ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพในผู้ติดเชื้อเอชไอวี

ผู้แต่ง

  • นุสรา วงษ์พานิช ป.พย. โรงพยาบาลสันกำแพง เชียงใหม่
  • ศศิธร ชิดนายี กศ.ด. (หลักสูตรและการสอน) คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์
  • ศุทธินี วัฒนกูล ส.ม. (สาธารณสุขศาสตร์) วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่ คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

โปรแกรมการจัดการตนเอง, พฤติกรรมสุขภาพ, ผู้ติดเชื้อเอชไอวี, ความสม่ำเสมอในการรับประทานยา

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพในผู้ติดเชื้อเอชไอวี กลุ่มตัวอย่างเป็น  ผู้ติดเชื้อเอชไอวีอายุ 20 ปีขึ้นไป ที่มีประวัติการรับประทานยาต้านไวรัสไม่สม่ำเสมอในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมาที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 30 คน โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา คือ โปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพ ในผู้ติดเชื้อเอชไอวี พัฒนามาจากแนวคิดของ Creer (2000) ระยะเวลา 16 สัปดาห์ และแบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพของผู้ติดเชื้อเอชไอวี วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติทดสอบ Wilcoxon Signed-Rank Test ผลการศึกษาพบว่าหลังการใช้โปรแกรมการจัดการตนเองในผู้ติดเชื้อเอชไอวี กลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมสุขภาพโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) การเปรียบเทียบพฤติกรรมรายด้านพบว่า ด้านการรับประทานยา ด้านการออกกำลังกาย และด้านการจัดการความทุกข์ทางจิตใจ เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ขณะที่ด้านการรับประทานอาหาร ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติการศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าสามารถนำโปรแกรมการจัดการตนเองไปใช้กับผู้ติดเชื้อเอชไอวีเพื่อส่งเสริมให้มีพฤติกรรมสุขภาพให้เหมาะสมได้

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. (2565). แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีประเทศไทยปี 2564/2565. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.

ชัยกฤติ ดีวะลา และฑิฎฐิธนา บุญชู. (2566). ผลของโปรแกรมการดูแลรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวี/ผู้ป่วยเอดส์ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ติดเชื้อเอชไอวี/ผู้ป่วยเอดส์ ที่ขาดนัดคลินิกนภา โรงพยาบาลบึงกาฬ [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://bkpho.moph.go.th/ssjweb/bkresearch/index.php?fn=detail&sid=242

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์.

ภาณุพงศ์ จันทโรจน์, นงนุช โอบะ, รัฐภูมิ ชามพูนท และอัมราภรณ์ ภู่ระย้า. (2567). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเอง ปริมาณเชื้อเอชไอวีในเลือด และระดับซีดีโฟร์ของผู้ติดเชื้อเอชไอวี. วารสารโรคเอดส์, 36(2), 68-81. [สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ThaiAIDSJournal/article/view/268779

โรงพยาบาลสันกำแพง. (2567). รายงานสรุปข้อมูลโรงพยาบาลสันกำแพง ประจำปี 2565-2567. (เอกสารอัดสำเนา).

ศูนย์รวมข้อมูลสารสนเทศด้านเอชไอวีของประเทศไทย. (2567). คาดประมาณผู้ติดเชื้อเอชไอวี [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://hivhub.ddc.moph.go.th/officer/epidemic.php

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่. (2568) การประชุมเชิงปฏิบัติการ “Chiang Mai Provincial Model season 2” และโครงการ "คุซาโนเนะ (KUSANONE)" [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://www.chiangmaihealth.go.th/detail_image_info.php?newsinfo_id=489

Best, J. W. (1977). Research in Education (3rd ed.). New Jersey: Prentice hall Inc.

Creer, L.T. (2000). Self-management of chronic illness. In: Boekaerts. M., Printrich, P .R., & Zeidner, M., (Eds.). Handbook of self-regulation. New York: Academic Press. 601-629.

Fauzi, A., Anggraini, N., & Fatkhurohman, N. (2021). Self-management: A comprehensive approach to improve quality of life among people living with HIV in Indonesia. Belitung Nurse Journal, 7(5), 395-401. [cited 2026 May 8]; Available from: https://doi.org/10.33546/bnj.1554

Mugenda, O. M., & Mugenda, A. G. (2013). Research methods: Quantitative and qualitative approaches. Nairobi: Acts Press.

Ozemek, C., Erlandson, K. M., & Jankowski, C. M. (2020). Physical activity and exercise to improve cardiovascular health for adults living with HIV. Progress in Cardiovascular Diseases, 63(2), 178-183. [cited 2026 January 15]; Available from: https://doi.org/10.1016/j.pcad.2020.01.005

World Health Organization [WHO]. (2022). Consolidated guidelines on HIV, viral hepatitis and STI prevention, diagnosis, treatment and care for key populations. [cited 2026 January 15.]; Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240052390

UNAIDS. (2025). Global HIV & AIDS statistics 2025 fact sheet. Joint United Nations Programme on HIV/AIDS [online]. [cited 2024 January 15]; Available from: https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-26

รูปแบบการอ้างอิง

วงษ์พานิช น. ., ชิดนายี ศ., & วัฒนกูล ศ. . (2026). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพในผู้ติดเชื้อเอชไอวี. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 22(1), 30–42. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/LPHJ/article/view/280284

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ