ความชุกและปัจจัยทำนายภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: ภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาเป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญของโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และเป็นสาเหตุสำคัญที่นำไปสู่การสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวร การศึกษาความชุกและปัจจัยทำนายภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาจึงมีความสำคัญต่อการพัฒนาระบบคัดกรองและการดูแลโรคเบาหวานชนิดที่ 2

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยทำนายภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในอำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี

วิธีการศึกษา: การศึกษาย้อนหลังในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 1,140 ราย ซึ่งได้รับบริการตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา ณ โรงพยาบาลอู่ทอง ระหว่างเดือนมิถุนายน-ธันวาคม พ.ศ. 2568 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลทางคลินิกจากเวชระเบียน ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงโดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 3 ท่าน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและ
การถดถอยโลจิสติกเชิงพหุ

ผลการศึกษา: พบความชุกของภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา ร้อยละ 24.7 (95% CI: 22.3-27.3) โดยส่วนใหญ่เป็นภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาระยะที่ยังไม่มีเส้นเลือดใหม่งอก ร้อยละ 18.9 แบบจำลองการถดถอยโลจิสติกเชิงพหุมีความเหมาะสมกับข้อมูล (Hosmer-Lemeshow test: χ² = 5.72, df = 8, p = 0.68) และสามารถจำแนกกลุ่มได้ถูกต้องโดยรวมร้อยละ 77.90 โดยปัจจัยทำนายที่มีความสัมพันธ์กับภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตามากที่สุด ได้แก่ พฤติกรรมการสูบบุหรี่ (Adjusted OR = 3.53, p < 0.001) รองลงมา ได้แก่ ระยะเวลาการเป็นโรคเบาหวาน (Adjusted OR = 1.90, p < 0.001) ระดับการมองเห็น (Adjusted OR = 1.80, p < 0.001) ระดับความดันโลหิตซิสโตลิก (Adjusted OR = 1.72, p = 0.001) และระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (Adjusted OR = 1.60, p < 0.001) โดยตัวแปรทั้งหมดร่วมกันสามารถอธิบายความแปรปรวนของการเกิดภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาได้ ร้อยละ 27 (Nagelkerke R² = 0.27)

สรุป: ความชุกของภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในอำเภออู่ทองอยู่ในระดับที่ควรเฝ้าระวัง โดยมีพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ระยะเวลาการเป็นโรคเบาหวาน ระดับการมองเห็น ระดับความดันโลหิต ระดับน้ำตาลสะสมในเลือด และอัตราการกรองของไตเป็นปัจจัยสำคัญ ทีมสุขภาพควรส่งเสริมการงดสูบบุหรี่ ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ติดตามตรวจคัดกรองจอประสาทตาอย่างต่อเนื่องอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และประยุกต์ใช้ปัจจัยทำนายดังกล่าวในการพัฒนาระบบคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง