสำคัญ:
การผ่าตัดคลอด, ภาวะลำไส้อุดตัน, ภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหวหลังผ่าตัด, การพยาบาลหลังผ่าตัดบทคัดย่อ
ความเป็นมา: ภาวะแทรกซ้อนของระบบทางเดินอาหารภายหลังการผ่าตัดคลอด ได้แก่ ภาวะลำไส้อุดตันจากกลไกทางกายภาพ (mechanical bowel obstruction) และภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหวหลังผ่าตัด (postoperative ileus) พบไม่บ่อย แต่ส่งผลต่อการฟื้นตัวของมารดาและอาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง โดยเฉพาะภาวะลำไส้อุดตันจากกลไกทางกายภาพ ทั้งสองภาวะมีอาการคล้ายคลึงกัน เช่น ปวดท้อง ท้องอืด คลื่นไส้ อาเจียน และไม่ผายลมหรือไม่ถ่ายอุจจาระ แต่มีพยาธิสรีรวิทยาและแนวทางการรักษาแตกต่างกันการประเมินอย่างเป็นระบบและการตรวจวินิจฉัยด้วยภาพทางรังสีจึงมีความสำคัญต่อการวินิจฉัยแยกโรค
วัตถุประสงค์: เพื่อนำเสนอและเปรียบเทียบลักษณะทางคลินิก การวินิจฉัย การรักษา และการพยาบาลผู้ป่วยหลังผ่าตัดคลอดที่มีภาวะลำไส้อุดตันจากกลไกทางกายภาพและภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหวหลังผ่าตัด
การนำเสนอกรณีศึกษา: นำเสนอผู้ป่วยหญิงหลังผ่าตัดคลอดจำนวน 2 ราย โดยรายแรกมีภาวะลำไส้เล็กอุดตันจากกลไกทางกายภาพ และรายที่สองมีภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหวหลังผ่าตัด วิเคราะห์เปรียบเทียบข้อมูลทางคลินิก ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ การตรวจวินิจฉัยด้วยภาพทางรังสี การรักษา และการพยาบาล
ผลการศึกษา: ระยะเวลาการเริ่มมีอาการ ปัจจัยเสี่ยง ลักษณะอาการทางคลินิก และผลการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้อง (computed tomography; CT) ช่วยแยกความแตกต่างระหว่างสองภาวะและนำไปสู่การวางแผนการรักษาและการพยาบาลที่เหมาะสม กรณีศึกษาสะท้อนความสำคัญของบทบาทเชิงรุกของพยาบาลในการประเมินอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้น การเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน การดูแลแบบองค์รวม
และการประสานทีมสหสาขาวิชาชีพ
สรุป: ภาวะลำไส้อุดตันจากกลไกทางกายภาพและภาวะลำไส้ไม่เคลื่อนไหวหลังผ่าตัดมีอาการคล้ายคลึงกัน แต่ต้องใช้แนวทางการวินิจฉัยและการรักษาที่แตกต่างกัน การประเมินอย่างครอบคลุม
การวินิจฉัยที่รวดเร็ว และการพยาบาลตามหลักฐานเชิงประจักษ์ มีความสำคัญต่อการลดภาวะแทรกซ้อน ส่งเสริมการฟื้นตัว และเพิ่มความปลอดภัยของมารดาหลังผ่าตัด
Downloads
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. WHO statement on caesarean section rates [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2021 [cited 2026 Jul 28]. Available from: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/who-statement-on-caesarean-section-rates-frequently-asked-questions
Betran AP, Ye J, Moller AB, Souza JP, Zhang J. Trends and projections of caesarean section rates: global and regional estimates. BMJ Glob Health 2021;6(6):e005671. DOI: https://doi.org/10.1136/bmjgh-2021-005671
Karunayawong P, Sukmanee J, Butchon R, Saeraneesopon T, Boonma C, Kunanusont C, et al. Trends and predictors of caesarean section in Thailand before and during the COVID-19 pandemic: a retrospective analysis of national hospitalisation data under the Universal Coverage Scheme. BMJ Open 2026;16(2):e096080. DOI: https://doi.org/10.1136/bmjopen-2024-096080
Sahu N, Kamboj S, Rana A, Mahey R. Small bowel obstruction after caesarean section: an unusual complication of surgical haemostatic agent. BMJ Case Rep 2025;18(1):e263277. DOI: https://doi.org/10.1136/bcr-2024-263277
Zlakishvili B, Sela HY, Tankel J, Ioscovich A, Rotem R, Grisaru-Granovsky S, Rottenstreich M. Post-cesarean ileus: an assessment of incidence, risk factors and outcomes. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2022 Feb;269:55-61. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2021.12.019
Larsson C, Djuvfelt E, Lindam A, Tunón K, Nordin P. Surgical complications after caesarean section: a population-based cohort study. PLoS One 2021;16(10):e0258222. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0258222
Yu S, Kerolus K, Jin Z, Bajrami S, Denoya P, Bergese SD. Multidisciplinary postoperative ileus management: a narrative review. Medicina (Kaunas) 2025;61(8):1344. DOI: https://doi.org/10.3390/medicina61081344
Ghimire P, Maharjan S. Adhesive small bowel obstruction: a review. J Nepal Med Assoc 2023;61(260):390-6. doi: 10.31729/jnma.8134. DOI: https://doi.org/10.31729/jnma.8134
Maienza E, Godiris-Petit G, Noullet S, Menegaux F, Chereau N. Management of adhesive small bowel obstruction: the results of a large retrospective study. Int J Colorectal Dis 2023;38(1):224. DOI: https://doi.org/10.1007/s00384-023-04512-8
Norton-Old KJ, Yuen N, Umstad MP. An obstetric perspective on functional bowel obstruction after cesarean section: a case series. J Clin Gynecol Obstet 2016;5(1):53-7. DOI: https://doi.org/10.14740/jcgo390w
Wells CI, Milne TGE, Seo SHB, Chapman SJ, Vather R, Bissett IP, et al. Post-operative ileus: definitions, mechanisms and controversies. ANZ J Surg 2022;92(1-2):62-68. DOI: https://doi.org/10.1111/ans.17297
Buchanan L, Tuma F. Postoperative ileus [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls; 2023 [cited 2026 Jul 28]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560780/
McKechnie T, Anpalagan T, Ichhpuniani S, Lee Y, Ramji K, Eskicioglu C. Selective opioid antagonists following bowel resection for prevention of postoperative ileus: a systematic review and meta-analysis. J Gastrointest Surg 2021;25(6):1601-24. DOI: https://doi.org/10.1007/s11605-021-04973-8
Zhang P, Lin Y, Yi K, Ma Y, Yang T, An L, et al. Efficacy and safety of therapeutic means for postoperative ileus: an umbrella review of meta-analyses. Langenbecks Arch Surg 2025;410(1):198. DOI: https://doi.org/10.1007/s00423-025-03739-z
Ahmed HA, Bu Shurbak ZS, Babarinsa IA, Hussain Saleh HA, Khenyab N, Ahmed Z, et al. Small bowel injury during peritoneal entry at cesarean section: a five-year case series. Cureus 2022;14(11):e31072. DOI: https://doi.org/10.7759/cureus.31072
Lawrence S, Malacova E, Reutens D, Sturgess DJ. Increased maternal body mass index is associated with prolonged anaesthetic and surgical times for caesarean delivery but is partially offset by clinician seniority and established epidural analgesia. Aust N Z J Obstet Gynaecol 2021;61(3):394-402. DOI: https://doi.org/10.1111/ajo.13277
Sommer NP, Schneider R, Wehner S, Kalff JC, Vilz TO. State-of-the-art colorectal disease: postoperative ileus. Int J Colorectal Dis 2021;36(9):2017-2025. DOI: https://doi.org/10.1007/s00384-021-03939-1
Choy KT, Le KDR, Kong JCH. Seprafilm® and adhesive small bowel obstruction in colorectal/abdominal surgery: an updated systematic review. BMC Surg 2024;24(1):291. DOI: https://doi.org/10.1186/s12893-024-02581-2
Drake A, Franklin N, Schrock JW, Jones RA. Auscultation of bowel sounds and ultrasound of peristalsis are neither compartmentalized nor correlated. Cureus 2021;13(5):e14982. DOI: https://doi.org/10.7759/cureus.14982
Coco D, Leanza S, Fiume I. Small bowel obstruction: a prognostic score index for surgery-a review. Prz Gastroenterol 2022;17(3):177-82. DOI: https://doi.org/10.5114/pg.2022.118454
Feister K, Konstantinoff K, Hamade M, Mellnick V. Pearls and pitfalls of imaging small bowel obstruction. Can Assoc Radiol J 2024;75(3):631-43. DOI: https://doi.org/10.1177/08465371241230276
Khawaja ZH, Gendia A, Adnan N, Ahmed J. Prevention and management of postoperative ileus: a review of current practice. Cureus 2022;14(2):e22652. DOI: https://doi.org/10.7759/cureus.22652
Zewdie S, Kefale B, Yalew M, Adane B, Kassa AA. Length of hospital stays after caesarean section delivery and associated factors in Northeast Ethiopia: a cross-sectional study. BMJ Open 2025;15(2):e083357. DOI: https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-083357
Hinkle JL, Cheever KH, Overbaugh KJ, editors. Brunner & Suddarth’s textbook of medical-surgical nursing. 15th ed. Philadelphia (PA): Wolters Kluwer; 2022.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาบทความหรือข้อคิดเห็นต่างๆ ในวารสารพยาบาลสภากาชาดไทยนี้ เป็นความคิดเห็นของผู้เขียนบทความ ไม่ใช่ความเห็นของกองบรรณาธิการ หรือสถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
