ผลของโปรแกรมสนับสนุนความรู้ต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร ในการป้องกันการติดเชื้อของผู้ป่วยมะเร็งโลหิตซึ่งได้รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด

บทคัดย่อ

ความสำคัญและความเป็นมา: ผู้ป่วยมะเร็งโลหิตที่ได้รับยาเคมีบำบัดมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อจากภาวะภูมิคุ้มกันลดลง การรับประทานอาหารที่เหมาะสมและถูกสุขลักษณะจึงมีความสำคัญต่อการป้องกันการติดเชื้อ การส่งเสริมความรู้และความสามารถในการดูแลตนเองอาจช่วยให้ผู้ป่วยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหารได้เหมาะสมยิ่งขึ้น

ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมสนับสนุนความรู้ต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหารเพื่อป้องกันการติดเชื้อของผู้ป่วยมะเร็งโลหิตที่ได้รับยาเคมีบำบัดโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการดูแลตนเองของโอเร็มร่วมกับแนวปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิก กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยมะเร็งโลหิตที่มารับบริการ ณ คลินิกโรคมะเร็งโลหิต โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ จำนวน 52 ราย คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง แบ่งเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง กลุ่มละ 26 ราย เก็บข้อมูลระหว่างเดือนมกราคม-กันยายน พ.ศ. 2568 กลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามมาตรฐาน ส่วนกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมเป็นเวลา 4 สัปดาห์ ประเมินพฤติกรรมก่อนและหลังการทดลอง เครื่องมือเป็นแบบสอบถามพฤติกรรมการรับประทานอาหารเมื่อได้รับยาเคมีบำบัด มีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา 1.00 และค่าความเที่ยง 0.70 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติทดสอบความแตกต่าง

ผลการวิจัย: ก่อนการทดลอง คะแนนพฤติกรรมการรับประทานอาหารของทั้งสองกลุ่มไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร (Median (IQR) = 19) สูงกว่ากลุ่มควบคุม (Median (IQR) = 17) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) และคะแนนของกลุ่มทดลองเพิ่มขึ้นจากก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05)

สรุปและข้อเสนอแนะ: โปรแกรมสนับสนุนความรู้ตามแนวคิดการดูแลตนเองของโอเร็มมีส่วนช่วยส่งเสริมพฤติกรรมการรับประทานอาหารของผู้ป่วยมะเร็งโลหิตที่ได้รับยาเคมีบำบัด จึงควรนำไปประยุกต์ใช้ในการพยาบาลผู้ป่วยกลุ่มดังกล่าว และควรศึกษาต่อยอดโดยติดตามผลลัพธ์ทางคลินิก เช่น อัตราการติดเชื้อและภาวะไข้นิวโทรพีเนีย