ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอัตราการกรองของไตในผู้ป่วยโรคเบาหวานในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งม่าน ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย
คำสำคัญ:
อัตราการกรองของไต, โรคไตเรื้อรัง, เบาหวานชนิดที่ 2, โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, พฤติกรรมสุขภาพบทคัดย่อ
ภาวะไตเสื่อมเป็นภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอัตราการกรองของไตจึงมีความสำคัญ การศึกษาแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล พฤติกรรมสุขภาพ และอัตราการกรองของไต (GFR) ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 128 คน คัดเลือกโดยการสุ่มอย่างง่ายตามเกณฑ์ที่กำหนด เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ประกอบด้วยปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านโรคและการรักษาและพฤติกรรมสุขภาพ 5 ด้าน ได้แก่ การรับประทานอาหาร ความสม่ำเสมอในการใช้ยา การออกกำลังกาย การจัดการความเครียด และการดูแลตนเองอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งบันทึกผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยและการลดลงของอัตราการกรองของไตในผู้ป่วยโรคเบาหวานด้วยสถิติสหสัมพันธ์แบบสเปียร์แมน ผลการศึกษาพบว่า อายุมีความสัมพันธ์เชิงลบกับอัตราการกรองของไตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ขณะที่ปัจจัยพฤติกรรมสุขภาพทั้ง 5 ด้าน มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับอัตราการกรองของไตอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05) ผลการศึกษานี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลประกอบการวางแผนกิจกรรมการดูแลตนเอง และการเฝ้าระวังสมรรถภาพไตในผู้ป่วยเบาหวานในระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิได้อย่างเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. (2566). รายงานประจำปี 2566 [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://ddc.moph.go.th/uploads/files/4155620240314033823.pdf
กองส่งเสริมความรอบรู้และสื่อสารสุขภาพ. (2568). BMI กับระยะทางความอ้วน [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 26 กันยายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/info1123_health_32/
นนทิยา สายสุวรรณ์, ภัคพงษ์ ทองย่อย, วชิรวิทย์ ทานะสินทร์, และอริสรา แก้วใส. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอัตราการกรองของไตในผู้ป่วยโรคเบาหวานโรคความดันโลหิตสูงที่มีอัตราการกรองของไตลดลง ในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองมะแซว อำเภอเมืองอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน, 3(2), 64-71. [สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JCCPH/article/view/246666
ภัทรพล จึงสมเจตไพศาล. (2563). การบริการสุขภาพปฐมภูมิของประเทศไทย ในบริบทสุขภาพโลก. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 29(1), 152-162. [สืบค้นเมื่อ 12 มการาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://thaidj.org/index.php/JHS/article/download/8539/7821/11989
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย เขตสุภาพที่ 1. (2567). อัตราการป่วยด้วยโรคเบาหวาน [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 18 กันยายน 2567]; แหล่งข้อมูล: https://hdc.moph.go.th/cri/public/standard-report-detail/cefa42b9223ec4d1969c5ce18d762bdd
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) กระทรวงสาธารณสุข. (2568). อัตราการป่วยด้วยโรคเบาหวาน [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/cefa42b9223ec4d1969c5ce18d762bdd
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านทุ่งม่าน. (2567). รายงานสถิติผู้ป่วยโรคเบาหวานและภาวะโรคไตเรื้อรัง (เอกสารอัดสำเนา).
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566 [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 18 กันยายน 2567]; แหล่งข้อมูล: https://cpg.dms.go.th/ebooks/แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน-2566
American Diabetes Association Professional Practice Committee (ADA). (2024). Introduction and methodology: standards of care in diabetes-2024. Diabetes Care, 47(Supplement 1), S1-S4. [cited 2025 November 18]; Available from: https://doi.org/10.2337/dc24-SINT
Best, J. W. (1977). Research in Education. New Jersey: Prentice hall Inc.
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences [online]. [cited 2025 December 10]; Available from: https://utstat.utoronto.ca/~brunner/oldclass/378f16/readings/CohenPower.pdf
DeFronzo, R. A., Reeves, W. B., & Awad, A. S. (2021). Pathophysiology of diabetic kidney disease: impact of SGLT2 inhibitors. Nature Reviews Nephrology, 17, 319-334. [cited 2025 May 15]; Available from: https://doi.org/10.1038/s41581-021-00393-8
Evert, A. B., Dennison, M., Gardner, C. D., et al. (2019). Nutrition therapy for adults with diabetes or prediabetes: A consensus report. Diabetes Care, 42(5), 731-754. [cited 2025 November 18]; Available from: https://doi.org/10.2337/dci19-0014
Evenepoel, P., Rodriguez, M., & Ketteler, M. (2014). Laboratory abnormalities in CKD-MBD: markers, predictors, or mediators of disease?. Seminars in Nephrology, 34(2), 151-163. [cited 2025 May 15]; Available from: https://doi.org/10.1016/j.semnephrol.2014.02.007
Jatavan, P., Luewan, S., Sirilert, S., & Tongsong, T. (2023). Trends in the prevalence of diabetes mellitus in pregnancy during the past two decades in northern Thailand. Healthcare, 11(9), 1315. [cited 2025 May 15]; Available from: https://doi.org/10.3390/healthcare11091315
Jha, R., Lopez-Trevino, S., Kankanamalage, H. R., & Jha, J. C. (2024). Diabetes and renal complications: An overview on pathophysiology, biomarkers and therapeutic interventions. Biomedicines, 12(5), 1098. [cited 2025 October 18]; Available from: https://doi.org/10.3390/biomedicines12051098
Kanaley, J., Colberg, S., Corcoran, M., et al. (2022). Exercise/Physical activity in individuals with type 2 diabetes: A consensus statement from the American college of sports medicine. Medicine & Science in Sports & Exercise, 54(2), 353-368. [cited 2025 October 18]; Available from: https://doi.org/10.1249/MSS.0000000000002800
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). (2022). KDIGO 2022 Clinical Practice Guideline for Diabetes Management in chronic kidney disease. Kidney International, 102(Supplement 5S), S1-S127. [cited 2024 July 9]; Available from: https://kdigo.org/wp-content/uploads/2022/10/KDIGO-2022-Clinical-Practice-Guideline-for-Diabetes-Management-in-CKD.pdf
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International, 105(Supplement 4S), S117-S314. [cited 2025 January 9]; Available from: https://kdigo.org/wp-content/uploads/2024/03/KDIGO-2024-CKD-Guideline.pdf
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. [cited 2025 May 15]; Available from: https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Lorig, K. R., & Holman, H. (2003). Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine, 26(1), 17. [cited 2025 November 18]; Available from: https://doi.org/10.1207/S15324796ABM2601_01
Magliano, D. J., & Boyko, E. J. (2021). IDF DIABETES ATLAS, 10th edition [online]. [cited 2025 May 15]; Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK581934/
Nataraj, M., Maiya, A. G., Nagaraju, S. P., Shastry, B. A., & Shivashankara, K. N. (2023). Effect of exercise on renal function in diabetic nephropathy-a systematic review and meta-analysis. Journal of Taibah University Medical Sciences, 18(3), 526-537. [cited 2025 May 15]; Available from: https://doi.org/10.1016/j.jtumed.2022.11.002
National Cholesterol Education Program (NCEP). (2001). ATP III guidelines at-a-glance quick desk reference [online]. [cited 2025 May 15]; Available from: https://www.nhlbi.nih.gov/files/docs/guidelines/atglance.pdf?utm_source=chatgpt.com
Rosenstock, I. M. (1974). Historical Origins of the Health Belief Model. Health Education Monographs, 2(4), 328-335. [cited 2025 November 18]; Available from: https://doi.org/10.1177/109019817400200403
Sowers, J., & Zemel, M.B. (1990). Clinical implications of hypertension in the diabetic patient. American Journal of Hypertension, 3(5_Pt_1), 415-424. [cited 2024 July 9]; Available from: https://doi.org/10.1093/ajh/3.5.415
Sun, H., Saeedi, P., Karuranga, S., et al. (2022). IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Research and Clinical Practice, 183, 109119. [cited 2025 May 15]; Available from: https://doi.org/10.1016/j.diabres.2021.109119
