การแปลและการตรวจสอบคุณสมบัติเชิงจิตวิทยาของแบบสอบถาม อาการโรคไตฉบับภาษาไทยสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-5

ผู้แต่ง

  • เสาวณีย์ เม่าทับ พย.บ. (พยาบาลศาสตร์) นิสิตพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ คณะพยาบาลศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • ศิรินภา จิตติมณี ปร.ด. (การพยาบาลอนามัยชุมชน) คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การแปลเครื่องมือ, อาการโรคไต, โรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-5, การตรวจสอบคุณสมบัติเชิงจิตวิทยา

บทคัดย่อ

โรคไตเรื้อรัง ทำให้เกิดการคั่งของของเสียในร่างกาย ส่งผลให้เกิดอาการไม่สุขสบายหลายด้าน การประเมินอาการป่วยได้ถูกต้องจะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแปล The Kidney Symptoms Questionnaire (KSQ) และตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือฉบับแปลภาษาไทย ด้านความตรงเชิงเนื้อหา และความเที่ยง มีรูปแบบการวิจัยเป็นการศึกษาเชิงพรรณนา แบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การแปลแบบสอบถามจากภาษาอังกฤษเป็นภาษาไทย ใช้เทคนิคการแปลไปข้างหน้า และการแปลย้อนกลับ โดยผู้แปลอาชีพจากสถาบันภาษาในมหาวิทยาลัย 2 แห่ง ที่เป็นอิสระจากกัน โดยตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน และระยะที่ 2 การตรวจสอบความเที่ยง ในกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-5 จำนวน 60 คน ที่รับการรักษา ณ แผนกผู้ป่วยนอกโรคไตและคลินิกโรคไต โรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ในกรุงเทพมหานคร การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าสถิติสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ผลการศึกษา พบว่าแบบสอบถามฉบับภาษาไทยมีความหมายเทียบเท่ากับต้นฉบับภาษาอังกฤษ มีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 1.00 อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้และมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.89 อยู่ในระดับดี โดยอาการที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่ อ่อนเพลีย ร้อยละ 90.00 รองลงมาคือ นอนไม่หลับ ร้อยละ 88.33 และคัน ร้อยละ 86.67 สรุปได้ว่า แบบสอบถามอาการโรคไตฉบับแปลภาษาไทยมีคุณภาพดี เหมาะสำหรับนำไปใช้ประเมินอาการโรคไตในผู้ที่เป็นโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-5 ในบริบทประเทศไทยได้

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. (2568). จำนวนผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังในเขตรับผิดชอบ จำแนกตาม Stage (Coverage) [ออนไลน์]. กระทรวงสาธารณสุข. [สืบค้นเมื่อ 16 พฤษภาคม 2569]; แหล่งข้อมูล: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/5d523ced4c9569123109fa6f4071d35f?subcatalogId=e71a73a77b1474e63b71bccf727009ce

ปิยพร พรพนม, สุพัตรา บัวที, และนงเยาว์ มีเทียน. (2566). ประสบการณ์อาการ กลวิธีการจัดการอาการ และผลของการจัดการอาการ ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่เลือกการดูแลแบบประคับประคอง. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 16(3), 74-87. [สืบค้นเมื่อ 18 พฤศจิกายน 2568]; แหล่งข้อมูล: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RDHSJ/article/view/264273/181515

รัตน์ศิริ ทาโต. (2567). การวิจัยทางพยาบาลศาสตร์: แนวคิดสู่การประยุกต์ใช้ (ฉบับปรับปรุง). (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูร. (2555). การพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือวิจัย: คุณสมบัติการวัดเชิงจิตวิทยา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬางกรณ์มหาวิทยาลัย.

Brown, S. A., Tyrer, F. C., Clarke, A. L., et al. (2017). Symptom burden in patients with chronic kidney disease not requiring renal replacement therapy. Clinical Kidney Journal, 10(6), 788-796. [cited 2025 July 16]; Available from: https://doi.org/10.1093/ckj/sfx057

Brown, S. A., Tyrer, F., Clarke, A. L., et al. (2018). Kidney symptom questionnaire: Development, content validation and relationship with quality of life. Journal of Renal Care, 44(3), 162-173. [cited 2025 July 18]; Available from: https://doi.org/10.1111/jorc.12247

Davis, L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research, 5(4), 194-197. [cited 2026 April 6]; Available from: https://doi.org/10.1016/S0897-1897(05)80008-4

Kidney Disease: Improving Global Outcomes CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney International, 105(4S), 117-314. [cited 2025 July 23]; Available from: https://kdigo.org/wp-content/uploads/2024/03/KDIGO-2024-CKD-Guideline.pdf

Murphy, E., & Murtagh, F. E. M. (2024). Understanding and addressing symptoms for those with kidney failure managed conservatively, without dialysis: considerations and models of care. Annals of Palliative Medicine, 13(4), 991-1001. [cited 2025 August 27]; Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38902989/

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2023). Kidney disease statistics for the United States [online]. [cited 2025 November 16]; Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/health-statistics/kidney-disease

Rao, S. R., Vallath, N., Siddini, V., et al. (2021). Symptom Management among Patients with Chronic Kidney Disease. Indian Journal of Palliative Care, 27(Suppl 1), 14-29. [cited 2025 August 17]; Available from: https://doi.org/10.4103/ijpc.ijpc_69_21

Serdar, C. C., Cihan, M., Yucel, D., & Serdar, M.A. (2021). Sample size, power and effect size revisited: simplified and practical approaches in pre-clinical, clinical and laboratory studies. Biochemia Medica (Zagreb), 31(1), 1-27. [cited 2026 May 16]; Available from: https://doi.org/10.11613/BM.2021.010502

Shedden-Mora, M., Jessen, B., & Huber, T. B. (2024). Why Symptom Burden in Non-Dialysis CKD Matters. American Journal of Kidney Disease, 84(6), 672-674. [cited 2025 October 16]; Available from: https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2024.07.005

Sukul, N., Speyer, E., Tu, C., et al. (2019). Pruritus and Patient Reported Outcomes in Non-Dialysis CKD. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 14(5), 673-681. [cited 2026 April 6]; Available from: https://doi.org/10.2215/cjn.09600818

World Health Organization. (2016). Process of translation and adaptation of instruments [online]. [cited 2025 April 4]; Available from: https://www.scribd.com/document/533869240/WHO-Guidelines-on-Translation-and-Adaptation-of-Instruments

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-26

รูปแบบการอ้างอิง

เม่าทับ เ., & จิตติมณี ศ. (2026). การแปลและการตรวจสอบคุณสมบัติเชิงจิตวิทยาของแบบสอบถาม อาการโรคไตฉบับภาษาไทยสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-5. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 22(1), 98–110. สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/LPHJ/article/view/281614

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ