พลวัตของอัตลักษณ์สำคัญที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงความชุกพยาธิใบไม้ตับ ในพื้นที่ตำบลจัดการสุขภาพ จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพตามแนวคิดชาติพันธุ์วรรณาระดับจุลภาค
มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจอัตลักษณ์ทางสังคม และอัตลักษณ์ส่วนบุคคลที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงความชุกโรคพยาธิใบไม้ตับในพื้นที่ตำบลจัดการสุขภาพ จังหวัดเชียงใหม่ โดยคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักแบบเฉพาะเจาะจงเป็นประชาชนที่เคยตรวจหาพยาธิใบไม้ตับ คณะกรรมการตำบลจัดการสุขภาพ และปราชญ์ชุมชน จำนวน 175 คน ในพื้นที่ตำบลจัดการสุขภาพ 15 ตำบล เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2566 ถึง 31 ตุลาคม 2567 ด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลด้วย
การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษาพบว่าอัตลักษณ์ที่มีผลต่ออัตราความชุกโรคพยาธิ
ใบไม้ตับ ประกอบด้วย 1) อัตลักษณ์ทางสังคม ได้แก่ วัฒนธรรมการเลี้ยงลาบปลาดิบ
ในงานศพ บริบทชุมชนที่ใกล้แหล่งน้ำ และวิถีชีวิตเกื้อกูลของคนชนบท ซึ่งมีแนวโน้มลดลงเนื่องจากความเจริญและสังคมวิถีใหม่ 2) อัตลักษณ์ส่วนบุคคล ได้แก่ พฤติกรรม
การรับประทานเมนูปลาดิบและความเชื่อส่วนบุคคลด้านการรับประทานปลาดิบลดลง พฤติกรรมการป้องกันโรคดีขึ้น โดยเฉพาะเพศหญิงและคนรุ่นใหม่ และการเข้าถึงบริการตรวจคัดกรองโรคพยาธิใบไม้ตับเพิ่มมากขึ้น ทั้งนี้พลวัตของอัตลักษณ์ส่วนบุคคล จะต้องดำเนินการผ่านตำบลจัดการสุขภาพ โดยมีกิจกรรมขับเคลื่อนสำคัญ ได้แก่ การตรวจ
คัดกรองในชุมชน การให้ความรู้ การเรียนการสอนในโรงเรียน การสร้างบุคคลต้นแบบ
และนวัตกรรมหรือมาตรการทางสังคม