ผลของโปรแกรมการพัฒนาพฤติกรรมการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีสของเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ตำบลแม่นาเรือ อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา

ผู้แต่ง

  • สร้อยฟ้า ท่าดีสม ส.บ. (อนามัยชุมชน) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ชาญชัย จันทร์กลาง ส.บ. (อนามัยชุมชน) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ณัฐวัฒน์ จันทร์ยอด ส.บ. (อนามัยชุมชน) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ณภัทร สีอ่อน ส.บ. (อนามัยชุมชน) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ปฏิพัทธ์ ทัศเกิด ส.บ. (อนามัยชุมชน) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ปารณัท คำหนัก ส.บ. (อนามัยชุมชน) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • ศิรประภา ชะบา ส.บ. (อนามัยชุมชน) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
  • มณุเชษฐ์ มะโนธรรม วท.ม. (อาชีวเวชศาสตร์) สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา

คำสำคัญ:

เกษตรกรผู้ปลูกข้าว, โรคเลปโตสไปโรซีส, โปรแกรมการพัฒนาพฤติกรรมการป้องกัน

บทคัดย่อ

    การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการพัฒนาพฤติกรรมการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีสของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวตำบลแม่นาเรือ อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา กลุ่มตัวอย่างคือ เกษตรกรผู้ปลูกข้าว จำนวน 56 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 28 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการพัฒนาพฤติกรรมการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีสเป็น ระยะเวลา 8 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับความรู้ตามปกติ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วัดผลก่อนเข้าร่วมโปรแกรมและหลังเข้าร่วมโปรแกรม วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมในการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีสของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม ภายในกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม โดยใช้สถิติ Paired t-test และระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม โดยใช้สถิติ Independent t-test ผลการศึกษาพบว่า หลังจากได้รับโปรแกรมฯ กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมในการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีสสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมฯ และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05) ผลการวิจัยครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมฯ สามารถส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีสได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้นหน่วยงานด้านสาธารณสุขสามารถนำโปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพของเกษตรกร และลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคในพื้นที่เกษตรกรรมได้

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการเกษตร. (2567). Fast BI (Farmer Analytic System of Thailand): ข้อมูลพื้นฐานครัวเรือน [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 11 กรกฎาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://aiu.doae.go.th/bi_report/bi_report1/

ณัฐวุฒิ แท่นศิลา. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคเลปโตสไปโรซีสของประชาชนตำบลหนองฮาง อำเภอเบญจลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 2(1), 1-12. [สืบค้นเมื่อ 26 มิถุนายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/SJRH/article/view/1001

ทีมเฝ้าระวังเหตุการณ์ผิดปกติ (WATCH Team) กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2567). สรุปการตรวจสอบ ข่าวการระบาดของโรค/ภัยสุขภาพในรอบสัปดาห์ที่ 35 ปี พ.ศ. 2567. วารสารรายงานการเฝ้าระวัง ทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์, 55(9), 1-3. [สืบค้นเมื่อ 26 มิถุนายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/3481

ธวัชชัย เติมใจ. (2565). การสร้างเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีสโดยการจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อลดประชากรหนูในครัวเรือนของประชาชนกลุ่มเสี่ยง จังหวัดศรีสะเกษ [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2567]; แหล่งข้อมูล: http://202.28.34.124/dspace/bitstream/123456789/1537/1/61011562005.pdf

ปรียา อินทะนิล. (2552). พฤติกรรมการป้องกันการติดเชื้อโรคเลปโตสไปโรซีสของเกษตรกร อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย. พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ. (2564). โรคเลปโตสไปโรสิส [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://www.hiso.or.th/thaihealthstat/area/index.php?ma=1&pf=01818101&tp=243

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดศรีสะเกษ. (2563). รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาปี 2563. (อัดสำเนา).

โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์. (2568). โรคฉี่หนู ภัยที่มากับหน้าฝน [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 19 สิงหาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/leptospirosis

อนุลักษ์ แก้วคูนอก. (2567). การศึกษาพฤติกรรมการป้องกันโรคเลปโตสไปโรซีส ของประชากรกลุ่มเสี่ยง.วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 3(2), 80-92. [สืบค้นเมื่อ 23 ธันวาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/SJRH/article/view/2727/2168

ฤชุอร จอมทอง, พฤศจิกาพรน์ ปัญญาคมจันทพูน, วันชัย สีหะวงษ์ และทศพงษ์ บุระมาน. (2563). การศึกษาการรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อโรคฉี่หนู ความพึงพอใจข้อมูลข่าวสาร และพฤติกรรมการป้องกันตนเองต่อโรคฉี่หนูของผู้ป่วยโรคฉี่หนูในพื้นที่เสี่ยง อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10, 18(1), 61-72. [สืบค้นเมื่อ 26 มิถุนายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/odpc10ubon/article/view/249613/169640

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Routledge.

Glanz, K., Rimer, B. K., & Viswanath, K. (2008). Theory, research, and practice in health behavior and health education. In K. Glanz, B. K.

Rimer, & K. Viswanath (Eds.), Health behavior and health education: Theory, research, and practice (4th ed., pp. 23-40). Jossey-Bass/Wiley.

Rosenstock, I. M. (1974). Historical origins of the health belief model. Health Education Monograph, 2(4), 328-335. [cited 2025 June 5]; Available from: https://doi.org/10.1177/109019817400200403

Shadish, W. R., Cook, T. D., & Campbell, D. T. (2002). Experimental and quasi-experimental designs for generalized causal inference. Houghton Mifflin.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-30

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ