ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้และความตระหนักของผู้ดูแลเด็ก เรื่องการป้องกัน การจมน้ำในเด็กหลายกลุ่มวัย เขตภาคเหนือตอนบนประเทศไทย
คำสำคัญ:
ความรู้, ความตระหนัก, การป้องกันการจมน้ำในเด็กบทคัดย่อ
การวิจัยแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับและความสัมพันธ์ระหว่างความรู้และความตระหนักของผู้ดูแลเด็กในการป้องกันการจมน้ำในเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ในเขตภาคเหนือตอนบน ประเทศไทย กลุ่มตัวอย่างคือผู้ดูแลเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ที่อาศัยอยู่ใน 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน จำนวน 424 คน ซึ่งได้จากการสุ่มแบบสะดวก เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามออนไลน์ ระหว่างเดือนกันยายน 2567 – มิถุนายน 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการศึกษาพบว่า ผู้ดูแลเด็กมีความรู้เรื่องการป้องกันการจมน้ำในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 57.78 มีคะแนนเฉลี่ย 8.97 (S.D.=2.18) จากคะแนนเต็ม 13 คะแนน โดยพบประเด็นที่ผู้ดูแลเด็กมีความเข้าใจผิดมากที่สุดคือ การช่วยเหลือผู้จมน้ำด้วยการอุ้มพาดบ่าเพื่อไล่น้ำ และการ กระโดดลงไปช่วยทันทีกรณีว่ายน้ำเป็น สำหรับความตระหนักในการป้องกันการจมน้ำในภาพรวมอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 85.85 มีคะแนนเฉลี่ย 4.51 (S.D.=0.52) จากคะแนนเต็ม 5 คะแนน โดยมีความตระหนักสูงสุดในด้านการดูแลเด็กวัยคลานถึงหัดเดินให้อยู่ในระยะสายตา และความรู้ของผู้ดูแลเด็กมีความสัมพันธ์ทางบวกกับความตระหนักในการป้องกันการจมน้ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) จากการศึกษาครั้งนี้เป็นข้อมูลสนับสนุนว่า
ผู้ดูแลเด็กในเขตภาคเหนือตอนบนควรได้รับการพัฒนาด้านความรู้ที่ถูกต้องในประเด็นวิธีการช่วยเหลือและปฐมพยาบาลผู้ตกน้ำจมน้ำ เพื่อเพิ่มความรู้หรือแก้ไขความเชื่อที่ผิด เกี่ยวกับการช่วยเหลือผู้จมน้ำ และส่งเสริมความรู้ในการจัดการแหล่งน้ำที่มีความเสี่ยง เพื่อยกระดับความรู้และเพิ่มความตระหนักเกี่ยวกับการป้องกันการจมน้ำให้ดียิ่งขึ้น โดยการมีส่วนร่วมของหน่วยงานในชุมชนที่เกี่ยวข้อง เช่น สถานศึกษา โรงพยาบาล องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นต้น เพื่อลดปัญหาการจมน้ำของเด็กต่อไปได้
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). ปิรามิดประชากรจำแนกเพศ กลุ่มอายุ [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/db4e8d42e1234a75bd03d430c31feb2f
กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2563). หลักสูตรผู้จัดการแผนงานป้องกัน การจมน้ำ. นนทบุรี: บริษัท รำไทยเพลส จำกัด.
กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2568). สถานการณ์และแนวโน้มการบาดเจ็บและเสียชีวิตจากการจมน้ำ ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2562-2566 [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1748720251021133755.pdf
กิ่งกาญจน์ จงสุขไกล. (2562). การรับรู้ข่าวสารปัญหาเด็กจมน้ำในประเทศไทย. วารสารด้านการบริหารรัฐกิจและการเมือง, 8(2), 48-68. [สืบค้นเมื่อ 12 พฤศจิกายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://so03.tci-thaijo.org/index.php/papojournal/article/view/195129
จรีวรรณ สุวรรณเวช และอัญญมณี บุญซื่อ. (2558). การวิเคราะห์บทบาทผู้ปกครองในการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพของเด็กอนุบาลโรงเรียนวัดไทร (ถาวรพรหมานุกูล). วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา, 10(1), 628-640. [สืบค้นเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://so01.tci-thaijo.org/index.php/OJED/article/view/40528
ชาญชัย มานะเฝ้า, ทัศนีย์ ศิลาวรรณ, ไกรชาติ ตันตระการอาภา, ภูเบศก์ แสงสว่าง และพัชนา เฮ้งบริบูรณ์พงศ์ ใจดี. (2568). การป้องกันการจมน้ำในเด็กของครัวเรือนในพื้นที่เสี่ยงสูง อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข, 11(3), 543-556. [สืบค้นเมื่อ 3 มกราคม 2569]; แหล่งข้อมูล: https://so05.tci-thaijo.org/index.php/journal_law/article/view/280997
นลินนิภา วิถี, เพลินพิศ บุณยมาลิก และสุนีย์ ละกำปั่น. (2565). ประสิทธิผลของโปรแกรมการสอนโดยพยาบาล ในการป้องกันการจมน้ำในเด็กวัยก่อนเรียน. วารสารพยาบาลทหารบก, 23(2), 321-329. [สืบค้นเมื่อ 23 กุมภาพันธ์ 2569]; แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/247057
บุศรา ชัยทัศน์ และนรลักขณ์ เอื้อกิจ. (2558). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมป้องกันการจมน้ำในเด็กวัยเรียน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารการวิจัยทางการพยาบาล นวัตกรรมและสุขภาพ, 27(2), 72-84. [สืบค้นเมื่อ 23 เมษายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/CUNS/article/view/79089
พิทยา โปสี, พัดชา หิรัญวัฒนกุล และวรพจน์ พรหมสัตยพรต. (2565). การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานป้องกันการเสียชีวิตจากการจมน้ำในเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ตำบลท่าตูม อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์. วารสารสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 7(1), 71-81. [สืบค้นเมื่อ 9 ตุลาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he04.tci-thaijo.org/index.php/JAHS/article/view/214
ไมลา อิสสระสงคราม. (2567). การเสียชีวิตจากการจมน้ำในเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี: บทบาทพยาบาลวิชาชีพ. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง, 9(2), 41-54. [สืบค้นเมื่อ 24 กุมภาพันธ์ 2569]; แหล่งข้อมูล: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/iudcJ/article/view/270431
Bloom, B.S. (1971). Hand Book on Formative and Summative Evaluation of Student Learning [online]. [cited 2024 May 19]; Available from: https://www.scribd.com/document/706673525/Benjamin-S-Bloom-Handbook-on-Formative-and-Summative-Evaluation-of-Student-Learning-McGraw-Hill-1971
Best, J. W. (1977). Research in education [online]. [cited 2024 May 19]; Available from: https://archive.org/details/researchineducat0003best/page/n3/mode/1up
Cochran, W. G. (1977). Sampling Techniques Third Edition [online]. [cited 2024 June 14]; Available from: https://www.scribd.com/document/534046574/Cochran-1977-Sampling-Techniques-Third-Edition
Endsley, M. R. (1995). Toward a Theory of Situation Awareness in Dynamic Systems. Human Factors, 37(1), 32-64. [cited 2025 November 24]; Available from: https://doi.org/10.1518/001872095779049543
Leavy, J. E., Crawford, G., Leaversuch, F., Nimmo, L., McCausland, K., & Jancey, J. (2016). A Review of Drowning Prevention Interventions for Children and Young People in High, Low and Middle Income Countries. Journal of Community Health, 41(2), 424–441. [cited 2025 October 9]; Available from: https://doi.org/10.1007/s10900-015-0105-2
World Health Organization. (2024). Drowning [online]. [cited 2024 May 19]; Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/drowning
